ਕੋਣਸ੍ਥਃ ਪਿਙ੍ਗਲੋ ਬਭ੍ਰੁਃ ਕृष੍ਣੋ ਰੌਦ੍ਰੋऽਨ੍ਤਕੋ ਯਮਃ
ਜੋ ਕੋਣ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੀਲਾ, ਲਾਲ-ਭੂਰਾ, ਕਾਲਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਯਮ ਹੈ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਮਿਤਿ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲਾਦੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੇ—
ਇਦਂ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਾਖ੍ਯਾਨਂ ਯੇ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—
ਕृष੍ਣਾਯਸੇਨ ਘਟਿਤਾਂ ਗ੍ਰਹਰਾਜਮੂਰ੍ਤਿਂ ਲੋਹੇ ਨਿਧਾਯ ਕਲਸ਼ੇ ਤਿਲਤੈਲਪੂਰ੍ਣੇ 4.114.
ਕਾਲੇ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਕਲਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਦਿਨਨਕ੍ਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਰਤਂ ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਉਹ ਵਰਤ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੱਸੋ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿਚਨ੍ਦ੍ਰਰੂਪੇਣ ਤਤ੍ਤ੍ਰਿਧਾ ਜਗਤਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ: ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਚੰਦ।
ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਪੁਮਾਨ੍ਕਿਂ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ
ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ?
ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਯਦਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਭਾਨੋਰੁਪਰਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਲਈ ਅਟੱਲ ਭਕਤੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ—
ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਚੈਵ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ—
ਵਿਲਿਖ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਦਲਂ ਪੂਜ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯੇਤਿ ਪੂਰ੍ਵਤਃ
ਬਾਰਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ (ਕਮਲ) ਬਣਾਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭਗਂ ਤੁ ਨੈਰ੍ऋਤੇ ਦੇਵਂ ਵਰੁਣਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਦਲੇ
ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਪੱਤੀ ਤੇ ਭਾਗਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੱਤੀ ਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਰੱਖੋ।
ਸ਼ਾਂਤਮੀਸ਼ਾਨਭਾਗੇ ਤੁ ਨਮਸ੍ਕਾਰੇਣ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਭਾਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਰੱਖੋ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਯਮਨਾਮਾਨਂ ਮਾਰ੍ਤਂਡਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਦਲੇ
ਦੱਖਣੀ ਪੱਤੀ ਤੇ ਯਮ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਪੱਛਮੀ ਪੱਤੀ ਤੇ ਮਾਰਤੰਡ ਨੂੰ ਰੱਖੋ।
ਅਰ੍ਘ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਪਾਰ੍ਥ ਸਤਿਲਾਰੁਣਚਂਦਨਮ੍ 4.115.੧੦ ਕਾਲਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਵੇਦਾਤ੍ਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਃ
ਫਿਰ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਅਰਘ ਦਿਓ; ਉਹ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਮੀਲੇ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਮਿषੇ ਤ੍ਵੋਰ੍ਜੇ ਚ ਭਾਸ੍ਕਰੇ
ਮੈਂ ਅੱਗ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਭਾਸਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਲਈ ਨਮਸਕਾਰ।
ਅਰ੍ਘ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਸਰ੍ਜ੍ਯਾਥ ਨਿਸ਼ਿ ਤੈਲਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਅਰਘ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੇਲ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੇऽਹ੍ਨਿ ਸ਼ਨੌ ਚੈਵ ਤੈਲਾਭ੍ਯਂਗਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਲਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰੁषਂ ਚ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕਾਰਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਤਥਾ
ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਬਣਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਾਂ ਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁषਂ ਸਪਦ੍ਮਂ ਦਦ੍ਯਾਦਨੇਕਵ੍ਰਤਨਾਯਕਾਯ
ਇੱਕ ਗਾਂ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਮਲ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਵਚਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ऋਕ੍ਸਾਮਯਜੁਰ੍ਵਿਧਾਤ੍ਰੇ ਪਦ੍ਮਪ੍ਰਬੋਧਾਯ ਜਗਤ੍ਸਵਿਤ੍ਰੇ
ਰਿਗ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਯਜੁਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਕਮਲ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।
ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਵਰ੍षਮੇਕਂ ਤੁ ਯੋ ਨਰਃ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ—
ਧਨਧਾਨ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਃ 4.115.
—ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮਵਾਪ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ਸ਼ੋਕਦੁਃਖਭਯਰੋਗਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਕਰਮ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਦੁੱਖ, ਭੈ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾ ਚ ਭਰ੍ਤृਗੁਰੁਦੇਵਤਤ੍ਪਰਾ ਵੇਦਮੂਰ੍ਤਿਦਿਨਨਕ੍ਤਮਾਚਰਤ੍
ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਚਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ—
ਯਃ ਪਠੇਦਥ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਵਾ ਨਰਃ ਪਸ਼੍ਯਤੀਤ੍ਥਮਥ ਵਾਨੁਮੋਦਯੇਤ੍ ।। ਸੋऽਪਿ ਸ਼ਕ੍ਰਭਵਨੇ ਦਿਵੌਕਸੈਃ ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸ਼ਤਮੇਕਮੀਡ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ, ਵੇਖਦਾ ਜਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੱਖਾਂ ਕਲਪਾਂ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦ ਆਦਿਤ੍ਯਦਿਨਨਕ੍ਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ 'ਆਦਿਤਿਆ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਦਰਾਂ ਅਧਿਆਇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯੁਦ੍ਯਾਪਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਯਦਕ੍ਸ਼ਯਂ ਪਰਂ ਲੋਕੇ ਪੁਰਾਣਕਵਯੋ ਵਿਦੁਃ
ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਪੂਰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਪੁਰਾਣੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਹੈ।
ਵਿषੁਵੇ ਅਯਨੇ ਵਾਪਿ ਸਂਕ੍ਰਾਤਿਵ੍ਰਤਮਾਰਭੇਤ੍
ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਜਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਂਕ੍ਰਾਂਤਿਵਾਸਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤਿਲੈਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦਿਨ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਂ ਸਕਰ੍ਣਿਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਵਾਹਯੇਦ੍ਰਵਿਮ੍
ਕਰਨੀ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।