ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯਃ ਸ਼ਸ਼ਿਸ਼ੇਖਰਃ
ਅੱਠਵੇਂ ਤੇ ਚੌਦਵੇਂ ਦਿਨ, ਚੰਦ ਮਾਥੇ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਮृषਯਃ ਸ਼ਾਂਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵ੍ਯਾਸਪੁਰਸ੍ਸਰਾਃ
ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੋਤ੍ਥਵਹ੍ਨਿਨਾ ਸ਼ਾਂਤਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਤੇਰ੍ਹੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਂਦੋਲਕੇ ਮਦਨਕੇ ਰਥਯਾਤ੍ਰਾਸੁ ਚੈਵ ਹਿ ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਾਸਂਤਿਕੀ ਚੇਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਕਰੀ ਪਰਾ।।4.134.
ਝੂਲੇ ਦੇ ਮੇਲੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵਸੰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਯਕ੍ਸੁਧਾਧਵਲਿਤੇ ਭਵਨੇ ਸੁਰਾਣਾਮਂਤਸ੍ਸੁਵਸ੍ਤ੍ਰਮਣਿਮੌਕ੍ਤਿਕਦਾਨਚਿਤ੍ਰੇ
ਜਿੱਥੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਚਿੱਟਾ ਕੀਤਾ ਘਰ ਹੋਵੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਦੀ ਹੈ।
ਮਦਨਮਹੋਤ੍ਸਵਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਉਮਾਪਤਿਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਰ੍ਧ੍ਯਾਨਾਸਕ੍ਤੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਃ ਸਮਾਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਵਿਬੁਧੈਃ ਪੁਤ੍ਰਲਬ੍ਧਯੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਹਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਣਾਰ੍ਥਾਯ ਸਮਰ੍ਥ ਇਤਿ ਮਨ੍ਮਥਃ
ਕਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।
ਰਤਿਪ੍ਰੀਤਿਮਦੋਨ੍ਮਾਦਵਸਂਤਸ਼੍ਰੀਸਹਾਯਵਾਨ੍
ਰਤੀ, ਪ੍ਰੀਤ, ਮਦ ਅਤੇ ਵਸੰਤ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਕਾਮ ਗਿਆ।
ਆਮ੍ਰਾਸ਼ੋਕਵਨੋਤ੍ਤਂਸੋ ਮਾਲਤੀਕृਤਸ਼ੇਖਰਃ
ਆਮ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨੇ, ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪੱਗ ਪਾਈ।
ਝਲ੍ਲਰੀਵਾਦ੍ਯਸਂਘੁष੍ਟਭਾਂਡਾਗਾਰਿਕਲੇਖਕਃ
ਝੱਲਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਖਜਾਨੇ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨਿਲਗਂਧਾਢ੍ਯਃ ਕਟਾਕ੍ਸ਼ੇਕ੍ਸ਼ਿਤਵਰ੍षਵਾਨ੍
ਦੱਖਣੀ ਹਵਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਰਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ ਪੁष੍ਪਚਾਪਮਾਕृष੍ਯ ਮਦਨੋਨ੍ਮਾਦਨਂ ਸ਼ਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਤਾਣਿਆ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਰੁਦ੍ਰਃ ਕ੍ਰੋਧਾਜ੍ਜ੍ਵਲਨ੍ਰੁषਾ
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਗਿਆ।
ਕਾਮੋ ਵਿਲੋਕਿਤਸ੍ਤੇਨ ਭਸ੍ਮੀਭੂਤਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ 4.135.
ਕਾਮ, ਜਦ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕਰੁਣਂ ਵਿਲਪਂਤ੍ਯੌ ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਯਦ੍ਦਿਸ਼ਂ ਗਤਮ੍
ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਏ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਸੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ਨਸ੍ਮਦਰ੍ਥੇ ਤਂ ਕਾਮਂ ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਵਾਨਸਿ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕਾਮ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਦੇਵੇਸ਼ ਰਤਿਪ੍ਰੀਤ੍ਯੇ ਵृषਧ੍ਵਜ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ, ਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਹਾਦੇਵੋ ਹृष੍ਟਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਪਾਰ੍ਵਤੀਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਮਯਾ ਦਗ੍ਧਸ੍ਯ ਕਾਮਸ੍ਯ ਪੁਨਰਾਗਮਨਂ ਕੁਤਃ
ਜਿਸ ਕਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਵਸਂਤਸਮਯੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ
ਇਸ ਵਸੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ,
ਏਤੇਨ ਬੀਜਭੂਤੇਨ ਜਗਦ੍ਵਰ੍ਣਿष੍ਯਤੇऽਖਿਲਮ੍
ਇਸ ਬੀਜ ਰੂਪ ਚੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜਗਾਮ ਹਿਮਵਚ੍ਛृਂਗਂ ਕੈਲਾਸਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਪ੍ਰਿਯਃ
ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਚੋਟੀ, ਕੈਲਾਸ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ।
ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਮਪਰਂ ਕਥਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁਣ੍ਵ ਤਤ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਜਾ ਦਾ ਹੋਰ ਢੰਗ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਸਿਨ੍ਦੂਰਜਨਿਤੈਰਂਗੈਰਤਿਪ੍ਰੀਤਿ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਕਾਮਦੇਵਂ ਵਸਂਤਂ ਚ ਵਾਜਿਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਝषਧ੍ਵਜਮ੍ ।। 4.135.
ਸਿੰਦੂਰ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਕਾਮਦੇਵ, ਵਸੰਤ, ਘੋੜੇ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਛੀ-ਝੰਡਾ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਵਾ ਮਹਾਰਾਜ ਵਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਰਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਹੇ ਮਹਾਂਰਾਜ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚਿਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ,
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣੀਯਸਮਾਕੁਲਮ੍
ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਭੋਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਰ੍ਧੂਪੈਃਸ੍ਰਗਂਬਰੈਃ
ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਭੋਜਨ, ਧੂਪ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਚੜ੍ਹਾਓ।
ਨਮੋ ਵਾਮਾਯ ਕਾਮਾਯ ਦੇਵਦੇਵਾਯ ਮੂਰ੍ਤਯੇ
ਵਾਮ ਰੂਪ, ਕਾਮ ਰੂਪ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਅਤੇ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਕृਤ੍ਵੈਵਮਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦੇਵਦੇਵਮਨੋਭਵਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ,