ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਭ੍ਰਾਮਯੇਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਦੇਵੀ ਰਥੇ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ੧
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਮਾਤਾ ਦੁರ್ಗਾ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥੋਤ੍ਪਨ੍ਨੇषੁ ਵਿਪ੍ਰੇषੁ ਭੂਤਸ਼ਾਂਤਿਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ੧
ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਠ ਜਾਂ, ਤਾਂ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਰਾਜਾਨੋऽਨ੍ਯੇऽਪਿ ਮਾਨਵਾਃ 4.138.੧੧
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪਾਪਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਯਾਂਤਿ ਭਾਗਵਤੀਂ ਪੁਰੀਮ੍ ।।੧
ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤੇषਾਂ ਸ਼ਾਵਕੋ ਨਾਗ੍ਨਿਰ੍ਨ ਚੌਰਾ ਨ ਵਿਨਾਯਕਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਮੁਰਦਾ, ਨਾ ਅੱਗ, ਨਾ ਚੋਰ, ਨਾ ਵਿਘਨਵਿਨਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨੀਰੁਜਃ ਸੁਖਿਨੋ ਭੋਗਭੋਕ੍ਤਾਰੋ ਭਯਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਉਹ ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਖੁਸ਼, ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇष ਤੇ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਦੁਰ੍ਗਾਦੇਵ੍ਯਾ ਮਹੋਤ੍ਸਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾ ਦੁर्गਾ ਦਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ੂਲਾਗ੍ਰਭਿਨ੍ਨਮਹਿषਾਸੁਰਪृष੍ਠਵਿष੍ਟਾਮृਤ੍ਖਾਤਖਡ੍ਗਰੁਚਿਰਾਂਗਦਬਾਹੁਦਣ੍ਡਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਵਿਚ ਸੋਹਣੀ ਕੰਗਣ ਹੈ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਨਾਲ ਛਿੱਦੀ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਮਹਾਨਵਮੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮਾष੍ਟਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨਵਮੀ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਇਕਸੌ ਅਠਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਧ੍ਵਜਮਹੋਤ੍ਸਵਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵਿਜਯਾਰ੍ਥਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਧ੍ਵਜਯष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ
ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਜਿੱਤ ਲਈ ਮਹਿੰਦਰ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੇਰੋਰੁਪਰਿ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋਰਗੈਃ
ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਸਿੱਧ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਚ੍ਛਤ੍ਰਘਂਟਾਪਿਟਕੈਃ ਕਿਂਕਿਣੀਬਦ੍ਧਬੁਦ੍ਬੁਦੈਃ ਗਤਾ ਰਸਾਤਲਂ ਦੈਤ੍ਯਾ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਿਵਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਆਪਣੇ ਛਤਰ, ਘੰਟੀਆਂ, ਟੋਕਰੀਆਂ ਤੇ ਝੰਨਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਦੈਤ ਰਸਾਤਲ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਮਿਂਦ੍ਰਯष੍ਟਿਂ ਯਜਂਤਿ ਤੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਉਹ ਲੋਕ ਉਸ ਦਿਵਯ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਲਾਠੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਤੋ ਰਾਜਾ ਭੂਰਿਪੁਣ੍ਯਵਸ਼ਾਦ੍ਵਸੁਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਵਸੁਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਮੈ ਦਤਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਵਸੁਯष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਤਾਮ੍
ਉਸਨੂੰ ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਵਸੁਰ ਦੀ ਲਾਠੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸੀ।
ਅਵਤਾਰ੍ਯ ਵਰ੍षਾਸਮਯੇ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਨृਪਤਿਭਿਃ ਸਹ
ਵਰਖਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸਨੂੰ ਥੱਲੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
ਮਹੇਨ ਮਘਵਾ ਪ੍ਰੀਤੋ ਦਦੌ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਸੋਰ੍ਵਰਮ੍
ਮਹਾਨ ਮਘਵਾਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਸੁਰ ਨੂੰ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯੇषੁ ਦੇਸ਼ੇषੁ ਮਨੁਜਾ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵਪੁਰਃਸਰਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਤੇषੁ ਦੇਸ਼ੇषੁ ਮੁਦਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾ ਰੋਗਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ 4.139.
ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਭਵਿष੍ਯਂਤਿ ਸੁਵੇषਾਸ਼੍ਚ ਸੁਭਾषਾਸ਼੍ਚ ਸੁਭੂषਣਾਃ
ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣਗੇ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਗੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗਹਣੇ ਪਹਿਨਣਗੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਦ੍ਵਚਨਂ ਰਾਜਾ ਵਸੁਰ੍ਵਸੁਮਤਾਂ ਵਰਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੁਮਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਰਾਜਾ ਵਸੁਰ,
ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਯष੍ਟਿਂ ਸ੍ਨਾਨਵਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਾਮ੍
ਸੁਣਨ ਵੇਲੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਲਾਠੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਪੁਰੋਦ੍ਦਿष੍ਟੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਮਾਤृਕਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਥਾਂ ਤੇ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਃ ਸਂਵੀਤਾਂ ਪਿਟਿਕਾਲਂਕृਤਾਂ ਤਥਾ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਤੇ ਟੋਕਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਲੋਕਪਾਲਾਖ੍ਯਂ ਚਤੁਰਸ੍ਰਂ ਸਕਰ੍ਣਿਕਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੌਕੋਣ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਪਾਲ ਨਾਮ ਦਾ ਚੌਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਵृਤ੍ਤਂ ਖਂਡਾਸ੍ਰਕਂ ਰਮ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਰਕ੍ਤਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍
ਦੂਜਾ, ਗੋਲ ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਚੌਕ ਵਾਲਾ, ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਲਾਲ ਗੁਲਾਲ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਜਾਵੇ।
ਚਤੁਰ੍ਥਮਿਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਾਲਵृਤ੍ਤਂ ਮਾਤृਸਮਾਵृਤਮ੍
ਚੌਥਾ, ਗੋਲ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਗਵਾਲੇ ਵਰਗਾ, ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਕृष੍ਣਕਰ੍ਣਿਕਯਾ षष੍ਠਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਬੁਦ ਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਛੇਵਾਂ, ਗੋਲ ਤੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਾਲੀ ਮੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
ਅष੍ਟਮਂ ਪਿਟਕਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਵਰਤ੍ਰਾਸੂਤ੍ਰਵੇष੍ਟਿਤਮ੍ ।। 4.139.
ਅਠਵਾਂ ਟੋਕਰਾ ਗੋਲ ਹੈ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਡੋਰੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵੀਸ਼ਸਹਿਤਂ ਦਸ਼ਮਂ ਸ਼ਿਵਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਦਸਵਾਂ ਟੋਕਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ।