ਸਤ੍ਯਂ ਹृਦਿਸ੍ਥਕਾਮਸ੍ਯ ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਤਿਰ੍ਜਾਯਤੇਞ੍ਜਸਾ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਮਨੋ-ਇੱਛਾ ਸਿੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕਾਮੋ ਮੇ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ
ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ: 'ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।'
ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਪ੍ਰਥਮਂ ਚਾਨ੍ਨਂ ਤਤੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਕਾਮਤਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਣਾ ਚੱਖੋ, ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਓ।
ਅਨਾਯਾਸੇਨ ਸਿਧ੍ਯਂਤਿ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਮਨੋਰਥਾਃ
ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਕੰਮ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਸੁਖਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਾ ਪਵਿਤ੍ਰਾ ਜਯਦਾ ਸਰ੍ਵਵਿਘ੍ਰਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ 4.132.
ਇਹ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਾਫ, ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਤੇ ਤੁषਾਰਸਮਯੇ ਸਿਤਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਵਸਨ੍ਤਸਮਯੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ ਚ
ਜਦੋਂ ਠੰਢਾ ਮੌਸਮ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੌਦਵੀ ਦੀ ਚੰਨਣੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸਵੇਰੇ, ਵਸੰਤ ਆਉਣ ਤੇ—
ਆਨ੍ਦੋਲਕਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦਮਨੇਨ ਕਥਂ ਲੋਕੈਃ ਪੂਜ੍ਯਂਤੇ ਨਾਕਨਾਯਕਾਃ
ਝੂਲੇ ਦੀ ਰੀਤ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸੰਯਮ ਰਾਹੀਂ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਦੋਲਾਂਦੋਲਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਰਥਯਾਤ੍ਰਾਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍
ਝੂਲੇ 'ਤੇ ਝੂਲਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ—
ਯਦੇਤਦ੍ਭਵਤਾ ਪृष੍ਟਂ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਦਾਮਿ ਤੇ ।। ੩੪ ਪੁਰਾ ਸੁਰਾਣਾਮਾਵਾਸੇ ਮਂਦਰੇ ਚਾਰੁਕਂਦਰੇ
ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਸੁਣ—ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਸੋਹਣੀ ਘਾਟ 'ਤੇ—
ਤਸ੍ਯ ਗਂਧਮਨਾਘ੍ਰੇਯਮਾਘ੍ਰਾਯ ਸੁਰਯੋषਿਤਃ
ਉਥੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੁਗੰਧ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ—
ऋषਯੋ ਨਿਯਮਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਂਤ ਗृਹਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ ।। ਨ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨੇ ਧ੍ਯਾਨੇ ਰਤਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਬਭੂਵ ਹ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ ਛੱਡ ਕੇ ਘਰ ਵੱਲ ਦੌੜ ਲਾਇਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰਹੀ।
ਅਪਰਾਧਾਦ੍ਵਿਘਟਿਤਂ ਯਦ੍ਬਭੂਵ ਪ੍ਰਿਯੇ ਪਰਮ੍
ਇੱਕ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਿਆਰੀ।
ਗਂਧੇਨਾਕੁਲਿਤਂ ਲੋਕਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸੁਗੰਧ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਜਾਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਲੋਕਦਮਨਾਨ੍ਨੂਨਂ ਦਮਨਕੋ ਮਯਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਨਾਂ 'ਦਮਨਕ' ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।
ਯਤ੍ਸਂਤਸ੍ਤ੍ਵਨੁਮਨ੍ਯਂਤੇ ਸਰ੍ਵਾ ਤਿਸ਼ਯਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ 4.133.
ਜੋ ਭਲੇ ਲੋਕ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਕਸ੍ਯਾਪ੍ਯਪਕਾਰਂ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਸ ਨਰਾਧਮਃ
ਜੋ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਘਟੀਆ ਮਨੁੱਖ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਾਰ੍ਥਬਾਧਕਂ ਕਰ੍ਮ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਥਂਚਨ
ਜੋ ਕੰਮ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਤਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਭਜਤਿ ਦੈਵੇ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਚ ਕਰ੍ਮਣਿ
ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਭਾਵ ਏष ਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸृष੍ਟਃ ਪੁਰਾ ਵਿਭੋ
ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੁਭਾਵ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਯਾ ਯਸ੍ਯ ਜਂਤੋਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸ਼ੁਭਾ ਵਾ ਯਦਿ ਵੇਤਰਾ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਹੈ—ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦਾ—
ਤਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਦਿ ਸ਼ਾਪਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਮਮ ।। ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਃ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯੇਤਨ੍ਨ ਕृਤ੍ਯਮਪਰਾਧ੍ਯਤਿ ।ऽ
ਜੇ ਉਸ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯੁਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਮਨੇਨ ਸਮੀ ਰਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਮਝਦਾਰ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਮਨਕ ਦਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਸਂਤੇ ਸਹਕਾਰੋਤ੍ਥਮਂਜਰੀਪਿਂਜਰੇ ਜਨੇ
ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਆਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਨਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ—
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਸੁਰੇਸ਼ਾਨਾਂ ਸ਼ਿਰਾਂਸ੍ਯਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਲੀਲਯਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ,
ਯੇ ਤ੍ਵਾਮਾਰੋਪਯਿष੍ਯਂਤਿ ਦਾਨਮਾਨਪੁਰਸ੍ਸਰਾਃ 4.133.
ਜੋ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਦਾਨ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਗੇ,
ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯੇष੍ਟਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪਾਪਭਯਾਪਹਾ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ, ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿਣਗੇ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਮਨੋ ਮਂਦਰੇ ਗਿਰੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਦਿਵ੍ਯੇ ਗਿਰੌ ਗਿਰਿਸੁ ਤਾਦਯਿਤਾਧਿਵਾਸੇ ਰਤ੍ਨਾਂਸ਼ੁਕਚ੍ਛੁਰਿਤਕਾਞ੍ਚਨਭੂਮਿਭਾਗੇ
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਰਤਨ, ਰੇਸ਼ਮ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ,
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਨਰਨਾਰੀਕਂ ਪਞ੍ਚਮੋਚ੍ਚਾਰਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਉਥੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਪੰਜਵੇਂ ਸੁਰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ,