ਆਰੋਪਯੇਦ੍ਰਥੇ ਦੇਵਂ ਮੂਲਮਂਤ੍ਰੇਣ ਮਂਤ੍ਰਵਿਤ੍
ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਏ।
ਰਥੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਨਯਤਿ ਵਾਜਿਨਃ ਪੁਰੋ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਕਾਮਯਤੇ ਸੁषਾਰਥਿਃ ਸ਼ਂਖਦੁਂਦੁਭਿਨਿਰ੍ਘੋषੈਃ ਕਾਹਲਾਨਾਂ ਚ ਨਿਃਸ੍ਵਨੈਃ
ਰਥ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਸਾਰਥੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਥੇ ਚਾਹੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੰਖ, ਡੰਗਰ ਤੇ ਕਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜਾਂ ਨਾਲ।
ਦੋषਾਸੁਖੇਨ ਰਮਿਤਂ ਪ੍ਰੇषਣੀਯਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਰਾਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਾਟਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਤਾਂਬੂਲਾਨਿ ਰਥੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪੁष੍ਪਮਾਲਾਯੁਤਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਰਥ ਤੇ ਤਾਂਬੂਲ ਪੱਤੇ ਰੱਖੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਸਮੇਤ।
ਯਸ੍ਯਯਸ੍ਯ ਗृਹੇਭ੍ਯੇਤਿ ਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਰਥਿਨਾ ਰਥਃ । ।। 4.134.
ਜਿਸ ਵੀ ਘਰ ਵੱਲ ਰਥਵਾਨ ਰਥ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਇਤਰੋऽਪਿ ਭਵੇਤ੍ਪੂਜ੍ਯਃ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਗृਹਿਣਾਂ ਗृਹੇ
ਉਸ ਘਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਦਕ੍ਸ਼ਭਙ੍ਗਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧ੍ਵਜਭਂਗੋऽਥ ਵਾ ਭਵੇਤ੍
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਰਥ ਦੀ ਧੁਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਝੰਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਹੋਮਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਜਾਨਤਾ
ਉਥੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਰਣੀਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣੀਯੈਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰਾਮਯਿਤ੍ਵਾ ਰਥੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਥ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਥ ਦੀ ਵਿਖਾਈ ਕਰਕੇ—
ਦੋਲਾਗ੍ਰਾਹੈਸ਼੍ਚਕ੍ਰਦੋਲਾਭ੍ਰਮੈਰ੍ਡਮਰਕੈਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਰਥ ਨੂੰ ਝੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਚੱਕਰ ਦੀ ਡੋਲ ਨਾਲ, ਤੇ ਡਮਰੂਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ—
ਏਵਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਰ੍ਥ ਸੁਖਦਂ ਤੁ ਰਥੋਤ੍ਸਵਮ੍
ਜੇਹੜਾ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰਿਆ ਰਥ ਦਾ ਉਤਸਵ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਯਃ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਰੌਪ੍ਯਂ ਵਾ ਰਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਵਧੀਆ ਰਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਵਰ੍ਣਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਿਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਾਰੁਜਂ ਵਾ ਸੁਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਜਾਂ ਰੰਗਾਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਜਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਚੰਗਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਰਥ—
ਸ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਸੁਚਿਰਾਤ੍ਸੁਖਾਨਿ ਚ ਸਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ 'ਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਭਾਗੇ ਤੁ ਗੇਯਂ ਵਾਦ੍ਯਪੁਰਃਸਰਮ੍ 4.134.
ਉਹ ਹਰ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਗੀਤ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇ।
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਜਾਗਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾਦ੍ਯਗੀਤਸੁਮਂ ਗਲੈਃ
ਉਥੇ ਵੀ, ਵਾਜਿਆਂ, ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣੀਯਵਿਨੋਦੇਨ ਤਾਂ ਰਾਤ੍ਰਿਮਤਿਵਾਹਯੇਤ੍
ਉਹ ਰਾਤ ਮਨੋਰੰਜਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਰਸ ਭਰੇ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਲੰਘਾਈ ਜਾਵੇ।
ਮਹਾਯਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯਦ੍ਭੁਤਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ ੬੩ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨੇਨ षष੍ਠੇऽਹ੍ਨਿ ਭਵਨਂ ਨਯੇਤ੍
ਉਥੇ ਵੱਡੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਜੋਕੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ; ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਰਥ ਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਯਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਹੋਰ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਪਂਕਜਕਰਾਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍
ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਕਮਲ ਫੜਨ ਵਾਲੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯਃ ਸ਼ਸ਼ਿਸ਼ੇਖਰਃ
ਅੱਠਵੇਂ ਤੇ ਚੌਦਵੇਂ ਦਿਨ, ਚੰਦ ਮਾਥੇ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਮृषਯਃ ਸ਼ਾਂਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵ੍ਯਾਸਪੁਰਸ੍ਸਰਾਃ
ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੋਤ੍ਥਵਹ੍ਨਿਨਾ ਸ਼ਾਂਤਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਤੇਰ੍ਹੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਂਦੋਲਕੇ ਮਦਨਕੇ ਰਥਯਾਤ੍ਰਾਸੁ ਚੈਵ ਹਿ ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਾਸਂਤਿਕੀ ਚੇਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਕਰੀ ਪਰਾ।।4.134.
ਝੂਲੇ ਦੇ ਮੇਲੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵਸੰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਯਕ੍ਸੁਧਾਧਵਲਿਤੇ ਭਵਨੇ ਸੁਰਾਣਾਮਂਤਸ੍ਸੁਵਸ੍ਤ੍ਰਮਣਿਮੌਕ੍ਤਿਕਦਾਨਚਿਤ੍ਰੇ
ਜਿੱਥੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਚਿੱਟਾ ਕੀਤਾ ਘਰ ਹੋਵੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਦੀ ਹੈ।
ਮਦਨਮਹੋਤ੍ਸਵਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਉਮਾਪਤਿਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਰ੍ਧ੍ਯਾਨਾਸਕ੍ਤੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਃ ਸਮਾਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਵਿਬੁਧੈਃ ਪੁਤ੍ਰਲਬ੍ਧਯੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਹਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਣਾਰ੍ਥਾਯ ਸਮਰ੍ਥ ਇਤਿ ਮਨ੍ਮਥਃ
ਕਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।
ਰਤਿਪ੍ਰੀਤਿਮਦੋਨ੍ਮਾਦਵਸਂਤਸ਼੍ਰੀਸਹਾਯਵਾਨ੍
ਰਤੀ, ਪ੍ਰੀਤ, ਮਦ ਅਤੇ ਵਸੰਤ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਕਾਮ ਗਿਆ।
ਆਮ੍ਰਾਸ਼ੋਕਵਨੋਤ੍ਤਂਸੋ ਮਾਲਤੀਕृਤਸ਼ੇਖਰਃ
ਆਮ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨੇ, ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪੱਗ ਪਾਈ।