ਏਵਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਂਤੇ ਗੌਃ ਸਵਤ੍ਸਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ
ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਕ ਗਾਂ ਭਿੱਛੜ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲਸਂਸ੍ਥਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਚੀਰ੍ਣਮੇਤਨ੍ਮਹਾਵ੍ਰਤਮ੍ । । ਧਰਣ੍ਯਾ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸਮੁਨ੍ਨਤਿਃ
ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਰਤ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਧਰਣੀ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਦੇਵੇਨ ਚੋਕ੍ਤਾ ਧਰਣੀ ਵਰਾਹਵਪੁषਾ ਪੁਰਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਣੀ ਨੂੰ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਵ੍ਰਤੇਨਾਨੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਤ੍ਵਯਾਹਂ ਪਰਿਤੋषਿਤਃ
ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਇਸ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵ੍ਰਤਮੇਤਦੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪਾਰਣਂ ਚ ਯਥਾਵਿਧਿ । । ਸਰ੍ਵਬਾਧਾਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਾਂਤਰਾਣ੍ਯਪਿ 4.105.
ਇਹ ਵਰਤ ਧਰ ਕੇ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਜਨਮ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੀ, ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਸੁਧੇ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਨਿਰ੍ਵृਤੇਃ ਪਦਮ੍ । । ਤਥਾ ਸ ਪਰਮਁਲ੍ਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਆਨੰਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁੱਖ ਪਾਵੇਗਾ।
ਏਵਮੇਤਨ੍ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਿਦਮ੍ । । ਵਿਸ਼ੋਕਾਖ੍ਯਂ ਵ੍ਰਤਵਰਂ ਤਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਹਾਵ੍ਰਤਮ੍
ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; 'ਵਿਸ਼ੋਕ' ਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਚੰਗਾ ਵਰਤ, ਤੂੰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਰਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਸ਼ੋਕਕਰਣੀ ਨृਪਪੂਰ੍ਣਿਮਾ ਤੇ ਖ੍ਯਾਤਾ ਮਯਾ ਮਨੁਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਾਨਕੀਰ੍ਤੇ
ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ, ਵਿਸ਼ੋਕ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੂ ਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਵਿਸ਼ੋਕਪੂਰ੍ਣਿਮਾਵ੍ਰਤਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੋਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਵਰਤ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸੌ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕਿਆ।
ਅਨਨ੍ਤਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ।। ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ । । ਪ੍ਰਕਾਰੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਕृष੍ਣ ਯਾਨ੍ਯਾਨਿਚ੍ਛਤਿ ਚੇਤਸਾ
ਅਨੰਤ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨृਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਨਾਨ੍ਯਚ੍ਛੋਕਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਸਾਰੇ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।
ਅਪੁਤ੍ਰਤਾ ਮਹਾਦੁਃਖਮਤਿਦੁਃਖਂ ਕੁਪੁਤ੍ਰਤਾ
ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਪਰ ਮਾੜਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਾ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ।
ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਯੇ ਸੁਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । । ਸ਼ਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਂ ਬਲਿਨਂ ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮਾਗਤਮ੍
ਉਹੀ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਸਮਰਥ, ਸ਼ਾਂਤ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਪਰਮ ਤ੍ਰਿਪਤ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਾਭਿਰਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਵਦ੍ਵਿਜਪਰਾਯਣਮ੍
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੁਇਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤਾਰਿਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਮਨੋਹृਦਯਨਨ੍ਦਨਮ੍
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਇਹ ਮਨ ਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਿਤ੍ਰਸ੍ਵਜਨਸਨ੍ਮਾਨਲਬ੍ਧਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਕਤੀ ਹੈ।
ਸੋऽਹਮੇਵਂਵਿਧਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕਰ੍ਮੇਚ੍ਛਾਮਿ ਮਹਾਮਤੇ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਸੁਣਨਾ ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯੁਪਸ਼ਮਂ ਤਨਯਾਨ੍ਨੇਹ ਕੇਨਚਿਤ੍
ਸੰਤਾਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਯਤ੍ਪੂਰ੍ਵਮਭਵਨ੍ਮੁਨੇ 4.106.
ਹੁਣ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਸੁਣ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰੀ ਸੀ।
ਕृਤਵੀਰ੍ਯੋ ਮਹੀਪਾਲੋ ਹੈਹਯੋ ਨਾਮ ਵੈ ਪੁਰਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਹੈਹਯ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਸੀ।
ਪਤ੍ਨੀ ਸਹਸ੍ਰਪ੍ਰਵਰਾ ਮਹਿषੀ ਸ਼ੀਲਮਣ੍ਡਨਾ
ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਸਾਹਸ੍ਰਪ੍ਰਵਾ ਸੀ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਗੁਣਵਤ੍ਪੁਤ੍ਰਲਾਭਾਯ ਕृਤਾਸਨਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸਨ ਤੇ ਧਾਰਨਾ ਕੀਤੀ।
ਕਥਯਾਮਾਸ ਪਰਮਂ ਨਾਮ੍ਨਾਨਨ੍ਤਵ੍ਰਤਂ ਮਹਤ੍ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੁਪੁਤ੍ਰਲਾਭਾਯ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ
ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਅਨੰਤ ਵਰਤ ਕੀਤਾ।
ਸ ਤਂ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਵਿਭੁਂ ਸਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨਾਤ੍
ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਜਨਾਰਦਨ ਤੋਂ ਮਨਚਾਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਂਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਸ੍ਨਾਤੋ ਨਿਯਤਮਾਨਸਃ ਵਾਮਪਾਦਮਨਂਤਸ੍ਯ ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ
ਗਾਂ ਦਾ ਮੂਤਰ ਚੱਖ ਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਅਨੰਤ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਨਂਤਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਨਾਮਨਂਤਂ ਭਗਵਾਨ੍ਫਲਮ੍
ਅਨੰਤ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥਾਂ ਦਾ ਅੰਤਹੀਣ ਫਲ ਹੈ।
ਅਨਂਤਪੁਣ੍ਯੋਪਚਯਮਨਨ੍ਤਂ ਤੁ ਮਹਾਵ੍ਰਤਮ੍
ਅਨੰਤ ਅਣਗਿਣਤ ਪੁੰਨਿਆਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵਰਤ ਆਪ ਹੀ ਬੇਅੰਤ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯਾਭਿਪੂਜ੍ਯੈਨਂ ਯਥਾਵਦ੍ਵਿਧਿਨਾ ਨਰਃ 4.106.
ਇਹ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ—
ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦਨਂਤਃ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ
—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਕਿ 'ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ'।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਪੌषੇ ਪੁष੍ਯਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਤਥੈਵ ਭਗਵਤ੍ਕਟਿਮ੍
ਫਿਰ, ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਮਰ ਦੀ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।