ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਿਯਵਾਚੋऽਨਸੂਯਕਾਃ
ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ।
ਵ੍ਯਂਜਨਾਨਿ ਚ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਹੋਮਾਰ੍ਥਂ ਸਮਿਧਸ੍ਤਿਲਾਃ 4.127.
ਹੋਮ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ਲੱਕੜੀਆਂ ਤੇ ਤਿਲ।
ਵੇਦ੍ਯਾਧਿਵਾਸਿਤਾਨਾਂ ਚ ਸੁਰਾਣਾਂ ਹੋਮ ਇष੍ਯਤੇ
ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਲੋਕਪਾਲਾਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਕ੍ਰਮਯੋਗਤਃ
ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਲਈ, ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ।
ਦ੍ਵਾਰੇषੁ ਕਲਸ਼ਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਹਿਰਣ੍ਯਾਨ੍ਸਪਲ੍ਲਵਾਨ੍
ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਰੱਖਣ।
ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ਕੂਰ੍ਮਂ ਤਾਮ੍ਰੇਣ ਮਕਰਂ ਤਥਾ
ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਕਛੂਆ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਤਾਮੇ ਨਾਲ ਮਕਰ।
ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਜਲੌਕਾਞ੍ਚ ਰਜਤੇਨੈਵ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਉਹ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਇਕ ਡਾਲਫ਼ਿਨ ਤੇ ਇਕ ਜੌਣ ਬਣਾਏ।
ਏषਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਨਾਮੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਮਂਤ੍ਰਯੇਚ੍ਚ ਤਾਨ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਥਾਪਨਾ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਕੁਂਕੁਮੇਨ ਸਮਾਲਭ੍ਯ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਧੂਪੈਃ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਕੁੰਕੁਮ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਪ੍ਰਵਰਃ ਸ਼੍ਰਪਯਿਤ੍ਵਾ ਚਰੁਂ ਨਵਮ੍
ਫਿਰ, ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਵਾਂ ਭੋਗ ਪਕਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਏ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਵਾਹਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਵਰੁਣਂ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤਿਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਵਰੁਣ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਸੱਦੇ।
ਸ਼੍ਵੇਤੇਨੈਵ ਤੁ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ਿਰੋਵੇष੍ਟਂ ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ 4.127.
ਉਹ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ।
ਅਪ੍ਰਮਾਣਂ ਜਲਂ ਗਤ੍ਵਾ ਵਰੁਣਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍
ਉਹ ਅਣਗਣਤ ਪਾਣੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ।
ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਬੀਜਾਨਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮਜ੍ਜਯੇਜ੍ਜਲੇ
ਜੋ ਹੋਰ ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਬੀਜ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਦੇਵੇ।
ਗੋਸ਼ਿਰੋਵੇष੍ਟਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਤਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ ਤੁ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਜੇ ਕਪੜਾ ਹੋਵੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਗਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਲਪਟੀ ਬਣਾਏ।
ਜ੍ਞਾਤਿਭਿਃ ਸਹਿਤਃ ਕਰ੍ਤਾ ਸਭਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚਾਵਗਾਹਯੇਤ੍ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦੇਵਂ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਰਤਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ; ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੇ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਮਿਦਂ ਜਲਮ੍
ਇਹ ਪਾਣੀ ਮੈਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਤੋष੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਮਕਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕੁਦ੍ਦਾਲਾਨਿ ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਸਾਰੇ ਮਜਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰੇ; ਉਹ ਕੁਦਾਲਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਏਕਾਹਂ ਚ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਤ੍ਤਸ਼ਾਠ੍ਯਂ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਨ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾ ਕਰੇ।
ਸ਼ਤਮਰ੍ਧਸ਼ਤਂ ਵਾਪਿ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਮੇਵ ਚ
ਸੌ, ਪੰਜਾਹ ਜਾਂ ਪਚੀਹ ਵੀ।
ਏष ਰਾਜਂਸ੍ਤਡਾਗਸ੍ਯ ਵਿਧਿਸ੍ਤੇ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਇਹ ਤਲਾਬ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕੁਣ੍ਡਮਣ੍ਡਪਸਂਭਾਰਭੂषਣਾਚ੍ਛਾਦਨਾਦਿਕਮ੍ 4.127.
ਕੁੰਡ, ਮੰਡਪ, ਸਿੰਗਾਰ, ਢੱਕਣ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ।
ਅਕਾਲਮੂਲਾਨ੍ਕਲਸ਼ਾਨ੍ਵਾਪੀਕੋਣੇषੁ ਦਾਪਯੇਤ੍
ਉਹ ਤਲਾਬ ਦੇ ਕੋਣਾਂ 'ਤੇ ਜੜਾਂ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਰੱਖਵਾਏ।
ਸਿਤਵਾਸੋਯੁਗਚ੍ਛਨ੍ਨਾਨ੍ਸਮਾਲ੍ਯਾਨ੍ਰਤ੍ਨਗਰ੍ਭਿਣਃ
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ।
ਚਤਸ੍ਰ ਆਹੁਤੀਰ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਰਿਤਿ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਹ ਚਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਵੇ, 'ਭੂ', 'ਭਵ', 'ਸਵ' ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਮ ਵਿੱਚ।
ਵਰੁਣਾਯ ਬਲਿਂ ਦਦ੍ਯਾਲ੍ਲੋਕਪਾਲੇਭ੍ਯ ਏਵ ਚ
ਉਹ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲਈ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਏ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਟ ਦੇਵੇ।
ਵੇਦੀਮਧ੍ਯੇ ਮਂਡਲਂ ਚ ਪਦ੍ਮਮਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਵੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਕਮਲ ਬਣਾਉਣਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯਕਮਠਮਣ੍ਡੂਕਾਨ੍ਵੇਦ੍ਯਾ ਮਧ੍ਯੇऽਧਿਵਾਸਯੇਤ੍
ਵੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੱਛੀ, ਕਛੂਆ ਅਤੇ ਡੱਡੂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵੈਦ੍ਯੋ ਰੋਗਾਭਿਭੂਤਾਨਾਂ ਸ਼ਰਣ੍ਯਃ ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਥਿਨਾਮ੍
ਵੈਦ ਰੋਗੀਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਆਸਰਾ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ।
ਆਦੌ ਚਾਵਾਹਯੇਦ੍ਦੇਵਮਨੇਨੈਵ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਇਸੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸੱਦੇ।