ਏਤਦ੍ਦृष੍ਟਂ ਮਯਾ ਸ਼ਕ੍ਰ ਵਸਂਤ੍ਯਾ ਸੁਰਸਦ੍ਮਨਿ
ਇੰਦਰ, ਇਹ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕੁਤੂਹਲਪਰੋ ਦੇਵਰਾਟ੍ ਤਾਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਤਪਸਵਿਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਬਭੂਵੁਰੇਤੇ ਚਰਿਤਮੇਤੇषਾਂ ਵੇਦ੍ਮਿ ਤੇਨ ਵੈ
ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਹੋਏ।
ਅਹੋ ਸਰ੍ਵਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਤੁ ਹ੍ਯੁਪੋषਿਤਮਥਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ 4.107.
ਅਹੋ! ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਉਪਵਾਸ ਵਾਕਈ ਅਦਭੁਤ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਂ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਤਪਸਵਿਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਮਾਸਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਹ੍ਯਚ੍ਯੁਤੋ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯੇਯਂ ਕਰ੍ਮਣੋ ਵ੍ਯੁष੍ਟਿਰਚ੍ਯੁਤਾਰਾਧਨਸ੍ਯ ਮੇ
ਇਹ ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇਨ੍ਦ੍ਰਵਿਭਵੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਸਂਤਤਿਂ ਯਾਤਿ ਚਾਚ੍ਯੁਤਿਮ੍
ਇਸ ਨਾਲ ਸਵਰਗ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਵੰਸ਼ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਪੂਰ੍ਵਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਚਰਿਤਂ ਸਕਲਂ ਮਯਾ ਯਥਾਵਤ੍ਕਥਿਤਂ ਦੇਵ ਪृਚ੍ਛਤਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪੁਰਾਣੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤਬ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਵਾਞ੍ਛਿਤਾ ਵਿਬੁਧਾਧਿਪ
ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਧਰਮ, ਧਨ, ਸੁਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ—ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਰਾਜਬृਹਸ੍ਪਤੀ
ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ—
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਰ੍ਥ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਪਾਰਥਾ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ—
ਯੇ ਸਾਂਭਰਾਯਣਿਕਥਾਚਰਿਤਵ੍ਰਤੇਸ੍ਮਿਨ੍ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਪ੍ਤ ਵਿਧਿਨਾ ਸੁਧਿਯੋ ਨਯਂਤਿ
ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਸਾਂਭਰਾਯਣੀ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਕਰਮ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਸਾਂਭਰਾਯਣੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਸਾਂਭਰਾਯਣੀ ਵਰਤ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਸੱਤ-ਸੌ-ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪੁਰੁषਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕਰ੍ਮਣਾ ਜਾਯਤੇ ਕੇਨ ਤਨ੍ਮਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ-ਪੁਰੁਸ਼ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਇੰਝ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਸੁਰੂਪਾਣਾਂ ਸੁਗਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸੁਵੇषਾਣਾਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਕਰਤੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਚੰਗਾ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਵੀ ਸੋਹਣਾ ਹੈ—
ਸਮਸ੍ਤੈਃ ਸ਼ੋਭਨੈਰਂਗੈਰ੍ਨਰਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਯਦੂਤ੍ਤਮ
ਕਈ ਆਦਮੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ—
ਨਰਾਣਾਂ ਯੋषਿਤਾਂ ਚੈਵ ਸਮਸ੍ਤਾਙ੍ਗਃ ਸੁਰੂਪਤਾ
ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਆਕਰਤੀ ਦੀ ਸੋਹਣੀਤਾ—
ਲਾਵਣ੍ਯਗਤਿਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਸਤਿ ਰੂਪੇ ਮਹਾਮਤੇ
ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਚਲਣ-ਫਿਰਣ ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਲਾਵਣਯਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਬੁਧੀ—
ਵਾਕ੍ਯਲਾਵਣ੍ਯਸਂਸ੍ਕਾਰਵਿਲਾਸਲਲਿਤਾ ਗਤਿਃ
ਬੋਲਣ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ, ਸੁਭਾਵ, ਨਜ਼ਾਕਤ ਤੇ ਚਲਣ ਦੀ ਰੁਚਿਕਤਾ—
ਰੂਪਕਾਰਣਭੂਤਾਯ ਕਰ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰਯਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਰੂਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—
ਕਥਯਾਮਿ ਯਥਾਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਰਿष੍ਠੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਮੈਂ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ—
ਵਸ਼ਿष੍ਠਮृषਿਮਾਸੀਨਂ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਪ੍ਰਵਰਂ ਦ੍ਵਿਜਮ੍
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਬੈਠੇ ਸਨ—
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਾ ਜਗਾਦ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ 4.108.
ਜਦ ਉਹ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—
ਸੁਰੂਪਤਾ ਨृਣਾਂ ਯੇਨ ਯੋषਿਤਾਂ ਚੋਪਜਾਯਤੇ
ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਅਨਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਤੁ ਗੋਵਿਂਦਮਨਾਰਾਧ੍ਯ ਚ ਕੇਸ਼ਵਮ੍
ਜੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾ ਹੋਵੇ—
ਤਸ੍ਮਾਦਾਰਾਧਨੀਯੋऽਗ੍ਰੇ ਵਿष੍ਣੁਰੇਵ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—
ਯਸ੍ਤੁ ਵਾਞ੍ਛਤਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੇ ਰੂਪਂ ਸਰ੍ਵਾਂਗਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਜੋ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਸੁਸ੍ਨਾਤਃ ਪ੍ਰਯਤਾਹਾਰਃ ਸਂਪੂਜਯਤਿ ਯੋऽਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਕੇ, ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ—
ਯੋषਿਤਾ ਹਿ ਪਰਂ ਰੂਪਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਾ ਜਗਤਃ ਪਤਿਃ
ਜੋ ਔਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੋਹਣਾਪਣ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ—