ਤਸ੍ਯ ਗਂਧਮਨਾਘ੍ਰੇਯਮਾਘ੍ਰਾਯ ਸੁਰਯੋषਿਤਃ
ਉਥੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੁਗੰਧ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ—
ऋषਯੋ ਨਿਯਮਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਂਤ ਗृਹਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ ।। ਨ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨੇ ਧ੍ਯਾਨੇ ਰਤਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਬਭੂਵ ਹ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ ਛੱਡ ਕੇ ਘਰ ਵੱਲ ਦੌੜ ਲਾਇਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰਹੀ।
ਅਪਰਾਧਾਦ੍ਵਿਘਟਿਤਂ ਯਦ੍ਬਭੂਵ ਪ੍ਰਿਯੇ ਪਰਮ੍
ਇੱਕ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਿਆਰੀ।
ਗਂਧੇਨਾਕੁਲਿਤਂ ਲੋਕਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸੁਗੰਧ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਜਾਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਲੋਕਦਮਨਾਨ੍ਨੂਨਂ ਦਮਨਕੋ ਮਯਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਨਾਂ 'ਦਮਨਕ' ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।
ਯਤ੍ਸਂਤਸ੍ਤ੍ਵਨੁਮਨ੍ਯਂਤੇ ਸਰ੍ਵਾ ਤਿਸ਼ਯਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ 4.133.
ਜੋ ਭਲੇ ਲੋਕ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਕਸ੍ਯਾਪ੍ਯਪਕਾਰਂ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਸ ਨਰਾਧਮਃ
ਜੋ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਘਟੀਆ ਮਨੁੱਖ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਾਰ੍ਥਬਾਧਕਂ ਕਰ੍ਮ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਥਂਚਨ
ਜੋ ਕੰਮ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਤਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਭਜਤਿ ਦੈਵੇ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਚ ਕਰ੍ਮਣਿ
ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਭਾਵ ਏष ਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸृष੍ਟਃ ਪੁਰਾ ਵਿਭੋ
ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੁਭਾਵ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਯਾ ਯਸ੍ਯ ਜਂਤੋਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸ਼ੁਭਾ ਵਾ ਯਦਿ ਵੇਤਰਾ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਹੈ—ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦਾ—
ਤਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਦਿ ਸ਼ਾਪਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਮਮ ।। ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਃ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯੇਤਨ੍ਨ ਕृਤ੍ਯਮਪਰਾਧ੍ਯਤਿ ।ऽ
ਜੇ ਉਸ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯੁਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਮਨੇਨ ਸਮੀ ਰਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਮਝਦਾਰ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਮਨਕ ਦਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਸਂਤੇ ਸਹਕਾਰੋਤ੍ਥਮਂਜਰੀਪਿਂਜਰੇ ਜਨੇ
ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਆਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਨਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ—
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਸੁਰੇਸ਼ਾਨਾਂ ਸ਼ਿਰਾਂਸ੍ਯਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਲੀਲਯਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ,
ਯੇ ਤ੍ਵਾਮਾਰੋਪਯਿष੍ਯਂਤਿ ਦਾਨਮਾਨਪੁਰਸ੍ਸਰਾਃ 4.133.
ਜੋ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਦਾਨ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਗੇ,
ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯੇष੍ਟਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪਾਪਭਯਾਪਹਾ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ, ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿਣਗੇ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਮਨੋ ਮਂਦਰੇ ਗਿਰੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਦਿਵ੍ਯੇ ਗਿਰੌ ਗਿਰਿਸੁ ਤਾਦਯਿਤਾਧਿਵਾਸੇ ਰਤ੍ਨਾਂਸ਼ੁਕਚ੍ਛੁਰਿਤਕਾਞ੍ਚਨਭੂਮਿਭਾਗੇ
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਰਤਨ, ਰੇਸ਼ਮ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ,
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਨਰਨਾਰੀਕਂ ਪਞ੍ਚਮੋਚ੍ਚਾਰਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਉਥੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਪੰਜਵੇਂ ਸੁਰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ,
ਸਾਨਂਦਂ ਨਂਦਨਵਨੇ ਆਰ੍ਦ੍ਰਯਾ ਸਹਿਤੋ ਯਥਾ
ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਾਂਗ, ਆਰਦਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ,
ਉਨ੍ਮਾਦਯਨ੍ਵਨੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਗਣਾਨ੍ਬਹੂਨ੍
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ,
ਸਂਤਾਨਪਾਰਿਜਾਤੋਤ੍ਥਾਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ ਮਾਧਵੀਲਤਾਮ੍
ਸੰਤਾਨ ਪਾਰਿਜਾਤ ਤੋਂ ਉੱਗੀ ਮਾਧਵੀ ਬੇਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ,
ਗੀਤਮਾਂਦੋਲਕਾਰੂਢਸ੍ਤਦ੍ਗਾਯਂਤ੍ਯਮਰ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਝੂਲੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ, ਅਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਥੇ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾष੍ਟਾਪਦਨਿਭਾ ਭਵਾਨੀ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ਂਕਰਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਸਰ ਵਾਂਗ ਦੇਖ ਕੇ, ਭਵਾਨੀ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:
ਆਦੋਲਕਂ ਮਮ ਕृਤੇ ਕਾਰਯਸ੍ਵ ਸ੍ਵਲਂਕृਤਮ੍ 4.133.
ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਝੂਲਾ ਬਣਾਓ।
ਤਦ੍ਗੌਰੀਵਚਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੋਵृषਭਧ੍ਵਜਃ
ਗੌਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਧਵਜ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ,
ਸ੍ਤਂਭਦ੍ਵਯਂ ਰੋਪਯਿਤ੍ਵਾ ਇष੍ਟਾਪੂਰ੍ਤਮਯਂ ਦृਢਮ੍
ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮ, ਪੁੰਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਵਾਲੇ, ਲਾ ਦਿੱਤੇ,
ਵਾਸੁਕਿਂ ਦਂਡਕਸ੍ਥਾਨੇ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤਾਂਤਵਸਪ੍ਰਭਮ੍
ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਜੋ ਤੰਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ,
ਕृਮਿਕਾਰ੍ਪਾਸਕੌਸ਼ੇਯਵਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਂਵੇष੍ਟਿਤਂ ਨਵੈਃ
ਨਵੇਂ ਕਪੜੇ, ਰੂਈ, ਉਨ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ,