ਏਤਦ੍ਰਾਸ਼ਿਵ੍ਰਤਂ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵੋਪਦ੍ਰਵਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਾਸ਼ੀਤਿਰ੍ਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਤੇ ਕਥਿਤਾ ਪਾਂਡੁਨਂਦਨ
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੈਨੂੰ ਪੰਜਵਾਂ-ਪੰਜ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਵਿਵਰਣ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵ ਪਾਤਕੈਃ ਸੋਪਪਾਤਕੈਃ
ਇਹਨਾਂ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਂਚਾਧਿਕਾ ਤਵ ਮਯਾ ਕਥਿਤਾ ਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਰਾਜਨ੍ਨਸ਼ੀਤਿਰਤਿਸੌਖ੍ਯਧਨਪ੍ਰਦਾਨਾਮ੍
ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਪੰਜ ਵਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਕੁੱਲ ਅਸੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਘਸ੍ਨਾਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵੈਸ਼੍ਯਂ ਦ੍ਵਾਪਰਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਂ ਕਲਿਯੁਗਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲੌ ਰਾਜਨ੍ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਨਕਰ੍ਮਣਿ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਕਰਮ ਵੱਲ ਢਿਲਾਈ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਚ ਪਾਦੌ ਚ ਵਾਙ੍ਮਨਸ੍ਤੁ ਸੁਸਂਯਤਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਯਮਿਤ ਹਨ—
ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਃ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕੋऽਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਹਿਤ, ਪਾਪੀ, ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ—
ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾਂ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ—
ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਫਲਦਾ ਨਦ੍ਯੋ ਯਾਃ ਕਾਸ਼੍ਚਿਦਸਮੁਦ੍ਰਗਾਃ
ਕੁਝ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉषਃਸਮੀਪੇ ਯਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਂਧ੍ਯਾਯਾਮੁਦਿਤੇ ਰਵੌ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਤਃਸ੍ਨਾਯੀ ਸਦਾ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਵृਥਾ ਚੋष੍ਣੋਦਕਸ੍ਨਾਨਂ ਵृਥਾ ਜਾਪ੍ਯਮਵੈਦਿਕਮ੍
ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਦਿਕ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਪ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਨਾਨਵਿਦ੍ਭਿਰ੍ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ।। ਵਾਯਵ੍ਯਂ ਵਾਰੁਣਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਚੇਤਿ ਪृਥਕ੍ਸ਼ृਣੁ । 4.122.
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ: ਹਵਾ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਣ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਮੇਘਾਂਬੁਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਬ੍ਰਹਮ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਦਿਵਿਆ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਗृਹਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋऽਥ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕਃ
ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਅਤੇ ਭਿਖਾਰੀ—
ਬਾਲਾਸ੍ਤਰੁਣਕਾ ਵृਦ੍ਧਾ ਨਰਨਾਰੀਨਪੁਂਸਕਾਃ
ਬੱਚੇ, ਨੌਜਵਾਨ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਮਰਦ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਂ ਚੈਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ਸ੍ਨਾਨਮਿष੍ਯਤੇ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਮਾਘਮਾਸੇ ਰਟਂਤ੍ਯਾਪਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦਭ੍ਯੁਦਿਤੇ ਰਵੌ
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਹਿੰਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਾ ਯਤ੍ਰ ਸੌਵਰ੍ਣਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰਸੋਪਮਾਃ ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਮਜ੍ਜਂਤਿ ਯੇ ਮਾਘੇ ਭਾਸ੍ਕਰੋਦਯੇ
ਜਿੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲ ਹਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਪਸਰਾ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਥੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਹਨ।
ਪੌषਫਾਲ੍ਗੁਨਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਤਃਸ੍ਨਾਯੀ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ
ਪੌਸ਼ ਤੇ ਫਾਲਗੁਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਿਨਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯਾਣਿ ਮਕਰਸ੍ਥੇ ਦਿਵਾਕਰੇ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਘਮਾਸਮਿਮਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯੇਹਂ ਦੇਵਮਾਧਵਮ੍ 4.122.
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਥੇ ਮਾਧਵ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਾਵृਤਸ਼ਰੀਰਸ੍ਤੁ ਯਃ ਕष੍ਟਂ ਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰੇਤ੍
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨੰਗੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਔਖਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰਸਿ ਵੈ ਮृਦਮ੍
ਉਥੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਿਤॄਨ੍ਸਂਤਰ੍ਪ੍ਯ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੋ ਹ੍ਯਵਤੀਰ੍ਯ ਤਤੋ ਜਲਾਤ੍
ਉਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਧਰਂ ਦੇਵਂ ਮਾਧਵਂ ਨਾਮ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਧਵ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭੂਸ਼ਯ੍ਯਾਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜੋ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੋ ਕੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
ਅਵਸ਼੍ਯਮਪਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਾਘੇ ਸ੍ਨਾਨਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਤਿਲਸ੍ਨਾਯੀ ਤਿਲੋਦ੍ਵਰ੍ਤੀ ਤਿਲਭੋਕ੍ਤਾ ਤਿਲੋਦਕੀ
ਜੋ ਤਿਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ, ਤਿਲ ਨਾਲ ਮਲਦਾ, ਤਿਲ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਤਿਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ—