ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਛਾਗ ਯਜ੍ਞਾਨਾਮਂਗਤ੍ਵੇਨ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ, ਬਕਰਾ, ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹੰਤਤਾ ਨਾਲ ਜਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ,
ਗਵਾਮਂਗੇषੁ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਭੁਵਨਾਨਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਗਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਮਾਦਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਸ਼ਯਨਂ ਕੇਸ਼ਵਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਚ
ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਸਥਾਨ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਯਥਾ ਰਤ੍ਨੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ,
ਯਥਾ ਭੂਮਿਪ੍ਰਦਾਨਸ੍ਯ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਂਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ,
ਏਵਂ ਸਂਪੂਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਤ੍ਤਸ਼ਾਠ੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ 4.141.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਸ੍ਵਰੂਪਮਤੁਲਂ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ ਪਦ੍ਮਾਸਨਃ ਪਦ੍ਮਕਰਃ ਪਦ੍ਮਗਰ੍ਭਸਮਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਕਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ, ਕਮਲ ਦੇ ਗਰਭ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ,
ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂਬਰਧਰੋ ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਃ ਸ਼੍ਵੇਤਭੂषਣਃ
ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਦਾ, ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ, ਦਸ ਘੋੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚਿਆ, ਸਫੈਦ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ,
ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਾਂਬਰਧਰਃ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਸਮਂਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ, ਕਰਣਿਕਾਰ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਚਮਕ,
ਪੀਤਮਾਲ੍ਯਾਂਬਰਧਰਃ ਪੀਤਗਂਧਾਨੁਲੇਪਨਃ
ਪੀਲੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ, ਪੀਲੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ,
ਦੇਵਦੈਤ੍ਯਗੁਰੂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਪੀਤਸ਼੍ਵੇਤੌ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੌ
ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵੀ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਦ੍ਯੁਤਿਃ ਸ਼ੂਲੀ ਵਰਦੋ ਗृਧ੍ਰਵਾਹਨਃ
ਇੰਦਰਨੀਲ ਰਤਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ, ਵਰ ਦਿੰਦਾ, ਗਿੱਧ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ,
ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਵਦਨਃ ਖਡ੍ਗੀ ਵਰ੍ਮੀ ਸ਼ੂਲੀ ਵਰਪ੍ਰਦਃ
ਬਾਘ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ, ਕਵਚ ਪਹਿਨਿਆ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ, ਵਰ ਦਿੰਦਾ,
ਧੂਮ੍ਰਾ ਦ੍ਵਿਬਾਹਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਦਿਨੋ ਵਿਕृਤਾਨਨਾਃ
ਸਾਰੇ ਧੂਮਰ ਰੰਗ ਦੇ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਗਦਾ ਪਕੜੇ ਹੋਏ, ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇ ਕਿਰੀਟਿਨਃ ਕਾਰ੍ਯਾ ਗ੍ਰਹਾ ਲੋਕਹਿਤਾਵਹਾਃ
ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕੁਟ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਸ੍ਵਰੂਪਮੇਤਤ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪਾਂਡੁਨਨ੍ਦਨ 4.141.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਕਲ ਤੇਨੂੰ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਧਿਨਾ ਗ੍ਰਹਪੂਜਾਂ ਯੋਨੇਨ ਤ੍ਵਾਰਭਤੇ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਸ੍ਤੁ ਪੀਡਾਕਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਾਲ੍ਯਵਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾ ਗ੍ਰਹਃ
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਗ੍ਰਹ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾਲਾ-ਧਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੈ,
ਗ੍ਰਹਾ ਗਾਵੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਗ੍ਰਹ, ਗਾਂ, ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਹੀਨਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭੂਤਿਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨ ਦੇ ਬਿਨਾ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸਦੈਵਾऽਯੁਤਹੋਮੋऽਯਂ ਨਵਗ੍ਰਹਮਖਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਆਹੁਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵਾਹੋਤ੍ਸਵਯਜ੍ਞੇषੁ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਦਿषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ
ਵਿਆਹ, ਤਿਉਹਾਰ, ਯਜ, ਸਥਾਪਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ—
ਕਥਿਤੋऽਯੁਤਹੋਮੋऽਯਂ ਲਕ੍ਸ਼ਹੋਮਮਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਇਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਆਹੁਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਹੁਣ ਲੱਖ ਆਹੁਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਵਲ੍ਲਭੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਇਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗृਹਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਪੂਰ੍ਵੇਣ ਮਣ੍ਡਪਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਸਿਆਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਘਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਇਕ ਮੰਡਪ ਬਣਾਵੇ।
ਦਸ਼ਹਸ੍ਤਮਥਾष੍ਟੌ ਵਾ ਹਸ੍ਤਾਨ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਾਨਤਃ 4.141.
ਉਹ ਦਸ ਹੱਥ ਜਾਂ ਅੱਠ ਹੱਥ ਲੰਬਾ ਹੋਵੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ।
ਪ੍ਰਾਗੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਮਂਡਪਸ੍ਯ ਤੁ
ਮੰਡਪ ਲਈ ਪੂਰਬ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਥਾਂ ਚੁਣੀ ਜਾਵੇ—
ਮਾਨਹੀਨਂ ਚਾਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਮਨੇਕਭਯਦਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਮਾਪ ਸਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਖਤਰੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਲਕ੍ਸ਼ਹੋਮੇ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ
ਲੱਖ ਆਹੁਤੀ, ਜੋ ਸਵੰਭੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਇਹ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਹਸ੍ਤਵਿਸ੍ਤृਤਂ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਾਯਤਂ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਦੋ ਹੱਥ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹੱਥ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।