ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਦੀਪਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਸ੍ਤੇਨ ਚੈਕਦਾ
ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਦੀਵਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦੇਵਤਾਯਤਨੇऽਵਾਤ੍ਸਂ ਤਤ੍ਰਾਹਮਪਿ ਮੂषਿਕਾ
ਮੈਂ ਵੀ ਉਥੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚੂਹਾ ਬਣ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਗृਹੀਤਾਥ ਮਯਾ ਵਰ੍ਤਿਰ੍ਵृਕਦਂਸ਼ੋ ਰਰਾਸ ਚ 4.130.
ਫਿਰ ਮੈਂ ਵੱਟੀ ਫੜੀ, ਤੇ ਇਕ ਭੇਡੀਆ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।
ਵਕ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਾਂਤੇਨ ਪਸ਼੍ਯਂਤ੍ਯਾ ਸ ਦੀਪਃ ਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਮਯਾ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਦੀਵਾ ਹਿਲਾਇਆ।
ਮृਤਾਹਂ ਚ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਾ ਵੈਦਰ੍ਭੇ ਰਾਜਕਨ੍ਯਕਾ
ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜੰਮਿਆ।
ਏष ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਦੀਪਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਸ਼ੋਭਨਃ
ਇਹ ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਵਧੀਆ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਅਸਂਕਲ੍ਪਿਤਮਧ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰੇਰਣਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਕृਤਮ੍
ਉਹ ਦੀਵਾ ਹਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬਿਨਾ ਇਰਾਦੇ ਹੋਈ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰ ਣਾਦ੍ਦੀਪਾਨਹਮੇਤਾਨਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍
ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਹ ਦੀਵੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਪਤ੍ਨੀਃ ਸਾ ਦੀਪਦਾਨਪਰਾਯਣਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੀਵੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਈ।
ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਸਹ ਰਾਜ੍ਞਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ,
ਤਂ ਲੋਕਮਾਸਾਦ੍ਯ ਨृਪੇਣ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਾ ਰਾਜਪਤ੍ਨੀ ਕਮਲਾਭਨੇਤ੍ਰਾ
ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਈ।
ਦੀਪਪ੍ਰਦਾਨਮਪਿ ਪੁਣ੍ਯਤਰਂ ਵਦਂਤਿ ਵਿਪ੍ਰਾਗ੍ਨਿਗੋਸੁਰਕੁਲੈਕਗृਹਾਂਗਣੇषੁ
ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਗਾਂਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਦੀਪਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ 'ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਤੇ ਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਚੈਤ੍ਰ੍ਯਾਮਥ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਵੈਸ਼ਾਖ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇऽਹ੍ਨਿ ਵਾ
ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਾਰੀਖ ਜਾਂ ਵਿਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਬਾਰਹੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ—
ਗੋਭਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸਹਿਤਂ ਸृਜੇਚ੍ਚੈਵ ਵਿਧਿਂ ਸ਼ृਣੁ
—ਚਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਨਿਯਮਤ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ।
ਤਤ੍ਤੇਹਂ ਚ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਧਿਂ ਗਰ੍ਗਪ੍ਰਚੋਦਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਗਰਗ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਈ ਸੀ।
ਮਾਤृਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਦਾਭ੍ਯੁਦਯਕਾਰਕਮ੍
ਫਿਰ ਮਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਕismet ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਵਾਞ੍ਜਪਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਰੁਦ੍ਰਦੇਵਤਾਮ੍
ਉਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।
ਅਥੈਨਂ ਜੁਹੁਯਾਤ੍षਡ੍ਭਿਃ ਪृਥਗਾਹੁਤਿਸਂਜ੍ਞਿਤੈਃ
ਫਿਰ ਛੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਹੁਤੀਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਨਾਮ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਵਨ ਕਰੇ।
ਏਕਵਰ੍ਣਂ ਦ੍ਵਿਵਰ੍ਣਂ ਵਾ ਰੋਹਿਤਂ ਸ਼੍ਵੇਤਮੇਵ ਵਾ
ਇੱਕ ਰੰਗ ਦਾ, ਜਾਂ ਦੋ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਲਾਲ, ਜਾਂ ਚਿੱਟਾ (ਸਾਂਡ)—
ਚਤਸ੍ਰੋ ਵਤ੍ਸਤਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਾਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧ ਮਲਂਕृਤਮ੍
—ਅਤੇ ਚਾਰ ਦੁਧ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਜਾ ਕੇ—
ਸਮਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਸਹਿਤਾਃ ਕ੍ਰੀਡਧ੍ਵਂ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਾਃ 4.131.
—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੇਡਣ।
ਅਂਕਿਤਂ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵਰ੍षਿਤਂ ਕੁਸੁਮਾਦਿਨਾ
ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਛਿੜਕ ਕੇ—
ਵਿਮੁਂਚੇਦ੍ਵਤ੍ਸਕਾਭਿਸ਼੍ਚ ਨੀਲਾਭਿਰ੍ਬਲਿਨਂ ਵृषਮ੍
—ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵੱਛਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਸਾਂਡ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਗਰ੍ਗਮੁਨਿਨਾ ਵਿਧਾਨਂ ਵृषਮੋਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਇਹ ਵਿਧੀ ਗਰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਾਂਡ ਛੱਡਣ ਦੀ ਦੱਸੀ ਹੈ।
ਕਕੁਦ੍ਮਿਨਂ ਪਤਿਂ ਯਾ ਧਨ੍ਯੇ ਵਿਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਗੋਵृषਮ੍
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਾਂਡ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਪੁਨਾਤ੍ਯੇਵ ਦਸ਼ਾਤੀਤਾਨ੍ਦਸ਼ਾਪਰਾਨ੍
ਸਾਂਡ ਛੱਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਦਸ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਦਸ ਅੱਗਲੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵृषੋਤ੍ਸृष੍ਟਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤੁ ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਸਾਂਡ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਪਿਤॄਣਾਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਅਖੁੱਟ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।