ਚੈਤ੍ਰੋਤ੍ਸਵੇ ਸਕਲਲੋਕਮਨੋਨਿਵਾਸਂ ਕਾਮਂ ਵਸਂਤਮਲਯਾਦ੍ਰਿਮਰੁਤ੍ਸਹਾਯਮ੍
ਚੈਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਚ, ਮਲਯਾ ਪਵਨ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹੋ ਕੇ, ਕਾਮ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਦਾ ਵਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਰਸਂਵਾਦੇ ਮਦਨਮਹੋਤ੍ਸਵਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ 'ਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ 'ਚ, ਮਦਨ ਮਹਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਪੈਂਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਭੂਤਮਾਤ੍ਰ੍ਯੁਤ੍ਸਵਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਗਾਯਨ੍ਨृਤ੍ਯਨ੍ਹਸਁਲ੍ਲੋਕਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਧਾਵਤਿ
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਲੋਕ ਗਾਉਂਦੇ, ਨੱਚਦੇ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਵਤ੍ਪ੍ਰਲਪਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਪਤਤਿ ਮਤ੍ਤਵਤ੍
ਉਹ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਨਸ਼ੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੁਖਾਂਗਭਂਗਾਨ੍ਕੁਰੁਤੇ ਲੋਕੇ ਵਾਤਗृਹੀਤਵਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।
ਕਿਮੇष ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟੋ ਮਾਰ੍ਗਃ ਕਿਮੁਤ ਲੌਕਿਕਃ
ਕੀ ਇਹ ਰਸਤਾ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਹੈ?
ਆਸ੍ਤਿਕਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਸ਼੍ਚ ਭਵਤੀਤਿ ਮਤਿਰ੍ਮਮ
ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਸਥਾਵਾਨ ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਸਹਿਤਃ ਪਾਰ੍ਥ ਮਨ੍ਦਰੇ ਚਾਰੁਕਨ੍ਦਰੇ
ਪਾਰਥਾ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ,
ਹਂਸੋਨ੍ਨਤਗਤਿਂ ਚਾਰੁਕੁਮ੍ਭਭ੍ਰਾਜਿਕੁਚਦ੍ਵਯਮ੍
ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚਾਲ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਘੜੇ ਵਰਗੇ ਦੋ ਸਤਨ,
ਦਗ੍ਧਕਾਮੋऽਪਿ ਚ ਹਰਃ ਸਂਦੀਪ੍ਤਮਦਨੋऽਭਵਤ੍
ਕਾਮ ਦੇ ਸੜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਰਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਫਿਰ ਵੀ ਭੜਕ ਉਠੀ।
ਰਤਸ੍ਥਯੋਸ੍ਤਯੋਰ੍ਜਾਤਂ ਦਿਵ੍ਯਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਯਦਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਸੌ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ।
ਮੂਤ੍ਰੋਦਕਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਨਾਰੀ ਨਿਰ੍ਦਾਰਿਤੋਦਰਾ 4.136.
ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ, ਪੇਟ ਚਿਰੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਔਰਤ ਉਭਰੀ।
ਕਪਾਲਮਾਲਾਭਰਣਾ ਬਦ੍ਧਪਿਂਡੋਰ੍ਧ੍ਵਪਿਂਡਿਕਾ
ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਗਠੀ ਹੋਈ ਤੇ ਉੱਪਰ ਉਠੀ ਹੋਈ ਗੰਢ,
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਚਰ੍ਮਾਂਬਰਧਰਾ ਰਣਤ੍ਕਿਂਕਿਣਿਮੇਖਲਾ
ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੀ ਕਮਰਬੰਦ ਨਾਲ,
ਉਤ੍ਤਾਲਤਾਲਮਬਲਾ ਨृਤ੍ਯਂਤਿ ਚ ਹਸਂਤਿ ਚ
ਉੱਚੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਔਰਤਾਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਤੇ ਹੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਪਾਲਖਟ੍ਵਾਙ੍ਗਧਰਾ ਗਜਚਰ੍ਮਾਵਗੁਣ੍ਠਿਤਾਃ
ਖੋਪੜੀਆਂ ਤੇ ਗਦਿਆਂ ਫੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਅਨੁਗਮ੍ਯਮਾਨੋ ਬਹੁਭਿਰ੍ਭੂਤੈਰਤਿਭਯਂਕਰੈਃ
ਉਹ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਚੱਲ ਪਏ।
ਏਕੀਭੂਤੈਃ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨੈਵ ਤੌ ਭਵਾਨੀਭਵੋਦ੍ਭਵੌ
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ ਭਵਾਨੀ ਤੇ ਭਵ ਇਕ ਹੋ ਗਏ।
ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਪਸ਼੍ਯ ਪਸ਼੍ਯੈਤੌ ਮਤ੍ਤ੍ਵਦਙ੍ਗਸਮੁਦ੍ਭਵੌ
ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਵੇਖੋ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ।
ਭ੍ਰਾਤृਭਾਂਡੌ ਯਥਾ ਦੇਵਿ ਤਦ੍ਵਦੇਤੌ ਮਤੌ ਮਮ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਭਰਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵੈਰ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।
ਭ੍ਰਾਤृਭਾਂਡਾ ਭੂਤਮਾਤਾ ਤਥੈਵੋਦਕਸੇਵਿਕਾ
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ, ਭੈਣ ਵਾਂਗ ਲੜਾਈ ਕਰਦੀ, ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਹੋਪਗਤਾਂ ਚੈਤਾਂ ਜਰਤ੍ਤਰੁਤਲੇ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ 4.136.
ਜੋ ਕੁਝ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਖਾ ਕੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਟਿਕ ਗਈ।
ਚਨ੍ਦਨੇਨ ਸਮਾਲਭ੍ਯ ਪੁष੍ਪਧੂਪੈਰਥਾਰ੍ਚ੍ਯ ਤਾਮ੍
ਚੰਦਨ ਲਾ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਦੇਵਿ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਭਾਵਿਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕੰਮ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ,
ਨ ਸ਼ਾਕਿਨ੍ਯੋ ਗृਹੇ ਤਸ੍ਯ ਨ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਨਾ ਤਾਂ ਡਾਇਣਾਂ, ਨਾ ਭੂਤ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰੁषੈਃ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਯਤ੍ਤਨ੍ਮੇ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
ਨਾਮਭੇਦੈਃ ਕ੍ਰਿਯਾਭੇਦੈਃ ਕਾਲਭੇਦੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਤਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਪ੍ਰਭृਤਿ ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਯਾਵਤ੍ਪਂਚਦਸ਼ੀ ਤਿਥਿਃ
ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿੱਥ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਿੱਥ ਤੱਕ,
ਵਿਕਰ੍ਮਫਲਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ ਪਾਂਡਵਾਨਾਂ ਵਿਡਂਬਨਮ੍
ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਮਖੌਲ ਬਣ ਗਿਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯਧਨਲੋਭੇਨ ਸਂਧ੍ਯਾਯਾਂ ਨਿਹਤਃ ਪਥਿ
ਭਰੋਸੇ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏ।