ਦੇਵਦੈਤ੍ਯਗੁਰੂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਪੀਤਸ਼੍ਵੇਤੌ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੌ
ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵੀ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਦ੍ਯੁਤਿਃ ਸ਼ੂਲੀ ਵਰਦੋ ਗृਧ੍ਰਵਾਹਨਃ
ਇੰਦਰਨੀਲ ਰਤਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ, ਵਰ ਦਿੰਦਾ, ਗਿੱਧ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ,
ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਵਦਨਃ ਖਡ੍ਗੀ ਵਰ੍ਮੀ ਸ਼ੂਲੀ ਵਰਪ੍ਰਦਃ
ਬਾਘ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ, ਕਵਚ ਪਹਿਨਿਆ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ, ਵਰ ਦਿੰਦਾ,
ਧੂਮ੍ਰਾ ਦ੍ਵਿਬਾਹਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਦਿਨੋ ਵਿਕृਤਾਨਨਾਃ
ਸਾਰੇ ਧੂਮਰ ਰੰਗ ਦੇ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਗਦਾ ਪਕੜੇ ਹੋਏ, ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇ ਕਿਰੀਟਿਨਃ ਕਾਰ੍ਯਾ ਗ੍ਰਹਾ ਲੋਕਹਿਤਾਵਹਾਃ
ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕੁਟ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਸ੍ਵਰੂਪਮੇਤਤ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪਾਂਡੁਨਨ੍ਦਨ 4.141.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਕਲ ਤੇਨੂੰ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਧਿਨਾ ਗ੍ਰਹਪੂਜਾਂ ਯੋਨੇਨ ਤ੍ਵਾਰਭਤੇ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਸ੍ਤੁ ਪੀਡਾਕਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਾਲ੍ਯਵਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾ ਗ੍ਰਹਃ
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਗ੍ਰਹ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾਲਾ-ਧਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੈ,
ਗ੍ਰਹਾ ਗਾਵੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਗ੍ਰਹ, ਗਾਂ, ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਹੀਨਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭੂਤਿਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨ ਦੇ ਬਿਨਾ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸਦੈਵਾऽਯੁਤਹੋਮੋऽਯਂ ਨਵਗ੍ਰਹਮਖਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਆਹੁਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵਾਹੋਤ੍ਸਵਯਜ੍ਞੇषੁ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਦਿषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ
ਵਿਆਹ, ਤਿਉਹਾਰ, ਯਜ, ਸਥਾਪਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ—
ਕਥਿਤੋऽਯੁਤਹੋਮੋऽਯਂ ਲਕ੍ਸ਼ਹੋਮਮਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਇਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਆਹੁਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਹੁਣ ਲੱਖ ਆਹੁਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਵਲ੍ਲਭੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਇਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗृਹਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਪੂਰ੍ਵੇਣ ਮਣ੍ਡਪਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਸਿਆਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਘਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਇਕ ਮੰਡਪ ਬਣਾਵੇ।
ਦਸ਼ਹਸ੍ਤਮਥਾष੍ਟੌ ਵਾ ਹਸ੍ਤਾਨ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਾਨਤਃ 4.141.
ਉਹ ਦਸ ਹੱਥ ਜਾਂ ਅੱਠ ਹੱਥ ਲੰਬਾ ਹੋਵੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ।
ਪ੍ਰਾਗੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਮਂਡਪਸ੍ਯ ਤੁ
ਮੰਡਪ ਲਈ ਪੂਰਬ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਥਾਂ ਚੁਣੀ ਜਾਵੇ—
ਮਾਨਹੀਨਂ ਚਾਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਮਨੇਕਭਯਦਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਮਾਪ ਸਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਖਤਰੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਲਕ੍ਸ਼ਹੋਮੇ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ
ਲੱਖ ਆਹੁਤੀ, ਜੋ ਸਵੰਭੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਇਹ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਹਸ੍ਤਵਿਸ੍ਤृਤਂ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਾਯਤਂ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਦੋ ਹੱਥ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹੱਥ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
ਸਂਸ੍ਥਾਪਨਾਯ ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਪ੍ਰਤ੍ਰਯਸਮਾਵृਤਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਟੇਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਅਂਗੁਲੋਚ੍ਛ੍ਰਯਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਪ੍ਰਦ੍ਵਯਮਥੋਪਰਿ
ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਦੋ ਟੇਕਾਂ ਹੋਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਉਂਗਲ ਦੀ ਉਚਾਈ ਹੋਵੇ।
ਦਸ਼ਾਂਗੁਲੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾ ਭਿਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਥਂਡਿਲਸ੍ਯ ਤਥੋਪਰਿ
ਵੇਦਿਕ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਭਿੱਤ ਦਸ ਉਂਗਲ ਉਚੀ ਹੋਵੇ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾਭਿਮੁਖਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਧਿਦੇਵਤਾਃ
ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਰੁਤ੍ਮਾਨਧਿਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਪੂਜ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਿਯਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਜੋ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਜੇ।
ਵਿषਪਾਪਹਰੋ ਨਿਤ੍ਯਮਤਃ ਸ਼ਾਂਤਿਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਮੇ 4.141.੧
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ ਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ।
ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮਿਤ੍ਸਂਖ੍ਯਾਦਿਕਂ ਪੁਨਃ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਸੌ ਹਵਨ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਸਮਿੱਧਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਾਠਯੇਤ੍ਸੂਕ੍ਤਮਾਗ੍ਨੇਯਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਰੌਦ੍ਰਮੈਂਦਵਮ੍
ਅਗਨਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ, ਰੁਦਰ ਨਾਲ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੂਕਤਾਂ ਪੜ੍ਹਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਤੁ ਯਜਮਾਨਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਾਚਨਮ੍
ਜੋ ਯਜਮਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਹੀਨੇਨ ऋਤ੍ਵਿਗ੍ਭ੍ਯਃ ਸ਼ਾਂਤਚੇਤਸਃ
ਜੋ ਪੁਜਾਰੀ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।