ਹੋਮਂ ਤਿਲਘृਤੈਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗृਹਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਮਂਤ੍ਰਵਿਤ੍
ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਏ।
ਉਦੁਂਬਰਸ਼ਮੀਦੂਰ੍ਵਾਕੁਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਸਮਿਧਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਦੁੰਬਰ, ਸ਼ਮੀ, ਦੂੜਾ ਤੇ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹੋਤਵ੍ਯਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਭ੍ਯਾਂ ਦਧ੍ਨਾ ਵਾ ਪਾਯਸੇਨ ਵਾ
ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਘੀ, ਜਾਂ ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਖੀਰ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋऽਪਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਰਾਜਁਲ੍ਲੋਹਮਯਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਤਿੰਨ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਲੋਹੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਬਣਵਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗਂ ਦਦ੍ਯਾਦੇਕੈਕਸ੍ਯ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਨृਪ
ਰਾਜਾ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਕਾਲੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦੇਵੇ।
ਹੋਮਾਵਸਾਨੇ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯੋਪਪਾਦਯੇਤ੍
ਹੋਮ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੇਤਵੇ ਚ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਂਤਿਪ੍ਰਦੋ ਭਵ
ਕੇਤੂ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣੋ।
ਯਦਿ ਭੌਮੋ ਰਵਿਸੁਤੋ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਰਾਹੁਣਾ ਸਹ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਾਂ ਭਾਸਕਰ, ਜਾਂ ਰਾਹੂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹੋਵੇ—
ਅਨੇਨ ਕृਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਾਮ੍ਯਂਤ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾਃ
ਇਸ ਹੀ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਉਪਦਰਵ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਰਾਜਨ੍ਸਦਾਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ 4.113.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਕੰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਯਸ਼੍ਚੈਤਚ੍ਛ੍ਰਣੁਯਾਤ੍ਕਲ੍ਪਂ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਪਠਤੇऽਪਿ ਵਾ
ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਂ ਰਾਹੁਕੇਤੂ ਲੋਹਪਾਤ੍ਰੇषੁ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਉਹ ਸ਼ਨੀ, ਰਾਹੂ ਤੇ ਕੇਤੂ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ।
ਸੂਰ੍ਯਂ ਵਿਧੁਂ ਕੁਜ ਬੁਧੌ ਗੁਰੁਸ਼ੁਕ੍ਰਸੌਰੀਨ੍ਹਸ੍ਤਾਦਿਕਰ੍ਕ੍ਸ਼ਸਹਿਤਾਨੁਦਿਤਕ੍ਰਮੇਣ
ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਮੰਗਲ, ਬੁਧ, ਗੁਰੂ, ਸ਼ੁਕਰ, ਸ਼ਨੀ, ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਦੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਗਣ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੋ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਹ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੌ ਤੇਰਾ ਚੈਪਟਰ ਹੈ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਪੁਰਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਪਾਰ੍ਥ ਨਾਵਰ੍षਤ੍ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ
ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ—
ਤਤੋ ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟਂ ਬਭੂਵਾਤੀਵ ਦਾਰੁਣਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਘੋਰਾਕੁਲੇ ਕਾਲੇ ਸਪਤ੍ਨੀਕਃ ਸਬਾਲਕਃ
ਫਿਰ, ਦੇਸ਼ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਾਰ੍ਗੇऽਥ ਗਚ੍ਛਤਾ ਤੇਨ ਕੌਸ਼ਿਕੇਨ ਮਹਰ੍षਿਣਾ
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਉਲਝਣ ਭਰੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇਨ੍ਨੌषਧਿ ਸਂਚਯੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਾ ਸਟਾਕ ਘੱਟ ਗਿਆ ਸੀ—
ਸੋऽਪਿ ਬਾਲੋ ਰੁਦਨ੍ਦੀਨੋ ਦਿਸ਼ੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪਥਿ
ਉਹ ਬੱਚਾ ਵੀ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕੂਪੇ ਜਲਂ ਪਪੌ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰੈਵਾਸ਼੍ਰਮਮਂਡਲੇ
ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਕੁਏਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਰੋਜ਼ ਪੀਂਦਾ ਸੀ।
ਅਥਾਜਗਾਮ ਭਗਵਾਨ੍ਨਾਰਦੋ ਵੇਦਪਾਰਗਃ
ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਥੇ ਆਏ।
ਦਯਯਾ ਤਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਕਾਰਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮੌਂਜ੍ਯਾਦਿਬਂਧਨਮ੍ ਦਦੌ ਚ ਵੈष੍ਣਵਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰਮਿਤ੍ਯੁਤ
ਉਸ ਦੀ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਮੁੰਡਨ ਤੇ ਮੂੰਜੀ ਦੀ ਬਾਂਧੀ ਕਰਕੇ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਦਾ ਦਵਾਦਸ਼ ਅੱਖਰ ਮੰਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵੇਦਾਭ੍ਯਾਸਰਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਧ੍ਯਾਨਪਰਸ੍ਯ ਚ 4.114.
ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਵੈਨਤੇਯਸਮਾਰੂਢੋ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਦਲਚ੍ਛਵਿਃ
ਉਹ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਸ ਉਵਾਚ ਤਦਾ ਤੁष੍ਟੋ ਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਮਿ ਚ੍ਛਸਿ ਨਾਰਦੇਨਾਪ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਜ੍ਞਾਨਵਿਦ੍ਯਾਮਯਾਚਤ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਸੋ ਮੰਗ ਲੈ।' ਨਾਰਦ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸੋਪਦੇਸ਼ਂ ਯੋਗਾਭ੍ਯਾਸਂ ਚ ਨਿਰ੍ਮਲਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਾਫ ਸੂਥਰਾ ਗਿਆਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਸਮੇਤ, ਤੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੋ ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਜ੍ਞਾਨੀ ਮਹਰ੍षਿਃ ਸ ਸ਼ਿਸ਼ੁਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗ੍ਰਹੇਣਾਗ੍ਰਹਭੂਤੇਨ ਬਾਲਰੂਪੋऽਪਿ ਦੁਃਖਿਤ.
ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੁਖਦਾਈ ਸੀ, ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਭਵਤਾ ਦਤ੍ਤਂ ਦੈਵਾਨ੍ਮਮ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਦੁਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ, ਰੱਬ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।