ਵਸਂਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੋऽਯਂ ਕੋऽਪ੍ਯਪੂਰ੍ਵੋ ਵਿਜृਂਭਤੇ
ਵਸੰਤ ਦਾ ਅਸਰ ਇੰਨਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਹੀ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ਤਾਕੀਰ੍ਣਾ ਵਿਜਿਘ੍ਰਾਣਮੁਖਾਃ ਸੁਰਾਃ
ਦਰੱਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪੰਛੀ ਹਨ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ ਸਾਂਘਦੇ ਹਨ।
ਕृਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸੁਮਹਾਨ੍ਵਸਂਤੋ ਨ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ
ਹੁਣ ਵਸੰਤ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਵਸੰਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਉਭਾਵਪਿ ਪ੍ਰਤਪ੍ਯੇਤੇ ਪਸ਼੍ਯੇਦਂ ਕਾਮਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਦੋਵੇਂ ਪਿਆਰ ਦੀ ਲਪਟ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਇਹ ਇੱਛਾ ਦਾ ਖੇਡ ਵੇਖੋ।
ਪਾਦਪਾਃ ਪਲ੍ਲਵਸ਼ਤੈਰ੍ਨृਤ੍ਯਂਤੇ ਚ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਣਃ
ਦਰੱਖਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਨੱਚ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੌਤੁਕਾਕੁਲਿਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਰੁਰੋਹ ਰਥਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ 4.134.
ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਯਯੌ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਃ
ਕੰਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਆਸ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਯਯੌ ਹृष੍ਟੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਂਸ੍ਤੁਤਃ
ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਵृਤੋ ਰਥੇਨ ਪ੍ਰਯਯੌ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਵਾਰਿਤਸ੍ਕਰਃ
ਆਪਣੇ ਰਥ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤਾ ਪਞ੍ਚਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕੇਤੁਨਾ
ਕਾਤਿਆਨੀ, ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪੰਜ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਝੰਡਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।
ਪ੍ਰਯਾਤਃ ਸ੍ਵਰਥਾਰੂਢਃ ਕृਤਕਰ੍ਣਕੁਲਾਕੁਲਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕੰਨ ਵਾਲੇ ਝੁਮਕੇ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਰਥਾਰੂਢੈਰਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਮਵਾਤਰਤ੍
ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਪਸ਼ਟ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਨਾਰਦੇਨ ਯਥੈਵੋਕ੍ਤਸ੍ਤਾਵਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਕ੍ਸ਼ਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਸਹੀ।
ਦੇਵੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਪਸ਼ੁਪਤਿਰ੍ਯਾਵਤ੍ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।
ਗਾਯਂਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ਸੋਤ੍ਕਂਠਂ ਲੁਠਂਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਲੁੱਟਦੇ ਹਨ।
ਵਾਦਯਂਤ੍ਯਨ੍ਯਥਾ ਵਾਦ੍ਯਂ ਗਾਯਂਤ੍ਯਨ੍ਯੇਨ੍ਯਥਾ ਗਣਾਃ 4.134.
ਕੁਝ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਜਾ ਵਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ—ਸਭ ਜਥੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ।
ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਭਨਯਨੈਰ੍ਵਿਲਸਤ੍ਪ੍ਰਾਂਤਤਾਰਕੈਃ
ਨੀਲ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਹੜੇ ਨੇੜਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ,
ਸੁਰਾਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ੋਭਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਗੋਵृषਧ੍ਵਜਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਨਵੰਤ, ਗੋਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਪ੍ਰਭੂ,
ਅਨਰ੍ਥਮੁਤ੍ਥਿਤਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਤਦ੍ਵਿਘਾਤਾਯ ਯੇ ਜਨਾਃ
ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਵਸਂਤਃ ਸ੍ਵਾਮਿਭਕ੍ਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਾਨ੍ਯਪੁष੍ਪਾਕਰਂ ਯਦਾ
ਵਸੰਤ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਫੁੱਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਸਂਚਿਂਤ੍ਯੈਵਂ ਸਮਾਨਾਯ੍ਯ ਵਸਂਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ਂਕਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਵਸੰਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:
ਸਿਤਪਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਾਯੋऽਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਸੁਖਪ੍ਰਦਃ
ਇਹ ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਯਥਾ ਰਥਮਾਰੂਢਃ ਸਮਾਯਾਤਃ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍
ਜੋ ਵੀ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਕਾਰਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਰਥਯਾਤ੍ਰਾਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍
ਉਹ ਮਾਨਵ, ਜੋ ਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਏਵਮਾਭਾष੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਵਸਂਤਂ ਚ ਤਤਃ ਸੁਰੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸੰਤ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ,
ਆਰੋਪਯੇਤ੍ਕਥਂ ਦੇਵਾਨ੍ਰਥੇ ਵਦ ਜਗਤ੍ਪਤੇ ।। 4.134.
ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰਥ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ?
ਸੁਦृਢਾਕ੍ਸ਼ਂ ਦृਢਾਬਂਧਂ ਸੁਚਕ੍ਰਰਥਕੂਬਰਮ੍
ਮਜ਼ਬੂਤ ਧੁਰਾ, ਪੱਕੀ ਗੰਢ, ਚੰਗੀਆਂ ਪਹੀਆਂ ਤੇ ਰਥ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ,
ਅਥ ਵਾ ਵਂਸ਼ਵਿਹਿਤਂ ਨੇਤ੍ਰਪਟ੍ਟਪਟਾਵृਤਮ੍
ਜਾਂ ਫਿਰ, ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਕਪੜੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਤੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ,
ਸਿਤਗੋਯੁਗਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਬਾਣਪਤਾਕਿਨਮ੍
ਚਿੱਟੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਲਿਆਉਂਦਾ,
ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗ੍ਰਹਯਜ੍ਞਵਿਧਾਨਤਃ
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਗ੍ਰਹ ਯਜਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ,