ਗਾਮੀ ਪਾਣਿਗृਹੀਤਾਯਾਮृਤੁਕਾਲੇ ਯਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ 3.2.30.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਦਾ ਹੈ—
ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਯਦ੍ਭਵਤਾ ਚੋਕ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੇਨ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਾ
ਹੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯੋऽਭੂਦ੍ਗੁਰੁਵਾਕ੍ਯਪਰਾਯਣਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪਿਤृਸ਼ਰ੍ਮਾਪਿ ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਦਾਮੋਦਰਂ ਹਰਿਮ੍
ਪਿਤਰਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਦਾਮੋਦਰ ਹਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।
[https://sa.wikisource.org/s/d7d ਪੂਰ੍ਵਪੁਟਮ੍] ਯਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਕਲੌ ਘੋਰੇ ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਇਹ ਕਰਕੇ, ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਣਭੁਗ੍ਵਰਸ਼ਿष੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੈਃ ਸ ਪਰਾਜਿਤਃ
ਉਹ ਕਣਭੁਜਵਰ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਚੇਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ।
ਲਜ੍ਜਿਤਃ ਪਾਣਿਨਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਣਿਨੀ ਉਥੋਂ ਚਲ ਪਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਤੁਰ ਗਿਆ।
ਕੇਦਾਰਮੁਦਕਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਧ੍ਯਾਨਪਰੋऽਭਵਤ੍
ਕੇਦਾਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਦਸ਼ਦਿਨਾਨ੍ਤੇ ਸ ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ੋ ਦਸ਼ਾਹਨਿ
ਫਿਰ, ਦੱਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਦੱਸ ਦਿਨ ਤੱਕ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਮृਤਮਯਂ ਵਾਕ੍ਯਮਸ੍ਤੌਦ੍ਗਦ੍ਗਦਯਾ ਗਿਰਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੰਪਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਨਨ੍ਦੀਸਂਸ੍ਥਾਯ ਦੇਵਾਯ ਵਿਦ੍ਯਾਭਯਕਰਾਯ ਚ
ਨੰਦੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ,
ਪਾਪਾਨ੍ਤਕਾਯ ਭਰ੍ਗਾਯ ਨਮੋਨਨ੍ਤਾਯ ਵੇਧਸੇ
ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਰਗਾ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਯਦਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਦੇਵੇਸ਼ ਵਿਦ੍ਯਾਮੂਲਪ੍ਰਦੋ ਭਵ
ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੂਲ ਦਾਤਾ ਬਣ।
ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਮਯਾਨ੍ਯੇਵ ਅਇਉਣਾਦਿਸ਼ੁਭਾਨਿ ਵੈ ।। 3.2.31.
ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਅੱਖਰ, 'ਅ', 'ਇ', 'ਉ' ਆਦਿ, ਸਭ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਨਹ੍ਰਦੇ ਸਤ੍ਯਜਲੇ ਰਾਗ ਦ੍ਵੇषਮਲਾਪਹੇ
ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ, ਸੱਚ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਮੋਹ ਤੇ ਵੈਰ ਦੀ ਮੈਲ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਮਾਨਸਂ ਹਿ ਮਹਤ੍ਤੀਰ੍ਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਨਕਾਰਕਮ੍
ਮਨ ਹੀ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਂਤਰ੍ਦਧੇ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪਾਣਿਨਿਃ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਯਯੌ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਰੁਦਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਪਾਣਿਨੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਲਿਂਗਸੂਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮਾਪ੍ਤ ਵਾਨ੍
ਲਿੰਗਸੂਤਰ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਈ।
ਯਤੋ ਯਾਤਾ ਸ੍ਵਯਂ ਗਂਗਾ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਮਯੀ ਸ਼ਿਵਾ
ਉਥੋਂ, ਗੰਗਾ ਆਪ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਬਣ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਹਿ ਚਲੀ।
ਬਭੂਵ ਕृष੍ਣਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਃ
ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਭਗਤ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਗੋਪਗੋਪੀਨਿषੇਵਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਗੋਆਲੇ ਤੇ ਗੋਆਲਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੀ,
ਵਰ੍षਾਨ੍ਤੇ ਚ ਹਰਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਦਦੌ ਜ੍ਞਾਨਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਵਰਖਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੁਕੇਨ ਵਰ੍ਣਿਤਾ ਯਾ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਰਾਤਾਯ ਧੀਮਤੇ
ਜੋ ਕੁਝ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿ्णੁਰਾਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ,
ਕਥਾਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਜ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿ्णੂ, ਜਨਾਰਦਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਤ੍ਵਯਾ ਤਤਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਦੇਵਤਿਰ੍ਯਙ੍ਨਰਾਦਿਕਮ੍
ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਦੇਵਤੇ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਮੇਤ—ਵਿਆਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਨਰਕਾਰ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਕृਤਾਰ੍ਥਾਃ ਕਲੌ ਯੁਗੇ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਦਿ ਦਤ੍ਤੋ ਵਰਸ੍ਤ੍ਵਯਾ
ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੋ ਲੋਕ ਨਰਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ।
ਬੌਦ੍ਧਰਾਜ੍ਯੇ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਂਭਪਾਖਣ੍ਡਨਿਰ੍ਮਿਤੇ ਜਯ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦ ਵਿਭੋ ਜਗਦਾਨਂ ਦਕਾਰਕ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਬੌਧ ਰਾਜ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਖੰਡ ਤੇ ਦੋਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਸੱਚ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਾ ਪ੍ਰਾਹ ਕੋ ਦੇਵੋऽਸ੍ਤਿ ਤਵੋਤ੍ਤਮਃ 3.2.32.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਵਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ ਕੌਣ ਹੈ?
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੂਮਿਪਵਿਤ੍ਰਤ੍ਵਮਿਹ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵਰਾਨਨੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੋਹਣੀਏ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਇੱਥੇ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸੀਦ੍ਗੁਹ੍ਯਕਾਲਯਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਸ਼ਿਵਾ ਗੁਪਤ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ।