ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਵਿਂਧ੍ਯਾਵਲ੍ਯਾ ਸਹਾਸਿਤਮ੍
ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਂਧਿਆਵਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ।
ਸਂਪੂਰ੍ਣਹृष੍ਟਵਦਨਂ ਕਿਰੀਟੋਤ੍ਕਟਕੁਣ੍ਡਲਮ੍ 4.140.
ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਮੋੜ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕੁੰਡਲ ਪਾਏ ਹੋਏ।
ਗृਹਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਤਤੋऽਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਘਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵੱਡੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਮਲੈਃ ਕੁਮੁਦੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਕਹ੍ਲਾਰੈ ਰਕ੍ਤਕੋਤ੍ਪਲੈਃ
ਕਮਲ, ਕੁਮੁਦ, ਫੁੱਲ, ਕਹਲਾਰ ਅਤੇ ਲਾਲ ਜਲਕੁੰਭੀਆਂ ਨਾਲ।
ਮਦ੍ਯਮਾਂਸਸੁਰਾਲੇਹ੍ਯਦੀਪਵਰ੍ਤ੍ਯੁਪਹਾਰਕੈਃ
ਮਦਿਰਾ, ਮਾਸ, ਸ਼ਰਾਬ, ਮਿਠਾਈਆਂ, ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਵੱਟਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ।
ਬਲਿਰਾਜ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਵਿਰੋਚਨਸੁਤ ਪ੍ਰਭੋ
ਬਲੀ ਰਾਜਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵਿਰੋਚਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਭੂ।
ਏਵਂ ਪੂਜਾਂ ਨृਪਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਜਾਗਰਣਂ ਤਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਸ਼੍ਚਾਪਿ ਗृਹਸ੍ਯਾਂਤੇ ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤਂਡੁਲੈਃ
ਤੇ ਲੋਕ, ਘਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਫੈਦ ਚੌਲਾਂ ਵਾਲੀ ਖੱਟ ਤੇ।
ਬਲਿਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦੀਯਂਤੇ ਦਾਨਾਨਿ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ
ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ੀ, ਬਲੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਸ੍ਯਾਂ ਦੀਯਤੇ ਦਾਨਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਬਹੁ
ਇੱਥੇ ਜੋ ਵੀ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਧ।
ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਵਸੁਧਾ ਲਬ੍ਧਾ ਪ੍ਰੀਤੇਨ ਬਲਯੇ ਪੁਨਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਫਿਰ ਬਲੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਕੌਮੁਦੀ ਪੁਨਃ 4.140.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਰਾਜਨ, ਕੌਮੁਦੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮੁੜ ਚਲ ਪਿਆ।
ਲੋਕਸ਼ੋਕਹਰੀ ਕਾਮ੍ਯਾ ਧਨਪੁष੍ਟਿਸੁਖਾਵਹਾ
ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੁੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਧਨ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਧਾਤੁਜ੍ਞੈਰ੍ਨੈਗਮਜ੍ਞੈਸ਼੍ਚ ਤੇਨੈषਾ ਕੌਮੁਦੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਧਾਤੂ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਮੁਦੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹृष੍ਟਾਸ੍ਤੁष੍ਟਾਃ ਸੁਖਾਯਤ੍ਤਾਸ੍ਤੇਨੈषਾ ਕੌਮੁਦੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਉਹ ਖੁਸ਼, ਤ੍ਰਿਪਤ ਤੇ ਸੁਖ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਮੁਦੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਥਾਰ੍ਥੇ ਪਾਰ੍ਥ ਭੂਮੌ ਚ ਤੇਨੈषਾ ਕੌਮੁਦੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਅਰਥ ਲਈ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਮੁਦੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤਂ ਦਾਨਵਰਾਜਸ੍ਯ ਆਦਰ੍ਸ਼ਮਿਵ ਭੂਤਲੇ
ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਕੁਤ ਈਤਿ ਭਯਂ ਤਤ੍ਰ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮृਤ੍ਯੁਕृਤਂ ਭਯਮ੍
ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਮੌਤ ਵਾਲਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨੀਰੁਜਸ਼੍ਚ ਜਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵੋਪਦ੍ਰਵਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਕਲੀਫ ਜਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਣਗੇ।
ਯੋ ਯਾਦृਸ਼ੇਨ ਭਾਵੇਨ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਸ੍ਯਾਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਜਿਹੜੇ ਮਨੋਭਾਵ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਰੁਦਿਤੇ ਰੋਦਿਤਿ ਵਰ੍षਂ ਹृष੍ਟੋ ਵਰ੍षਂ ਪ੍ਰਹृष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਰੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੀਂਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟੈਸ੍ਤੁष੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਕੌਮੁਦੀ ਨਰੈਃ 4.140.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਦੀਵੇਂ ਦੀ ਰਾਤ ਮਨਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉਪਸ਼ਮਿਤਮੇਘਨਾਦਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਦਸ਼ਾਨਨਂ ਰਮਿਤਰਾਮਮ੍
ਜਦੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਠੰਢ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ,
ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਾਦਾਨਰਮ੍ਯਂ ਕੁਵਲਯਖਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚ ਧਾਤੁਕਾਭਦ੍ਰਮ੍
ਕੁੱਦੂਆਂ ਦੀ ਭੇਟ, ਸੁੰਦਰ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ,
ਦੀਪੋਤ੍ਸਵੇ ਜਨਿਤਸਰ੍ਵਜਨਪ੍ਰਮੋਦਾਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਯੇ ਸੁਮਨਸੋ ਬਲਿਰਾਜਪੂਜਾਮ੍
ਜੋ ਭਲੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦੀਵੇਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਬਲੀ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪ ਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਦੀਪਾਲਿਕੋਤ੍ਸਵਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਦੀਪਾਵਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਚਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਵਗ੍ਰਹਲਕ੍ਸ਼ਹੋਮਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਪ੍ਤਯੇ ਕृਤ੍ਯਂ ਕਥਂ ਸ਼ਾਂਤਿਕਪੌष੍ਟਿਕਮ੍
ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨ, ਇਹ ਦੱਸੋ।
ਦृष੍ਟ੍ਯਾਯੁਃ ਪੁष੍ਟਿਕਾਮੋ ਵਾ ਤਥੈਵਾਭਿਚਰਨ੍ਪੁਨਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਨੋਰਥ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ,
ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਕੇ,
ਪੁਣ੍ਯੇऽਹ੍ਨਿ ਵਿਪ੍ਰਕਥਿਤੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਾਚਨਮ੍
ਚੰਗੇ ਦਿਨ ਤੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਉਚਾਰ ਕੇ,