ਕੁਂਕੁਮਕ੍ਸ਼ੋਦਤਾਂਬੂਲਪੁष੍ਪ ਮਾਲਾਕੁਲੋ ਜਨਃ
ਲੋਕ ਕੇਸਰ, ਕਪੂਰ ਤੇ ਪਾਨ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪੀਤਸ਼ੀਤਜਲਾਘਾਤ ਤਾਡਿਤੋऽਪਿ ਜਨਃ ਸੁਖਮ੍
ਹਲਕੇ ਪੀਲੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਛਿਟਕ ਨਾਲ ਵੀ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਯੇ ਤੁ ਗਮਿष੍ਯਂਤਿ ਨਰਾ ਵਰ੍ਤ੍ਮਤਯਾ ਗਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚਲਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ—
ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸਮਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਧਨਧਾਨ੍ਯਸਮਾਯੁਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਦੀ ਦਾਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵਸਂਤਸਮਯੇ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਨਾਮਾਨ੍ਦੋਲਨਂ ਸੁਰਵਰਾਨਨੁਕੁਰ੍ਵਤੇ ਯੇ
ਜਦ ਵਸੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਝੂਲਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿ ਰਸਂਵਾਦ ਆਨ੍ਦੋਲਕਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਝੂਲੇ ਦੀ ਰਸਮ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਤੇ ਤੀਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਦਮਨਕਾਂਦੋਲਕਰਥਯਾਤ੍ਰਾਮਹੋਤ੍ਸਵਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਿਬੋਧੇਦਂ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮੂਰ੍ਤਵਿਦਾਂ ਵਰਃ
ਦਮਨਕ, ਆਂਦੋਲਕ ਤੇ ਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਮਹਾ-ਉਤਸਵ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਤੂੰ ਢਿੱਲ ਨਾ ਕਰ, ਇਹ ਸਮਝ ਲੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਚੈਤ੍ਰੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਸਂਭੂਤਮਲਯਾਖ੍ਯਮਹਾਗਿਰੌ
ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਮਲਯਾ ਨਾਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ—
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਭ੍ਰਮਮਾਣੋ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਯਾਦ-ਰਹਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ—
ਦृष੍ਟ੍ਵਾਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਾਂਤਂ ਸੁਰੇਸ਼ੈਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵृਤਮ੍
ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਮੁਪਾਸੀਨਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਭਗਨੇਤ੍ਰਹਾ
ਉਸਨੂੰ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਾਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ—
ਵਸਂਤੋ ਨਾਮ ਕੋऽਪ੍ਯੇष ਕਾਮਸ੍ਯ ਦਯਿਤਃ ਸਖਾ
ਇੱਕ ਵਸੰਤ ਨਾਮ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀ ਹਨ।
ਮਲਯਾਨਿਲਯੁਕ੍ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਸ਼ੀਕृਤਮ੍
ਮਲਯਾ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪੋषਯਾਮਾਸ ਵਿਜਯਂ ਮਨ੍ਮਥਸ੍ਯ ਪੁਰੇਪੁਰੇ
ਉਸਨੇ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਨਮਥ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ।
ਕੋਯਂ ਚ ਡਿਮ੍ਬੋ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਾਮਸ੍ਤ੍ਰਿਜਗਤਾਂ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਇਹ ਬੱਚਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਇਹ ਕਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ?
ਊਰ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਸ੍ਤੁ ਨਰ੍ਨਰ੍ਤਿ ਤਾਲਦਤ੍ਤਪਦਕ੍ਰਮਃ 4.134.
ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਹੱਥ ਦੀ ਤਾਲ ਨਾਲ ਪੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਗਾਯਂਤਸ਼੍ਚ ਪਰੀਹृष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਚਾਪ੍ਯਾਯਾਂਤਿ ਯਾਂਤਿ ਚ
ਉਹ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇऽਪਿ ਗਾਯਂਤਿ ਨृਤ੍ਯਂਤਿ ਹਸਂਤਿ ਸ੍ਮਰਤਾਰਕਾਃ
ਉਹ ਵੀ ਗਾਉਂਦੇ, ਨੱਚਦੇ, ਹੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਪਿਆਰ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਨ।
ਵਿਟਂ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਕੁਲਟਾਃ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧੋਚਿਤਪਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਵੈਸ਼ਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਜੂਆਰੀ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹਨ।
ਏਵਮੇਤਤ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਤਿ ਵ੍ਯਵਸਿਤੋ ਜਨਃ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਸਂਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੋऽਯਂ ਕੋऽਪ੍ਯਪੂਰ੍ਵੋ ਵਿਜृਂਭਤੇ
ਵਸੰਤ ਦਾ ਅਸਰ ਇੰਨਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਹੀ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ਤਾਕੀਰ੍ਣਾ ਵਿਜਿਘ੍ਰਾਣਮੁਖਾਃ ਸੁਰਾਃ
ਦਰੱਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪੰਛੀ ਹਨ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ ਸਾਂਘਦੇ ਹਨ।
ਕृਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸੁਮਹਾਨ੍ਵਸਂਤੋ ਨ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ
ਹੁਣ ਵਸੰਤ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਵਸੰਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਉਭਾਵਪਿ ਪ੍ਰਤਪ੍ਯੇਤੇ ਪਸ਼੍ਯੇਦਂ ਕਾਮਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਦੋਵੇਂ ਪਿਆਰ ਦੀ ਲਪਟ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਇਹ ਇੱਛਾ ਦਾ ਖੇਡ ਵੇਖੋ।
ਪਾਦਪਾਃ ਪਲ੍ਲਵਸ਼ਤੈਰ੍ਨृਤ੍ਯਂਤੇ ਚ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਣਃ
ਦਰੱਖਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਨੱਚ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੌਤੁਕਾਕੁਲਿਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਰੁਰੋਹ ਰਥਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ 4.134.
ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਯਯੌ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਃ
ਕੰਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਆਸ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਯਯੌ ਹृष੍ਟੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਂਸ੍ਤੁਤਃ
ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਵृਤੋ ਰਥੇਨ ਪ੍ਰਯਯੌ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਵਾਰਿਤਸ੍ਕਰਃ
ਆਪਣੇ ਰਥ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤਾ ਪਞ੍ਚਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕੇਤੁਨਾ
ਕਾਤਿਆਨੀ, ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪੰਜ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਝੰਡਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।