ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪੁਰੁषਾਖ੍ਯੋऽਯਂ ਯਥਾਵਤ੍ਕਥਿਤਸ੍ਤਵ
ਇਹ ਨਕਸ਼ਤਰ-ਪੁਰਖਾ ਤੇਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਠੀਕ ਠੀਕ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗੋਪਾਙ੍ਗਾਨਿ ਚੈਵਾਸ੍ਯ ਪਾਦਾਦੀਨਿ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ
ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਤੇ ਉਪ-ਅੰਗ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ,
ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਚੈਵ ਭਦ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਰੀਰਾਰੋਗ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਅੰਗ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਉੱਤਮ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਙ੍ਮਾਧੁਰ੍ਯਂ ਤਥਾ ਕਾਂਤਿਂ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦਪਿ ਵਾਂਛਿਤਮ੍ 4.108.
ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ, ਚਮਕ ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵਸ਼ਿष੍ਠੇਨ ਯਥਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤੇ ਨਿਵੇਦਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਤੇਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹृਦ੍ਬਾਹੁਜਾਨੁਨਯਨੋਰੁਨਿਤਂਬਭਾਗਂ ਦਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯ ਸੁਤਨੁਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਸ੍ਯ
ਉੱਚੇ ਦਿਲ, ਬਾਂਹਾਂ, ਘੁੱਟਣ, ਅੱਖਾਂ, ਰਾਨਾਂ ਤੇ ਕਮਰ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇ ਨਾਜੁਕ ਸਰੀਰ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪੁਰੁषਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਾਧਿਕ ਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਨਕਸ਼ਤਰ-ਪੁਰਖਾ ਵਰਤ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੌ ਅਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਖ੍ਯਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਅਨਭ੍ਯਾਸੇਨ ਯੋਗਾਦ੍ਵਾ ਕਿਮਿष੍ਟਂ ਵ੍ਰਤਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਮ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਜੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਵਰਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯੋਪਰਿ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤਿਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਭਵੇਤ੍
ਜਿਸਦੀ ਭਗਤੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਭਗਤੀ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਵ੍ਰਤੇ ਤਦਪ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਮਹਤ੍
ਇਸ ਵਰਤ ਵਿਚ ਵੀ, ਇੱਥੇ ਸੁਣੋ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪੁਰੁषਂ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਨਕਸ਼ਤਰ-ਪੁਰਖਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਫਾਲ੍ਗੁਨਸ੍ਯਾਮਲੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਯਦਾ ਹਸ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹਸਤਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ਿਵਾ ਯੇਤਿ ਚ ਹਸ੍ਤੇਨ ਪਾਦੌ ਪੂਜ੍ਯਤਮੌ ਸ੍ਮृਤੌ
ਉਹ ਦਿਨ, ਹਸਤਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ, ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭੀਮਾਯੇਤਿ ਚ ਸ੍ਵਾਤੀषੁ ਪੂਜਯੇਤ੍ਪੁਰੁषਰ੍षਭ
ਜਦੋਂ ਭੀਮਾ ਤੇ ਸਵਾਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਉਣ, ਤਦੋਂ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੇਢ੍ਰਂ ਚੈਵਾਨੁਰਾਧਾਸੁ ਅਨਙ੍ਗਾਙ੍ਗਹਰਾਯ ਚ
ਅਨੁਰਾਧਾ ਵਿੱਚ ਮੈਧਨ ਨੂੰ ਕਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦਾਨਾਖ੍ਯਾਯ ਨਮੋ ਨਾਭਿਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਮੂਲੇਨ ਸ਼ੂਲਿਨਃ
ਨਾਭੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਮੂਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਤਥਾ ਕੁਕ੍ਸ਼ੀ ਪੂਜ੍ਯੇ ਕਪਾਲਿਨੇਤਿ ਚ 4.109.
ਕੰਨ ਅਤੇ ਪੇਟ ਨਾਲ ਕਪਾਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਾਮੇਤਿ ਪੂਜਯੇਤ੍ਪਾਰ੍ਥ ਹृਦਯਂ ਸ਼ਤਭਿषਾਸੁ ਚ
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਸ਼ਤਭਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਜ੍ਯਂ ਰੁਦ੍ਰਾਯ ਚ ਤਥਾ ਰੇਵਤੀषੁ ਕਰਦ੍ਵਯਮ੍
ਰੇਵਤੀ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਭਰਣੀषੁ ਤਤਃ ਪृष੍ਠਂ ਵृषਾਂਕਾਯ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਭਰਣੀ ਵਿੱਚ ਪਿੱਠ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਵੱਛ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਵਾਕ੍ਪੂਜ੍ਯਾ ਰੋਹਿਣੀਯੋਗੇ ਨਮੋ ਵਾਚਸ੍ਪਤੇਤਿ ਚ
ਰੋਹਣੀ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਬੋਲਣ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਸੁ ਪੂਜ੍ਯਾਵਧਰੌ ਸ੍ਥਾਣਵੇਤਿ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਅਰਦਰਾ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਹੋਠ ਠਾਠੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
ਪੁष੍ਯੇ ਨੇਤ੍ਰਤ੍ਰਯਂ ਪੂਜ੍ਯਂ ਨਮਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨੇ
ਪੁਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਮਘਾਸੁ ਚ ਜਟਾਜੂਟਂ ਪੂਜਯੇਦਂਧਕਾਰਯੇ
ਮਘਾ ਵਿੱਚ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਪਾਸ਼ਾਂਕੁਸ਼ਪਦ੍ਮਸ਼ੂਲਕਪਾਲਸਰ੍ਪੇਨ੍ਦੁਧਨੁਰ੍ਦ੍ਧਰਾਯ
ਫਾਹੀ, ਅੰਕੁਸ਼, ਕਮਲ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ, ਖੋਪੜੀ, ਸੱਪ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਿਰਃ ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋ ਧੂਪਵਿਲੇਪਨਮ੍
ਸਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਧੂਪ ਤੇ ਲੇਪਣ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਕਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘृਤਪਾਤ੍ਰੇਣ ਸਂਯੁਤਮ੍ 4.109.
ਚਾਵਲ ਤੇ ਜੌ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਤ, ਘਿਉ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ।
ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਭਾਵੇ ਨ ਦੋषਃ ਸ੍ਯਾਦਧਿਕੇ ਚਾਧਿਕਂ ਫਲਮ੍
ਜੇ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਵਧੇਰੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਫਲ ਵੀ ਵਧੇਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸੂਤਕਾਸ਼ੌਚਦੋषੇ ਤੁ ਪੁਨਰਨ੍ਯਦੁਪੋषਯੇਤ੍
ਜਨਮ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੁੜ ਹੋਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗੁਡਕ੍ਸ਼ੀਰ ਘृਤਾਦਿਭਿਃ
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗੁੜ, ਦੁੱਧ, ਘਿਉ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।