ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਨਿਘ੍ਨਤਾਂ ਨੇਯਂ ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਚੋਨ੍ਨਤਿਂ ਪਰਾਮ੍
ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਕਾਰਯਤਿ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਮਲਾ ਭਵੇਤ੍ 4.127.
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕੰਮ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੱਧ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਪੇਤਾਨਾਮਪਿ ਦਿਵਂ ਸ ਨਿਬਨ੍ਧਵਿਧਾਯਿਨਾਮ੍
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਚਲੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਐਸੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸੁੱਗਰਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਾਵਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਸ ਰਮਤੇ ਯਾਵਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਰਨਸ਼੍ਵਰਾ
ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਹਂਸਾਸ੍ਯਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਨੀਲ੍ਯਗ੍ਰਂ ਪਦ੍ਮਿਨੀਖਣ੍ਡਮਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਸੁੱਟੇ ਨੀਲੇ ਕੋਨੇ, ਤੇ ਕਟੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਘਟੈਰਞ੍ਜਲਿਭਿਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਟੀਪੁਟੈਰ੍ਜਲਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਘੜਿਆਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਦੇ ਖੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਤਡਾਗਂ ਨਗਰੋਪਾਂਤੇ ਧਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਿਲ ਜਾਯਤੇ
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਝੀਲ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਯੇषਾਂ ਦੇਵਕੁਲਂ ਤਤ੍ਤੁ ਨਿष੍ਪਦ੍ਯੇਤ ਸਰਸ੍ਤਟੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਨ ਭਵਂਤੀष੍ਟਿਕਾ ਯਾਵਦ੍ਦ੍ਰੋਣੀ ਵਾ ਭੂਮਿਸਨ੍ਨਿਭਾ
ਜਦ ਤੱਕ ਉਥੇ ਇਕ ਇੱਟ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵਰਗਾ ਟੋਬਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ,
ਭੋਗ੍ਯਸ੍ਥਾਨੇ ਕृਤਃ ਕੂਪਃ ਸੁਸ੍ਵਾਦੁਸਲਿਲਸ੍ਤਥਾ
ਜਿੱਥੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਕੂਆਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਾਦੁਜਲਂ ਕੂਪੇ ਪਿਬਂਤਿ ਸਤਤਂ ਜਨਾਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਕੂਏਂ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ,
ਯਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਨ੍ਰਚਯਤਿ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਤਡਾਗੇ ਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭ੍ਰਮਤਿ ਵਿਪੁਲਾ ਵਂਸ਼ਮਾਰ੍ਗਾਨੁਯਾਤਾ 4.127.
ਜੋ ਤਲਾਬ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸੋਹਣੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਤਡਾਗਾਨਿ ਬਹੂਦਕਾਨਿ ਕੂਪਾਸ਼੍ਚ ਯੂਪਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਾਸ਼੍ਚ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੂਏਂ, ਯਗ੍ਹਾ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਤੇ ਆਰਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ—
ਵृਕ੍ਸ਼ੋਦ੍ਯਾਪਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਉਦ੍ਯਾਪਨਵਿਧਿਂ ਚੈਵ ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਸਮਾਸਤਃ
ਹੁਣ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭੇਦ, ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਤ੍ਰੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਫਲੈਰ੍ਮੂਲੈਃ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਪਿਤृਤਰ੍ਪਣਮ੍
ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਭਿਰ੍ਮृਤਕਿਞ੍ਜਾਤੈਃ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਵਰ੍ਜਿਤੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਨ,
ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਪ੍ਰੀਣਯਂਤਿ ਸ੍ਮ ਚ੍ਛਾਯਾਵਲ੍ਕਲਪਲ੍ਲਵੈਃ
ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਛਾਂ, ਛਿਲਕੇ ਤੇ ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਪਤ੍ਰਫਲਚ੍ਛਾਯਾਮੂਲਵਲ੍ਕਲਦਾਰੁਭਿਃ
ਫੁੱਲਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ, ਫਲਾਂ, ਛਾਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਛਿਲਕੇ ਤੇ ਲੱਕੜ ਨਾਲ।
ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਂਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਵਾ ਨ ਵਾ
ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਵੀ ਕਰਦੇ।
ਨ ਤਤ੍ਕਰੋਤ੍ਯਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਸੁਖਂ ਯਦ੍ਯੋषਿਤਃ ਸੁਤਃ
ਜੇਕਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਵਿਚ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਸਚ੍ਛਾਯਾ ਚ ਸਪੁष੍ਪਾ ਚ ਸਫਲਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਵਾਟਿਕਾ
ਉਹ ਬਾਗ ਜੋ ਸੱਚੀ ਛਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਫੁੱਲ ਲਾਉਂਦੀ ਤੇ ਫਲ ਪਕਾਉਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼ੋਕਫਲਾਵਕਰਾ ਤਿਲਕਾਲਂਕृਤਾਨਨਾ
ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫਲ ਡਿੱਗੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਤਿਲਕ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਣ, ਇਹ ਸੋਭਾਵਾਨ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਸਦਾ ਸ ਤੀਰ੍ਥੀ ਭਵਤਿ ਸਦਾ ਦਾਨਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ।। 4.128.
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਮੇਕਂ ਪਿਚੁਮਂਦਮੇਕਂ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਮੇਕਂ ਦਸ਼ ਚਿਞ੍ਚਿਣੀਕਾਨ੍
ਇੱਕ ਅਸ਼ਵਥ, ਇੱਕ ਪੀਚੂਮੰਦ, ਇੱਕ ਵਟ ਤੇ ਦਸ ਚਿੰਚੜੀਆਂ ਲਗਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪੋਪਗਂਧਾਢ੍ਯਫਲੋਪਗਨ੍ਧਂ ਯਃ ਪਾਦਪਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਯਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਯ
ਜੋ ਕੋਈ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜਾਂ ਫਲਾਂ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਛੂਹਦਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਾਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਤ੍ਵਾਤ੍ਸਮੀਹਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਫਲਂ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ੋਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਠੰਢੀ ਛਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਖਾਨਿਤਾਃ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯੋ ਰੋਪਿਤਾ ਨ ਮਹੀਰੁਹਾਃ
ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਝੀਲਾਂ ਖੋਦੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਛਾਯਾਮਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਸ੍ਵਯਮਾਤਪੇ
ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਛਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੋਦ੍ਯਾਪਨੇ ਵਿਧਿਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਅਪੁਤ੍ਰਯਾ ਪੁਰਾ ਪਾਰ੍ਥ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਮਨ੍ਦਰਾਚਲੇ
ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ,