ਵਿਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਸਹ ਜਾਮਾਤ੍ਰਾ ਵਾਣਿਜ੍ਯਾਯ ਯਯੌ ਪੁਨਃ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਅਥ ਸਾਧੁਃ ਸਮਾਦਾਯ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਲੇ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਕੇ ਫਿਰ ਵਪਾਰ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਸੁਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ।
ਨੌਕਾਃ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ ਯਯੌ ਦੇਸ਼ਾਦ੍ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਕ੍ਰਯਂ ਵਿਕ੍ਰਯਂ ਚ ਚਿਰਂ ਤਸ੍ਥੌ ਮਹਾਮਨਾਃ 3.2.28.
ਉਹ ਉਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਰਿਹਾ।
ਤਤਃ ਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਤਾਪਮਾਪਾਚਿਰਾਦ੍ਵਣਿਕ੍
ਫਿਰ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ, ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੁੱਖ ਆ ਪਿਆ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਰਾਗਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਹृਤਂ ਚੌਰੈਰ੍ਮਹਾਧਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਦ ਸਾਰੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਚੋਰ ਵੱਡਾ ਧਨ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਏ।
ਪ੍ਰਾਤਃਕृਤ੍ਯਂ ਨृਪਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਦਃ ਸਂਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਚ੍ਚ ਸਃ
ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਉਹ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਉਵਾਚ ਸ ਤਦਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਧਰਾ ਪਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ: 'ਸੁਣੋ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੀ।'
ਮੁਮੁषੁਸ਼੍ਚੌਰਾ ਗਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਨ ਜਾਨੀਮੋ ਵਯਂ ਨृਪ
'ਸਾਰੇ ਚੋਰ ਭੱਜ ਗਏ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਰਾਜਨ।'
ਉਵਾਚ ਕ੍ਰੋਧਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਯੂਯਂ ਸਂਯਾਤ ਮਾ ਚਿਰਮ੍
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਫੌਰਨ ਆ ਜਾਓ।'
ਨੋ ਚੇਦ੍ਧਨਿष੍ਯੇ ਸਗਣਾਨਿਤਿ ਦੂਤਾਨ੍ਸਮਾਦਿਸ਼ਤ੍
'ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ,' ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਬਹੁਯਤ੍ਨੈਰ੍ਨ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਚੋਰਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ, ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਹਨ੍ਤਾ ਮਾਂ ਸਗਣਂ ਰਾਜਾ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕੁਤਃ ਸੁਖਮ੍
'ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਰਹੀ?'
ਨਰ੍ਮਦਾਯਾਂ ਚ ਮਰਣਂ ਸ਼ਿਵਲੋਕਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍ 3.2.28.
'ਨਰਮਦਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਲੋਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਵਿਦੇਸ਼ਿਨੋऽਸ੍ਯ ਵਣਿਜੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵਿਪੁਲਂ ਧਨਮ੍
ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਧਨ ਵੇਖ ਲਿਆ।
ਚੌਰੋऽਯਮਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਤੌ ਬਬਂਧਾਤ੍ਮਰਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਹਨੀਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਚੋਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਤਿਕੂਲੇ ਹਰੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਰਾਜ੍ਞਾਪਿ ਨ ਵਿਚਾਰਿਤਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ।
ਕਾਰਾਗਾਰੇ ਲੋਹਮਯੈਃ ਸ਼ृਂਖਲੈਰਂਗਪਾਦਯੋਃ
ਜਦ ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਜਾਮਾਤ੍ਰਾ ਸਹਿਤਃ ਸਾਧੁਰ੍ਵਿਲਲਾਪ ਭृਸ਼ਂ ਮੁਹੁਃ
ਉਹ ਭਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜਾਮਾਤੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕ੍ਵ ਸ੍ਥਿਤਾ ਚ ਸੁਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪਸ਼੍ਯ ਧਾਤੁਰ੍ਵਿਪਰ੍ਯਯਮ੍
ਮੇਰੀ ਧੀ ਤੇ ਪਤਨੀ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਵੇਖੋ, ਕਿਸਮਤ ਕਿਵੇਂ ਉਲਟ ਗਈ।
ਮਯਾ ਬਹੁਤਰਂ ਧਾਤੁਰ੍ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਹਿ ਪੁਰਾਕृਤਮ੍
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਐਸਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਸਮਂ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਜਾਮਾਤ੍ਰੌ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇषੁ ਵਿषਾਦਿਨੌ
ਪਿਓ-ਸੱਸ ਤੇ ਜਾਮਾਤਾ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਤੱਕ ਦੁੱਖੀ ਰਹੇ।
ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤਿ ਸੁਧਿਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੇ ਵਸਂਤਿ ਹਰੇਃ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿਕੂਲੇ ਹਰੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਰਯਾਨ੍ਬਹੂਨ੍
ਜੋ ਹਰਿ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮੋ ਯਜ੍ਞੋ ਨृਪਸ਼੍ਚੌਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪ੍ਰਿਯਂਕਰਾਃ
ਧਰਮ, ਯਗ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਚੋਰ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੱਖਮੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।
ਮਾਤृਭ੍ਯੋ ਦੇਵਤਾਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਧਾ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਵੈ ਮਖਃ
ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਗ ਵਿੱਚ 'ਸਵਧਾ' ਤੇ 'ਸਵਾਹਾ' ਦੇ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਯੋਰ੍ਹਨ੍ਤਾ ਹਿ ਚੋਰਃ ਸ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਧਰ੍ਮਕਿਂਕਰਾਃ
ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਰ ਹੀ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹਨ।
ਸਤ੍ਯਹੀਨਸ੍ਯ ਤਤ੍ਸਾਧੋਰ੍ਧਨਂ ਯਤ੍ਤਦ੍ਗ੍ਰਹੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੱਚ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਦੌਲਤ, ਜੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਈ ਸੀ,
ਵਾਸੋਲਂਕਰਣਾਦੀਨਿ ਵਿਕ੍ਰੀਯ ਬੁਭੁਜੇ ਕਿਲ
ਉਸਨੇ ਕੱਪੜੇ, ਗਹਣੇ ਆਦਿਕ ਵੇਚ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਖਤਮ ਕਰ ਲਏ।
ਅਥੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਨੇ ਕਨ੍ਯਾ ਭੋਜਨਾਚ੍ਛਾਦਨਂ ਵਿਨਾ
ਇੱਕ ਦਿਨ ਧੀ ਕੋਲ ਨਾ ਖਾਣ ਨੂੰ ਸੀ, ਨਾ ਪਹਿਨਣ ਨੂੰ।
ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਂਤਂ ਜਗਨ੍ਨਾਥਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਾ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਦ੍ਧਰਿਮ੍
ਜਦ ਉਸਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਮੰਗਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਹਰਿ ਨੂੰ ਮੰਗਣ ਲੱਗ ਪਈ।