ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਾਦੁਜਲਂ ਕੂਪੇ ਪਿਬਂਤਿ ਸਤਤਂ ਜਨਾਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਕੂਏਂ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ,
ਯਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਨ੍ਰਚਯਤਿ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਤਡਾਗੇ ਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭ੍ਰਮਤਿ ਵਿਪੁਲਾ ਵਂਸ਼ਮਾਰ੍ਗਾਨੁਯਾਤਾ 4.127.
ਜੋ ਤਲਾਬ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸੋਹਣੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਤਡਾਗਾਨਿ ਬਹੂਦਕਾਨਿ ਕੂਪਾਸ਼੍ਚ ਯੂਪਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਾਸ਼੍ਚ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੂਏਂ, ਯਗ੍ਹਾ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਤੇ ਆਰਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ—
ਵृਕ੍ਸ਼ੋਦ੍ਯਾਪਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਉਦ੍ਯਾਪਨਵਿਧਿਂ ਚੈਵ ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਸਮਾਸਤਃ
ਹੁਣ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭੇਦ, ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਤ੍ਰੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਫਲੈਰ੍ਮੂਲੈਃ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਪਿਤृਤਰ੍ਪਣਮ੍
ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਭਿਰ੍ਮृਤਕਿਞ੍ਜਾਤੈਃ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਵਰ੍ਜਿਤੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਨ,
ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਪ੍ਰੀਣਯਂਤਿ ਸ੍ਮ ਚ੍ਛਾਯਾਵਲ੍ਕਲਪਲ੍ਲਵੈਃ
ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਛਾਂ, ਛਿਲਕੇ ਤੇ ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਪਤ੍ਰਫਲਚ੍ਛਾਯਾਮੂਲਵਲ੍ਕਲਦਾਰੁਭਿਃ
ਫੁੱਲਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ, ਫਲਾਂ, ਛਾਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਛਿਲਕੇ ਤੇ ਲੱਕੜ ਨਾਲ।
ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਂਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਵਾ ਨ ਵਾ
ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਵੀ ਕਰਦੇ।
ਨ ਤਤ੍ਕਰੋਤ੍ਯਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਸੁਖਂ ਯਦ੍ਯੋषਿਤਃ ਸੁਤਃ
ਜੇਕਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਵਿਚ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਸਚ੍ਛਾਯਾ ਚ ਸਪੁष੍ਪਾ ਚ ਸਫਲਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਵਾਟਿਕਾ
ਉਹ ਬਾਗ ਜੋ ਸੱਚੀ ਛਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਫੁੱਲ ਲਾਉਂਦੀ ਤੇ ਫਲ ਪਕਾਉਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼ੋਕਫਲਾਵਕਰਾ ਤਿਲਕਾਲਂਕृਤਾਨਨਾ
ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫਲ ਡਿੱਗੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਤਿਲਕ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਣ, ਇਹ ਸੋਭਾਵਾਨ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਸਦਾ ਸ ਤੀਰ੍ਥੀ ਭਵਤਿ ਸਦਾ ਦਾਨਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ।। 4.128.
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਮੇਕਂ ਪਿਚੁਮਂਦਮੇਕਂ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਮੇਕਂ ਦਸ਼ ਚਿਞ੍ਚਿਣੀਕਾਨ੍
ਇੱਕ ਅਸ਼ਵਥ, ਇੱਕ ਪੀਚੂਮੰਦ, ਇੱਕ ਵਟ ਤੇ ਦਸ ਚਿੰਚੜੀਆਂ ਲਗਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪੋਪਗਂਧਾਢ੍ਯਫਲੋਪਗਨ੍ਧਂ ਯਃ ਪਾਦਪਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਯਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਯ
ਜੋ ਕੋਈ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜਾਂ ਫਲਾਂ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਛੂਹਦਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਾਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਤ੍ਵਾਤ੍ਸਮੀਹਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਫਲਂ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ੋਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਠੰਢੀ ਛਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਖਾਨਿਤਾਃ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯੋ ਰੋਪਿਤਾ ਨ ਮਹੀਰੁਹਾਃ
ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਝੀਲਾਂ ਖੋਦੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਛਾਯਾਮਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਸ੍ਵਯਮਾਤਪੇ
ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਛਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੋਦ੍ਯਾਪਨੇ ਵਿਧਿਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਅਪੁਤ੍ਰਯਾ ਪੁਰਾ ਪਾਰ੍ਥ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਮਨ੍ਦਰਾਚਲੇ
ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ,
ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿਕਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਕਿਲ ਬੁਦ੍ਧਿਮਨ੍
ਉਸ ਲਈ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਤਤੋ ਮੂਲੇ ਘਨਦਲੋ ਵਲ੍ਗੁਚ੍ਛਾਯਾਂਗਪਲ੍ਲਵਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਮੁੜ, ਜਿੱਥੇ ਘਣੇ ਪੱਤੇ, ਵੱਡੀ ਛਾਂ ਤੇ ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ ਸਨ,
ਸ੍ਤ੍ਰੀਨਾਮਕਂਟਕੀਕੁਬ੍ਜਕੀਟਵृਸ਼੍ਚਿਕਕੋਟਰਃ 4.128.
ਉਥੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਨਾ ਕੰਡੇ, ਨਾ ਟੇੜ, ਨਾ ਕੀੜੇ, ਨਾ ਬਿਛੂਏ, ਨਾ ਖੋਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਲਵਾਲੇ ਸੁਵਿਹਿਤੇ ਸ਼ੁਭੇ ਬਦ੍ਧਚਤੁष੍ਕਿਕੇ
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਸ਼ੁਭ ਵਾਢੀ ਵਿਚ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ,
ਸਦੈਵੋਦ੍ਯਾਪਨਂ ਪਾਰ੍ਥ ਪਾਦਪਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਤਾਕਾਲਂਕृਤਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਪੂਰ੍ਵੇਦ੍ਯੁਰਧਿਵਾਸਯੇਤ੍
ਜਿਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਿष੍ਟਾਤਕੇਨਾਵਕਿਰੇਤ੍ਸਰ੍ਵੌषਧ੍ਯਾ ਚ ਪਾਦਪਮ੍
ਉਹ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਆਟੇ ਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਔਖਧੀਆਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਲ੍ਲਵਾਲਂਕृਤਮੁਖਾਨ੍ਸਿਤਚਨ੍ਦਨਚਰ੍ਚਿਤਾਨ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ,
ਪਤਾਕਾਲਂਕृਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤਤ੍ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਦ੍ਰੁਮਾਃ
ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਰਕ੍ਤਪੀਤਸਿਤਾਚ੍ਛਾਦੈਸ਼੍ਚਰ੍ਚਿਤਾਃ ਸੁਮਨੋਹਰੈਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਲਾਲ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।