ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਬੀਜਾਨਿ ਸਰਲਾਨ੍ਯਧਿਵਾਸਯੇਤ੍
ਉਹ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲਾਹ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਤਾਮੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਲੋਕਪਾਲੇਭ੍ਯੋ ਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਮਂਤ੍ਰਵਿਦ੍ਗੁਰੁਃ
ਮੰਤਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦੇ।
ਗ੍ਰਹਯਜ੍ਞਵਿਧਾਨੇਨ ਸ਼ਾਂਤਿਕਰ੍ਮ ਸਮਾਰਭੇਤ੍ 4.128.
ਉਹ ਗ੍ਰਹਿ-ਯਜਨ ਦੇ ਢੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ।
ਚਤੁਰੋऽष੍ਟੌ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾਸੋਭਿਰਭਿਪੂਜਯੇਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਜਾਂ ਅੱਠ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਮਾਤਰਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਪੂਜਯੇਤ੍ਕੁਸੁਮਾਕ੍ਸ਼ਤੈਃ
ਮਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅੱਖਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਹੋਮਾਦੌ ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿ ਗੋਦਾਨਂ ਯਾਵਦੇਵ ਤੁ
ਹੋਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਮ ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਤੱਕ,
ਜਾਤਕਂ ਨਾਮਕਰਣਮਨ੍ਨਪ੍ਰਾਸ਼ਨਮੇਵ ਚ
ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ, ਨਾਂ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਅੰਨ ਖਵਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਾਤਰੂਪਕ੍ਸ਼ੁਰੇਣਾਤ੍ਰ ਚੂਡਾਕਾਰ੍ਯਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਇੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਉਸਤਰੇ ਨਾਲ ਚੂੜਾ ਕਰਮ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਜਮਾਨਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂਬਰਧਰਃ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਫਿਰ ਯਜਮਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਯੇ ਸ਼ਾਖਿਨਃ ਸ਼ਿਖਰਿਣਾਂ ਸ਼ਿਰਸਾ ਵਿਭੂषਾ ਯੇ ਨਨ੍ਦਨਾਦਿषੁ ਵਨੇषੁ ਕृਤਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਃ
ਜਿਹੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਨੰਦਨ ਆਦਿਕ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ,
ਏਤੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਰ੍ਵਿਧਿਵਰਪ੍ਰਹੁਤੋ ਹੁਤਾਸ਼ਃ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਸਾਵਹਿਮਦੀਧਿਤਿਰਂਬਰਸ੍ਥਃ
ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਦੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੰਨਣ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਲਾਲਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ,
ਅਙ੍ਗਾਦਙ੍ਗਾਤ੍ਸਂਭਵਸਿ ਹृਦਯਾਦਭਿਜਾਯਸੇ 4.128.
ਤੂੰ ਅੰਗ ਅੰਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਦਿਲ ਤੋਂ ਉਭਰਦਾ ਹੈਂ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤਤੋ ਦੇਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਹृष੍ਟਮਾਨਸੈਃ
ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਦਿਲੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੀਨਾਨਾਥਜਨਾਨਾਂ ਚ ਭੋਜਨਂ ਚਾਨਿਵਾਰਿਤਮ੍
ਗਰੀਬਾਂ, ਲਚਾਰਾਂ ਤੇ ਮੁਹਤਾਜਾਂ ਤੋਂ ਰੋਟੀ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਜ੍ਞਾਤਿਬਨ੍ਧੁਜਨੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਯਂ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਕਾਮਤਃ
ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਨ ਚਾਹੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਰ੍ਥ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਮਹਦੁਤ੍ਸਵਮ੍
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਨਾ ਸ਼ੁਭਗਤਿਰ੍ਨ ਭਵੇਨ੍ਨਰਾਣਾਂ ਦੁष੍ਪੁਤ੍ਰਕੈਰਿਤਿ ਤਥੋਭਯਲੋਕਨਾਸ਼ਃ
ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਤੇ ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾੜੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਵृਕ੍ਸ਼ੋਦ੍ਯਾਪਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽ ਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿੱਖਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਵਿਧੀ' ਦਾ ਇੱਕ ਸੋ ਅਠਾਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਦੇਵਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਤੇषਾਂ ਮृਤੇऽਥ ਪਰਮਾਰ੍ਥਮਯੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਲੋਕੇ ਪਰਿਭ੍ਰਮਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਮਯਂ ਸ਼ਰੀਰਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਕਾਰਯੇਦ੍ਦ੍ਵਾਰਸਿਤਾਭ੍ਰਗੌਰਮੁਤ੍ਤੁਂਗਸੌਧਧਵਲਾਯਤਨਂ ਸੁਰਾਣਾਮ੍
ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਮਕਸਦ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਕਾਰਯਂਤਿ ਸੁਰਸਦ੍ਮਸੁ ਦੇਵਤਾਨਾਮਰ੍ਚਾਃ ਸੁਵਰ੍ਣਰਜਤਾਯਸਸ਼ੈਲਤਾਮ੍ਰਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਲੋਹੇ, ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਤਾਮੇ ਦੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਯੇ ਮੇਰੁਮੌਲਿਸੁਰਸਂਘਕृਤਾਭਿषੇਕਾਃ ਪਞ੍ਚਾਮृਤੈਃ ਸੁਰਵਰਾਨਭਿषੇਚਯਂਤਿ
ਜੋ ਲੋਕ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਮੁਕੁਟ ਵਾਲੇ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਨ੍ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਯੇ ਸ਼ੈਲਰਾਜਮਲਯੋਦ੍ਭਵਚਂਦਨੇਨ ਸਤ੍ਕੁਂਕੁਮੇਨ ਚ ਸੁਰਾਨਨੁਲੇਪਯਂਤਿ
ਜੋ ਲੋਕ ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਆਇਆ ਚੰਦਨ ਤੇ ਖ਼ਰਾ ਕੇਸਰ ਲਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੂੰ ਲੁਂਦੇ ਹਨ—
ਗਂਧਾਢ੍ਯਜਾਤਿਕਮਲੋਤ੍ਪਲਦਿਵ੍ਯਪੁष੍ਪੈਰ੍ਦੇਵਾਨ੍ਨਵੈਰਨੁਦਿਨਂ ਨਨੁ ਯੇऽਰ੍ਚਯਂਤਿ
ਜੋ ਲੋਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀ ਜਾਸਵੰਤ, ਕਮਲ, ਨੀਲੋਫਰ ਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਆਮੋਦਿਭਿਰ੍ਹਿਮਤੁਰੁष੍ਕਸੁਗਨ੍ਧਧੂਪੈਰ੍ਯੇ ਮਾਨਵਾਃ ਸੁਰਵਰਾਨਪਿ ਧੂਪਯਂਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਗੰਧੀਦਾਰ, ਠੰਢੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਗੁਗਲੂ ਦੀ ਧੂਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਦੋਧੂਯਤੇ ਕਨਕਦਂਡਵਿਰਾਜਿਤੈਸ਼੍ਚ ਸਚ੍ਚਾਮਰੈਰ੍ਧਵਲਕੁਣ੍ਡਲਸੁਨ੍ਦਰੀਭਿਃ
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਝਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੇਦੀਪ੍ਯਤੇ ਦਿਨਕਰੋਜ੍ਜ੍ਵਲਪਦ੍ਮਰਾਗਰਤ੍ਨਪ੍ਰਭਾਚ੍ਛੁਰਿਤਹੇਮਮਯੇ ਵਿਮਾਨੇ
ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਹਲ, ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਜਾਗਰਂ ਸੁਰਵਰਾਭਿਮਤੋ ਦਦਾਤਿ ਚੈਤ੍ਰੋਤ੍ਸਵਾਦਿਦਿਵਸੇष੍ਵਪਿ ਤੂਰ੍ਯਨਾਦੈਃ 4.129.
ਜੋ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵੀ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਕੁਰ੍ਵਤਿ ਯੇ ਸਦੁਪਲੇਨਧਾਤੁਰਾਗਸਂਮਾਰ੍ਜਨਂ ਸੁਰਵਰਾਯਤਨੇऽਨੁਰਕ੍ਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ—