ਏਤੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਰ੍ਵਿਧਿਵਰਪ੍ਰਹੁਤੋ ਹੁਤਾਸ਼ਃ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਸਾਵਹਿਮਦੀਧਿਤਿਰਂਬਰਸ੍ਥਃ
ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਦੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੰਨਣ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਲਾਲਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ,
ਅਙ੍ਗਾਦਙ੍ਗਾਤ੍ਸਂਭਵਸਿ ਹृਦਯਾਦਭਿਜਾਯਸੇ 4.128.
ਤੂੰ ਅੰਗ ਅੰਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਦਿਲ ਤੋਂ ਉਭਰਦਾ ਹੈਂ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤਤੋ ਦੇਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਹृष੍ਟਮਾਨਸੈਃ
ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਦਿਲੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੀਨਾਨਾਥਜਨਾਨਾਂ ਚ ਭੋਜਨਂ ਚਾਨਿਵਾਰਿਤਮ੍
ਗਰੀਬਾਂ, ਲਚਾਰਾਂ ਤੇ ਮੁਹਤਾਜਾਂ ਤੋਂ ਰੋਟੀ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਜ੍ਞਾਤਿਬਨ੍ਧੁਜਨੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਯਂ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਕਾਮਤਃ
ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਨ ਚਾਹੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਰ੍ਥ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਮਹਦੁਤ੍ਸਵਮ੍
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਨਾ ਸ਼ੁਭਗਤਿਰ੍ਨ ਭਵੇਨ੍ਨਰਾਣਾਂ ਦੁष੍ਪੁਤ੍ਰਕੈਰਿਤਿ ਤਥੋਭਯਲੋਕਨਾਸ਼ਃ
ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਤੇ ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾੜੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਵृਕ੍ਸ਼ੋਦ੍ਯਾਪਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽ ਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿੱਖਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਵਿਧੀ' ਦਾ ਇੱਕ ਸੋ ਅਠਾਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਦੇਵਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਤੇषਾਂ ਮृਤੇऽਥ ਪਰਮਾਰ੍ਥਮਯੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਲੋਕੇ ਪਰਿਭ੍ਰਮਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਮਯਂ ਸ਼ਰੀਰਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਕਾਰਯੇਦ੍ਦ੍ਵਾਰਸਿਤਾਭ੍ਰਗੌਰਮੁਤ੍ਤੁਂਗਸੌਧਧਵਲਾਯਤਨਂ ਸੁਰਾਣਾਮ੍
ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਮਕਸਦ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਕਾਰਯਂਤਿ ਸੁਰਸਦ੍ਮਸੁ ਦੇਵਤਾਨਾਮਰ੍ਚਾਃ ਸੁਵਰ੍ਣਰਜਤਾਯਸਸ਼ੈਲਤਾਮ੍ਰਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਲੋਹੇ, ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਤਾਮੇ ਦੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਯੇ ਮੇਰੁਮੌਲਿਸੁਰਸਂਘਕृਤਾਭਿषੇਕਾਃ ਪਞ੍ਚਾਮृਤੈਃ ਸੁਰਵਰਾਨਭਿषੇਚਯਂਤਿ
ਜੋ ਲੋਕ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਮੁਕੁਟ ਵਾਲੇ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਨ੍ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਯੇ ਸ਼ੈਲਰਾਜਮਲਯੋਦ੍ਭਵਚਂਦਨੇਨ ਸਤ੍ਕੁਂਕੁਮੇਨ ਚ ਸੁਰਾਨਨੁਲੇਪਯਂਤਿ
ਜੋ ਲੋਕ ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਆਇਆ ਚੰਦਨ ਤੇ ਖ਼ਰਾ ਕੇਸਰ ਲਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੂੰ ਲੁਂਦੇ ਹਨ—
ਗਂਧਾਢ੍ਯਜਾਤਿਕਮਲੋਤ੍ਪਲਦਿਵ੍ਯਪੁष੍ਪੈਰ੍ਦੇਵਾਨ੍ਨਵੈਰਨੁਦਿਨਂ ਨਨੁ ਯੇऽਰ੍ਚਯਂਤਿ
ਜੋ ਲੋਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀ ਜਾਸਵੰਤ, ਕਮਲ, ਨੀਲੋਫਰ ਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਆਮੋਦਿਭਿਰ੍ਹਿਮਤੁਰੁष੍ਕਸੁਗਨ੍ਧਧੂਪੈਰ੍ਯੇ ਮਾਨਵਾਃ ਸੁਰਵਰਾਨਪਿ ਧੂਪਯਂਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਗੰਧੀਦਾਰ, ਠੰਢੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਗੁਗਲੂ ਦੀ ਧੂਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਦੋਧੂਯਤੇ ਕਨਕਦਂਡਵਿਰਾਜਿਤੈਸ਼੍ਚ ਸਚ੍ਚਾਮਰੈਰ੍ਧਵਲਕੁਣ੍ਡਲਸੁਨ੍ਦਰੀਭਿਃ
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਝਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੇਦੀਪ੍ਯਤੇ ਦਿਨਕਰੋਜ੍ਜ੍ਵਲਪਦ੍ਮਰਾਗਰਤ੍ਨਪ੍ਰਭਾਚ੍ਛੁਰਿਤਹੇਮਮਯੇ ਵਿਮਾਨੇ
ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਹਲ, ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਜਾਗਰਂ ਸੁਰਵਰਾਭਿਮਤੋ ਦਦਾਤਿ ਚੈਤ੍ਰੋਤ੍ਸਵਾਦਿਦਿਵਸੇष੍ਵਪਿ ਤੂਰ੍ਯਨਾਦੈਃ 4.129.
ਜੋ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵੀ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਕੁਰ੍ਵਤਿ ਯੇ ਸਦੁਪਲੇਨਧਾਤੁਰਾਗਸਂਮਾਰ੍ਜਨਂ ਸੁਰਵਰਾਯਤਨੇऽਨੁਰਕ੍ਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਯਃ ਪਰਮਭਕ੍ਤਿਯੁਤਃ ਸੁਰਾਣਾਂ ਘਣ੍ਟਾਵਿਤਾਨਵਰਚਾਮਰਮਾਤਪਤ੍ਰਮ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਘੰਟਾ, ਛਤਰੀ, ਚਾਮਰ ਤੇ ਛਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—
ਅਭ੍ਯਰ੍ਚਯੇਤ੍ਪ੍ਰਤਿਵਚਃ ਕੁਸੁਮੈਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਦੇਵਾਧਿਦੇਵਪਰਿਸਂਸ੍ਤੁਤਪਾਦਪਦ੍ਮਾਨ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹੀਏ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਦੇਵਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤ ਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਉੱਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਦੀਪਦਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦਾਨੇਨ ਕੇਨ ਵਾ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰੋਜ੍ਜ੍ਵਲ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਦੀਵਾ ਦੇਣ ਦਾ ਢੰਗ: ਕਿਹੜਾ ਦਾਨ ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਅਤਿਤੇਜੋ ਮਹਦ੍ਦੀਪ੍ਤਂ ਦੀਪ੍ਤਾਂਸ਼ੁਕਿਰਣੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍
ਉਹ ਚਮਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਿਰਣਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਗਤਃ ਸ ਚ ਮੇ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਜਾਮ੍ਬਵਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਃ
ਉਹ ਆਇਆ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਜਾਮਬਵਤੀ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰष੍ਟਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਮੇਵੈਤਂ ਸ ਚਾਵੋਚਦ੍ਯਥਾਤਥਮ੍
ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਸੱਚ ਸੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਯਦਾਯਦਾ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪੁਣ੍ਯਕਾਲਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦੋਂ ਜਦੋਂ ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਉਤ੍ਤਰੇ ਤ੍ਵਯਨੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਵਿषੁਵੇ ਤਥਾ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਸੁਵੇ ਦੇ ਸਮੇਂ,
ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮਥ ਵਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਤਪਰੋ ਨਰਃ ਘृਤਕੁਂਭੇਨ ਦੀਪੇਨ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਂਤਂ ਪ੍ਰਦੀਪਕਮ੍
ਸੱਤਵੀਂ ਜਾਂ ਅੱਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਘੀ ਦੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।