ਧਰ੍ਮਂ ਸਮृਦ੍ਧਿਮਤੁਲਾਂ ਯਦਿ ਵਾਞ੍ਛਸਿ ਤ੍ਵਂ ਮਾਸਾਨੁਮਾਸਮਿਹ ਮਦ੍ਵਚਨਂ ਕੁਰੁष੍ਵ 4.119.
ਜੇ ਤੂੰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇऽਭਿਨਵਚਂਦ੍ਰਾਰ੍ਘ੍ਯਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕੋਨਵਿਂਸ਼ੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਅਭਿਨਵ ਚੰਦ੍ਰ ਅਰਘ ਵ੍ਰਤ' ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੋ ਉੱਨੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਬृਹਸ੍ਪਤ੍ਯਰ੍ਘਪੂਜਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਯਾਤ੍ਰਾਰਂਭੇ ਪ੍ਰਯਾਣੇ ਚ ਤਥਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋਦਯੇष੍ਵਿਹ
ਜਦੋਂ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਰਵਾਨਗੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਤਾਰੇ ਦਾ ਉਗਣਾ ਹੋਵੇ—
ਸ਼ੁਕ੍ਰਪੂਜਾ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਸਾਰਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਅਸਲ ਮਹੱਤਤਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਪੁष੍ਪਾਂਬਰਯੁਤੇ ਸਿਤਤਂਡੁਲਪੂਰਿਤੇ
ਸਫੈਦ ਫੁੱਲ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚੌਲ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ—
ਸਹ ਤੇਨ ਸਵਤ੍ਸਾਙ੍ਗਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ਕਵੇ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਗृਹਾਣਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਇੱਕ ਗਾਂ ਤੇ ਉਸਦਾ ਬੱਛੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ; 'ਹੇ ਮਾਹਰ, ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਲਈ ਇਹ ਅਰਘ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।'
ਦਤ੍ਤ੍ਵੈਵਮਰ੍ਘ੍ਯਂ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਘ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਓਹਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦੇ।
ਯਾਵਚ੍ਛੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਨ ਕृਤਾ ਪੂਜਾ ਸੋਹਾਲਕੈਃ ਸ਼ੁਭੈ. ਤਾਵਨ੍ਨ ਦਾਨਂ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਕਾਮਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਾ ਦੇਣ।
ਏਵਂ ਤਸ੍ਯੋਦਯੇ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਯਾਤ੍ਰਾਦਿषੁ ਚ ਭਾਰਤ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਉਗਣ ਵੇਲੇ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਆਦਿ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਾਚਸ੍ਪਤੇਃ ਪੂਜਾਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਪੀਤਪੁष੍ਪਾਂਬਰਯੁਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਥ ਸਰ੍षਪੈਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਚਸਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ, ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਤੇ ਮਸਤਰ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਲ ਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ—
ਪਾਲਾਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਭਂਗੇਨ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਜਲੇਨ ਚ
ਪਲਾਸ਼ ਤੇ ਪੀਪਲ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਤੋੜ ਕੇ, ਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਜਲ ਲੈ ਕੇ—
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ ਗਵਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ।। 4.120.
ਗਾਂ ਸਮੇਤ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ।
ਨਮਸ੍ਤੇऽਙ੍ਗਿਰਸਾਂ ਨਾਥ ਵਾਕ੍ਪਤੇਥ ਬृਹਸ੍ਪਤੇ
ਹੇ ਅੰਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਬੋਲੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸੁਰਗੁਰੁਂ ਪੂਜ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗ।
ਅਥ ਵਾ ਮੌਕ੍ਤਿਕਾਨ੍ਯੇਵ ਸੁਵृਤ੍ਤਾਨਿ ਬृਹਂਤਿ ਚ
ਜਾਂ ਫਿਰ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਮੋਤੀ ਵੀ ਦਿਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੌਕ੍ਤਿਕਦਾਨੇਨ ਦਤ੍ਤੇਨ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਪੂਜਾਂ ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੋਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਯੇ ਭਾਰ੍ਗਵੋਦਯਮਵਾਪ੍ਯ ਸਵਸ੍ਤ੍ਰਪੁष੍ਪਾਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤ੍ਯਨਨ੍ਯ ਮਨਸੋऽਙ੍ਗਿਰਸੇ ਚ ਪੂਜਾਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਉਗਣ 'ਤੇ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਬृਹਸ੍ਪਤ੍ਯਰ੍ਘਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਨਾਮ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਸ਼ੁੱਕਰ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਅਰਘ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ' ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੋ ਵੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਵ੍ਰਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ੀਤਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨੋਕ੍ਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਧਰ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਸੱਚੇ ਮੱਤ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕੇ,
ਭਵਿष੍ਯਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਰ੍ਤਂਡਪੁਰਾਣੇषੁ ਚ ਵਰ੍ਣਿਤਮ੍
ਉਹ ਭਵਿੱਖ, ਮਤਸਯ ਤੇ ਮਾਰਤੰਡ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਯਦਭੀष੍ਟਂ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਯ ਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਚ ਸੁਤਾਯ ਚ
ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਮੀਤਰਾ, ਚੇਲੇ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਪੁਰਾਣੇਭ੍ਯੋ ਯਨ੍ਮਯਾ ਹ੍ਯਵਧਾਰਿਤਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜੋ ਮੈਂ ਵੇਦ, ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਜਾਣਿਆ ਹੈ,
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਭਾਤਸਂਧ੍ਯਾਯਾਮੁਪਗृਹ੍ਯ ਚ ਪਿਪ੍ਪਲਮ੍
ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਪੀਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ,
ਵ੍ਰਤਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਵਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਸੁੱਚਾ ਸੋਨਾ ਸੁੱਚੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਵ੍ਰਤਂ ਵਾਚਸ੍ਪਤੇਰੇਤਦ੍ਬਲਬੁਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍
ਇਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਵਰਤ ਤਾਕਤ ਤੇ ਅਕਲ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਲਵਣਂ ਕਟੁਤਿਕ੍ਤਂ ਚ ਜੀਰਕਂ ਮਰਿਚਾਨਿ ਚ
ਨਮਕ, ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਕਰਵੇ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜੀਰਾ ਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ,
ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾ ਮੇਕਭਕ੍ਤਾਸ਼ੀ ਸਕृਦ੍ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਟੁਂਬਿਨੇ 4.121.
ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾ ਕੇ, ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਘਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇਣੀਆਂ,
ਏਤਚ੍ਛਿਲਾਵ੍ਰਤਂ ਨਾਮ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਲੋਕਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਾ ਵਰਤ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੱਖਮੀ ਦਾ ਲੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਕ੍ਤਮਨ੍ਨਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਗਵਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕੁਟੁਂਬਿਨੇ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ,