ਆਦ੍ਯੇ ਤਿਰ੍ਯਗਧੋਗਤਿਸ਼੍ਚ ਨਿਯਤਂ ਧ੍ਯਾਨੇ ਤੁ ਰੌਦ੍ਰੇ ਸਦਾ ਧਰ੍ਮ੍ਯੇ ਦੇਵਗਤਿਃ ਸ਼ੁਭਂ ਫਲਮਹੋਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਚ ਜਨ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨੀਵਾਂ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕਠੋਰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਦੇਵ ਜਨਮ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਜਨਮ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੁ ਸਪ੍ਤ ਵੈ ਜਲੇ ਦਸ਼ੈਕਮਗ੍ਨੌ ਪਵਨੇ ਚ षੋਡਸ਼
ਪਰ ਜਲ ਵਿਚ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਗਿਆਰਾਂ, ਤੇ ਹਵਾ ਵਿਚ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ—
ਵਾਪੀਕੂਪਤਡਾਗੋਤ੍ਸਰ੍ਗਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਹਾਭਾਗ ਮਮ ਦੇਵਕਿਨਂਦਨ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਕੂਆਂ, ਤਲਾਬ ਤੇ ਸਰੋਵਰ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸੋ।
ਵਾਪੀਕੂਪੋਦਕਾਨਾਞ੍ਚ ਕੇ ਮਂਤ੍ਰਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਕੂਆਂ, ਤਲਾਬ ਤੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਦਾਨਂ ਕਿਮਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਂ ਬਲਯਃ ਕੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਦਾਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ?
ਤਡਾਗਵਾਪੀਕੂਪਾਨਾਮੁਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਮੈਂ ਤਲਾਬ, ਕੂਆਂ ਤੇ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸਮਰਪਣ ਰੀਤ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਨਿष੍ਪਨ੍ਨੇ ਬਦ੍ਧਪਾਲੀਕੇ ਸਰ੍ਵੋਦ੍ਭੇਦਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਢੁਕਵੀਂ ਘੇਰ ਬਣੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਲੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ—
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਲਿਲਸਂਪੂਰ੍ਣੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ—
ਮੁਨਯਃ ਕੇਚਿਦਿਚ੍ਛਂਤਿ ਵ੍ਯਤੀਤੇ ਚੋਤ੍ਤਰਾਯਣੇ
ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰਾਯਣ ਦੇ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
ਤਡਾਗਪਾਲਸ਼ੀਰ੍षੇ ਤੁ ਮਂਡਲਂ ਕਾਰਯੇਚ੍ਛੁਭਮ੍
ਝੀਲ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ, ਕੋਈ ਸੁਭਕ ਮੰਡਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੋਰਣਾਨਿ ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਚਤੁਰ੍ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ
ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ, ਚਤੁਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜੇ ਬਣਾਉਣ।
ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤੁ ਪਰਿਤਃ ਪਤਾਕਾਃ ਪਰਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ 4.127.
ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਣ।
ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਾ ਭਵੇਦ੍ਵੇਦੀ ਮਧ੍ਯੇ ਪਞ੍ਚਕਰਾਥ ਵਾ
ਵੇਦੀ ਚਾਰ ਹੱਥ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਪੰਜ ਹੱਥ ਦੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮੱਧ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ।
ਕਦਂਬਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਾਲਾਸ਼ਵੈਕਂਕਤਮਯਃ ਸ਼ੁਭਃ
ਇਹ ਕਦੰਬ, ਪੀਪਲ, ਪਲਾਸ ਜਾਂ ਵੈਕੰਕਟਾ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਬਿਲ੍ਵਜਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਖਾਦਿਰਃ
ਵਟ ਤੇ ਬੈਲ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਖਤਰੀਆਂ ਲਈ ਖਾਦਰ ਦੀ ਲੱਕੜ।
ਬਿਭੀਤਕੋਦੁਂਬਰਜਃ ਸ਼ਾਕਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਸਂਭਵਃ
ਬਹੇੜਾ, ਉਡੁੰਬ, ਸ਼ਾਕ ਤੇ ਸਾਲਮਲਿ ਦੀ ਲੱਕੜ ਵੀ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਲੋਕਪਾਲਾष੍ਟਕਂ ਤਤ੍ਰ ਰਜਸਾ ਚ ਵਿਲੇਖਯੇਤ੍
ਉਥੇ, ਰੰਗੀਨ ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਅਠ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸਹਿਤਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਪੁष੍ਪਧੂਪੈਰਥਾਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਸਾਵਿਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਮੇਖਲਾਤ੍ਰਯਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਹਸ੍ਤਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਹਰ ਪਾਸੇ, ਤਿੰਨ ਕਮਰਬੰਦ, ਜੋ ਹੱਥ ਦੀ ਮਾਪ ਦੇ ਹੋਣ, ਲਗਾਏ ਜਾਣ।
ਅਹਤਾਂਬਰਸਂਵੀਤਾਃ ਸ੍ਰਕ੍ਚਨ੍ਦਨਵਿਭੂषਿਤਾਃ
ਕੱਟੇ-ਫੱਟੇ ਕਪੜੇ ਨਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਣ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਣ।
ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਿਯਵਾਚੋऽਨਸੂਯਕਾਃ
ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ।
ਵ੍ਯਂਜਨਾਨਿ ਚ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਹੋਮਾਰ੍ਥਂ ਸਮਿਧਸ੍ਤਿਲਾਃ 4.127.
ਹੋਮ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ਲੱਕੜੀਆਂ ਤੇ ਤਿਲ।
ਵੇਦ੍ਯਾਧਿਵਾਸਿਤਾਨਾਂ ਚ ਸੁਰਾਣਾਂ ਹੋਮ ਇष੍ਯਤੇ
ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਲੋਕਪਾਲਾਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਕ੍ਰਮਯੋਗਤਃ
ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਲਈ, ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ।
ਦ੍ਵਾਰੇषੁ ਕਲਸ਼ਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਹਿਰਣ੍ਯਾਨ੍ਸਪਲ੍ਲਵਾਨ੍
ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਰੱਖਣ।
ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ਕੂਰ੍ਮਂ ਤਾਮ੍ਰੇਣ ਮਕਰਂ ਤਥਾ
ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਕਛੂਆ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਤਾਮੇ ਨਾਲ ਮਕਰ।
ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਜਲੌਕਾਞ੍ਚ ਰਜਤੇਨੈਵ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਉਹ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਇਕ ਡਾਲਫ਼ਿਨ ਤੇ ਇਕ ਜੌਣ ਬਣਾਏ।
ਏषਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਨਾਮੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਮਂਤ੍ਰਯੇਚ੍ਚ ਤਾਨ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਥਾਪਨਾ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਕੁਂਕੁਮੇਨ ਸਮਾਲਭ੍ਯ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਧੂਪੈਃ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਕੁੰਕੁਮ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਪ੍ਰਵਰਃ ਸ਼੍ਰਪਯਿਤ੍ਵਾ ਚਰੁਂ ਨਵਮ੍
ਫਿਰ, ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਵਾਂ ਭੋਗ ਪਕਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਏ।