ਰੁਦਿਤੇ ਰੋਦਿਤਿ ਵਰ੍षਂ ਹृष੍ਟੋ ਵਰ੍षਂ ਪ੍ਰਹृष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਰੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੀਂਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟੈਸ੍ਤੁष੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਕੌਮੁਦੀ ਨਰੈਃ 4.140.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਦੀਵੇਂ ਦੀ ਰਾਤ ਮਨਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉਪਸ਼ਮਿਤਮੇਘਨਾਦਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਦਸ਼ਾਨਨਂ ਰਮਿਤਰਾਮਮ੍
ਜਦੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਠੰਢ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ,
ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਾਦਾਨਰਮ੍ਯਂ ਕੁਵਲਯਖਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚ ਧਾਤੁਕਾਭਦ੍ਰਮ੍
ਕੁੱਦੂਆਂ ਦੀ ਭੇਟ, ਸੁੰਦਰ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ,
ਦੀਪੋਤ੍ਸਵੇ ਜਨਿਤਸਰ੍ਵਜਨਪ੍ਰਮੋਦਾਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਯੇ ਸੁਮਨਸੋ ਬਲਿਰਾਜਪੂਜਾਮ੍
ਜੋ ਭਲੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦੀਵੇਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਬਲੀ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪ ਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਦੀਪਾਲਿਕੋਤ੍ਸਵਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਦੀਪਾਵਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਚਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਵਗ੍ਰਹਲਕ੍ਸ਼ਹੋਮਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਪ੍ਤਯੇ ਕृਤ੍ਯਂ ਕਥਂ ਸ਼ਾਂਤਿਕਪੌष੍ਟਿਕਮ੍
ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨ, ਇਹ ਦੱਸੋ।
ਦृष੍ਟ੍ਯਾਯੁਃ ਪੁष੍ਟਿਕਾਮੋ ਵਾ ਤਥੈਵਾਭਿਚਰਨ੍ਪੁਨਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਨੋਰਥ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ,
ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਕੇ,
ਪੁਣ੍ਯੇऽਹ੍ਨਿ ਵਿਪ੍ਰਕਥਿਤੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਾਚਨਮ੍
ਚੰਗੇ ਦਿਨ ਤੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਉਚਾਰ ਕੇ,
ਗ੍ਰਹਯਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰੁਤਿਕੋਵਿਦੈਃ
ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣੂਆਂ ਨੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਦੱਸੀ ਹੈ।
ਤृਤੀਯਃ ਕੋਟਿਹੋਮਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ, ਕੋਟੀ ਹੋਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਤਾਵਦ੍ਵਿਧਿਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰੁਤਿਭਾषਿਤਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਾਨਤੋ ਵੇਦਿਂ ਵਿਤਸ੍ਤ੍ਯੁਚ੍ਛ੍ਰਯਸਂਯੁਤਾਮ੍
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੱਥ ਦੀ ਵਿਦੀ ਨਾਲ, ਵੇਦੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਪ੍ਰਣਯਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯਾਮਾਵਾਹਯੇਤ੍ਸੁਰਾਨ੍
ਅੱਗ ਪ੍ਰਗਟਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਃ ਸੋਮੋ ਮਹੀਪੁਤ੍ਰੋ ਬੁਧੋ ਜੀਵਃ ਸਿਤੋਰ੍ਕਜਃ 4.141.
ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਬੁਧ, ਜੀਵ ਅਤੇ ਸੁਫੈਦ ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤ—
ਤਾਮ੍ਰਕਾਤ੍ਸ੍ਫਟਿਕਾਦ੍ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਣਜਾਵੁਭੌ
ਤਾਂਬੇ, ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਵਿਦ੍ਯਾਲ੍ਲੋਹਿਤਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਤੁ
ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲਾਲ ਵਾਲਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਭਾਰ੍ਗਵਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਸੋਮਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪੂਰ੍ਵਕੇ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੋਮ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਾਮਾਤ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਰਾਜ ਤਂਡੁਲੈਃ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦਥ
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਕਨ੍ਦਮਙ੍ਗਾਰਕਸ੍ਯਾਪਿ ਬੁਧਸ੍ਯ ਚ ਤਥਾ ਹਰਿਮ੍
ਸਕੰਦ, ਮੰਗਲ, ਬੁਧ ਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਥੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਸ੍ਯ ਤੁ ਯਮਂ ਰਾਹੋਃ ਕਾਲਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਸ਼ਨੀ ਲਈ ਯਮ ਨੂੰ, ਤੇ ਰਾਹੂ ਲਈ ਕਾਲ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਰਾਪਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਰ੍ਵਿष੍ਣੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸੌਵਰ੍ਣਦੇਵਤਾਃ
ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਨਾਯਕਂ ਤਥਾ ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਵਾਯੁਮਾਕਾਸ਼ਮੇਵ ਚ
ਵਿਨਾਇਕ, ਦੁਰਗਾ, ਵਾਯੂ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਉਥੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਵਾਹਯੇਦ੍ਵ੍ਯਾਹृਤਿਭਿਸ੍ਤਥੈਵਾਸ਼੍ਵਿਕੁਮਾਰਕੌ
ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਹਵਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨ ਤੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੀ।
ਸੋਮਸ਼ੁਕ੍ਰੌ ਯਥਾਸ਼੍ਵੇਤੌ ਬੁਧਜੀਵੌ ਚ ਪਿਙ੍ਗ ਲੌ 4.141.
ਸੋਮ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਚਿੱਟੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਬੁਧ ਤੇ ਜੀਵ ਪੀਲੇ-ਭੂਰੇ ਹਨ।
ਗ੍ਰਹਵਰ੍ਣਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਵਾਸਾਂਸਿ ਕੁਸੁਮਾਨਿ ਚ
ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਗੁਡੌਦਨਂ ਰਵੇਰ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸੋਮਾਯ ਘृਤਪਾਯਸਮ੍
ਰਵੀ ਨੂੰ ਗੁੜ ਵਾਲਾ ਚੌਲ ਤੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਘੀ ਵਾਲਾ ਖੀਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਧ੍ਯਨ੍ਨਂ ਗੁਰਵੇ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਕ੍ਰਾਯ ਤੁ ਘृਤੌਦਨਮ੍
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦਹੀਂ ਚੌਲ ਤੇ ਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਘੀ ਚੌਲ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਚਿਤ੍ਰੌਦਨਂ ਕੇਤਵੇ ਚ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਰਥਾਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਕੇਤੂ ਨੂੰ ਨਿੰਬੂ ਚੌਲ ਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।