ਰੂਪਕਾਰਣਭੂਤਾਯ ਕਰ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰਯਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਰੂਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—
ਕਥਯਾਮਿ ਯਥਾਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਰਿष੍ਠੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਮੈਂ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ—
ਵਸ਼ਿष੍ਠਮृषਿਮਾਸੀਨਂ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਪ੍ਰਵਰਂ ਦ੍ਵਿਜਮ੍
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਬੈਠੇ ਸਨ—
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਾ ਜਗਾਦ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ 4.108.
ਜਦ ਉਹ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—
ਸੁਰੂਪਤਾ ਨृਣਾਂ ਯੇਨ ਯੋषਿਤਾਂ ਚੋਪਜਾਯਤੇ
ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਅਨਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਤੁ ਗੋਵਿਂਦਮਨਾਰਾਧ੍ਯ ਚ ਕੇਸ਼ਵਮ੍
ਜੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾ ਹੋਵੇ—
ਤਸ੍ਮਾਦਾਰਾਧਨੀਯੋऽਗ੍ਰੇ ਵਿष੍ਣੁਰੇਵ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—
ਯਸ੍ਤੁ ਵਾਞ੍ਛਤਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੇ ਰੂਪਂ ਸਰ੍ਵਾਂਗਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਜੋ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਸੁਸ੍ਨਾਤਃ ਪ੍ਰਯਤਾਹਾਰਃ ਸਂਪੂਜਯਤਿ ਯੋऽਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਕੇ, ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ—
ਯੋषਿਤਾ ਹਿ ਪਰਂ ਰੂਪਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਾ ਜਗਤਃ ਪਤਿਃ
ਜੋ ਔਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੋਹਣਾਪਣ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ—
ਮੁਨੇ ਯੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਤਨ੍ਮਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਯਥਾ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਰੂਪਾਰ੍ਥਂ ਤਨ੍ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਲਈ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮੇਕਮੇਕਂ ਵੈ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸਮ੍ਯਗੁਪੋषਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲੇ ਪਾਦੌ ਤਥਾ ਜਂਘੇ ਰੋਹਿਣ੍ਯਾਮਰ੍ਚਯੇਚ੍ਛੁਭੇ 4.108.
ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਸੁਭ ਸਵੇਰੇ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਿਆਂ, ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਫਾਲ੍ਗੁਨੀਦ੍ਵਿਤਯੇ ਗੁਹ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸੁ ਤਥਾ ਕਟਿਮ੍
ਦੋਵੇਂ ਫਾਲਗੁਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਅੰਗ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕਮਰ ਨੂੰ ਪੂਜੋ।
ਅਨੁਰਾਧਾਸੂਰਃ ਪृष੍ਠਂ ਧਨਿष੍ਠਾਸ੍ਵਭਿਪੂਜਯੇਤ੍
ਅਨੁਰਾਧਾ ਅਤੇ ਸੂਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਠ ਨੂੰ, ਤੇ ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜੋ।
ਪੁਨਰ੍ਵਸਾਵਂਗੁਲੀਸ਼੍ਚ ਆਸ਼੍ਲੇषਾਸੁ ਤਥਾ ਨਖਾਨ੍
ਪੁਨਰਵਸੂ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲਾਂ, ਤੇ ਆਸ਼ਲੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਖਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਪੁष੍ਯੇ ਮੁਖਂ ਤਥਾ ਸ੍ਵਾਤੌ ਦਸ਼ਨਾਨਭਿਪੂਜਯੇਤ੍
ਪੁਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ, ਤੇ ਸਵਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਮृਗੋਤ੍ਤਮਾਂਗੇ ਨਯਨੇ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਤਃ ਸ਼ੁਭੇ
ਮ੍ਰਿਗਸ਼ੀਰਾ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਗ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜੋ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ।
ਸਂਪੂਜਨੀਯਾ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਰਾਰ੍ਦ੍ਰਾਯਾਂ ਚ ਸ਼ਿਰੋਰੁਹਾਃ
ਅਰਦਰਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਰ੍ਜਨੀਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਰੂਪਘ੍ਨਂ ਤਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਸੋਹਣਾਪਣ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਬਚੋ, ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।
ਸੋਮਂ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਰਾਜਾਨਂ ਸ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰਰ੍ਚਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੋਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਯ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਾਨਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦਿਓ।
ਉਪੋष੍ਯ ਵਾਚੋਪ ਵਿਸ਼ੇਨ੍ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਪਰਂ ਪੁਨਃ 4.108.
ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰੋ।
ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਤੁ ਵ੍ਰਤੇ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੋਪਸ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਵ੍ਰਤ ਮੁਕਣ ਤੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਰੂਰੀ ਸਮਾਨ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਦਿਓ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀਂ ਚੈਵ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਂਕਾਰਭੂषਣੈਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੂੰ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿਓ।
ਸਪ੍ਤਧਾਨ੍ਯਂ ਯਥਾਲਾਭਂ ਗਾਂ ਸਵਤ੍ਸਾਂ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਜੋ ਮਿਲ ਸਕਣ, ਉਹ ਸੱਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਇਕ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਉਸਦੇ ਬੱਛੜੇ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਂਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਸੁਸ਼ੀਲਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ਤਥਾ ਸੁਰੂਪਤਾਰੋਗ੍ਯ ਸੁਖਸਂਪਦਿਹਾਸ੍ਤੁ ਮੇ
ਇਹ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ, ਸੁੱਖ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਮਿਲੇ।
ਯਥਾ ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸ਼ਯਨਂ ਤਵ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨ
ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਸਿਰਾਨੇ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ,
ਏਵਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯੇਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।