ਯਥਾ ਸਮਸ੍ਤਭੂਤਾਨਾਮਾਧਾਰਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਸਰਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈਂ,
ਧ੍ਯਾਨਮਾਤ੍ਰੇ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਜਾਨਾਸਿ ਮੇਦਿਨਿ
ਜਿਵੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ! ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਯਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਫ਼ਤ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਨੈਵ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਫਾਲ੍ਗੁਨਾਦਯਃ
ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਫੱਗਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆषਾਢਾਦਿषੁ ਮਾਸੇषੁ ਤਦ੍ਵਤ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਮृਦਂਬੁਨਾ
ਅਤੇ ਆਢੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ष੍ਵਨ੍ਯੇषੁ ਚੈਵੋਕ੍ਤਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕਾਦਿषੁ ਪਾਰਣਮ੍ 4.105.
ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੱਤਕ ਤੋਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇषਪੂਜਾ ਦਾਨਂ ਚ ਤਥਾ ਜਾਗਰਣਂ ਨਿਸ਼ਿ
ਖਾਸ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮੇ ਧਰਣੀ ਨਾਮ ਤੁਭ੍ਯਂ ਮਾਸਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ 'ਧਰਣੀ' ਨਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਾਰਣੇਪਾਰਣੇ ਪਾਰ੍ਥ ਯੁਗ੍ਮਾਨੇਵਾਰ੍ਚ੍ਚਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ।। ਧਰਣੀਂ ਦੇਵ ਦੇਵਂ ਚ ਤਤ੍ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨੇਨ ਕੇਸ਼ਵਮ੍
ਉਪਵਾਸ ਮੁਕਣ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋੜੇ-ਜੋੜੇ ਦੁਇਜਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਣੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਾਵੇ ਚ ਸੂਤ੍ਰੇਣ ਪੂਜਯੇਦ੍ਧਰਣੀਂ ਤਥਾ ।। ਘृਤਾਭਾਵੇ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਵਾ ਸਲਿਲਂ ਹਰੇਃ । ।.
ਜੇ ਕਪੜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਧਰਣੀ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਪੂਜ ਲੈ, ਤੇ ਜੇ ਘੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਲੈ।
ਏਵਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਂਤੇ ਗੌਃ ਸਵਤ੍ਸਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ
ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਕ ਗਾਂ ਭਿੱਛੜ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲਸਂਸ੍ਥਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਚੀਰ੍ਣਮੇਤਨ੍ਮਹਾਵ੍ਰਤਮ੍ । । ਧਰਣ੍ਯਾ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸਮੁਨ੍ਨਤਿਃ
ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਰਤ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਧਰਣੀ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਦੇਵੇਨ ਚੋਕ੍ਤਾ ਧਰਣੀ ਵਰਾਹਵਪੁषਾ ਪੁਰਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਣੀ ਨੂੰ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਵ੍ਰਤੇਨਾਨੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਤ੍ਵਯਾਹਂ ਪਰਿਤੋषਿਤਃ
ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਇਸ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵ੍ਰਤਮੇਤਦੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪਾਰਣਂ ਚ ਯਥਾਵਿਧਿ । । ਸਰ੍ਵਬਾਧਾਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਾਂਤਰਾਣ੍ਯਪਿ 4.105.
ਇਹ ਵਰਤ ਧਰ ਕੇ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਜਨਮ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੀ, ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਸੁਧੇ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਨਿਰ੍ਵृਤੇਃ ਪਦਮ੍ । । ਤਥਾ ਸ ਪਰਮਁਲ੍ਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਆਨੰਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁੱਖ ਪਾਵੇਗਾ।
ਏਵਮੇਤਨ੍ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਿਦਮ੍ । । ਵਿਸ਼ੋਕਾਖ੍ਯਂ ਵ੍ਰਤਵਰਂ ਤਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਹਾਵ੍ਰਤਮ੍
ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; 'ਵਿਸ਼ੋਕ' ਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਚੰਗਾ ਵਰਤ, ਤੂੰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਰਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਸ਼ੋਕਕਰਣੀ ਨृਪਪੂਰ੍ਣਿਮਾ ਤੇ ਖ੍ਯਾਤਾ ਮਯਾ ਮਨੁਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਾਨਕੀਰ੍ਤੇ
ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ, ਵਿਸ਼ੋਕ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੂ ਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਵਿਸ਼ੋਕਪੂਰ੍ਣਿਮਾਵ੍ਰਤਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੋਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਵਰਤ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸੌ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕਿਆ।
ਅਨਨ੍ਤਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ।। ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ । । ਪ੍ਰਕਾਰੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਕृष੍ਣ ਯਾਨ੍ਯਾਨਿਚ੍ਛਤਿ ਚੇਤਸਾ
ਅਨੰਤ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨृਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਨਾਨ੍ਯਚ੍ਛੋਕਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਸਾਰੇ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।
ਅਪੁਤ੍ਰਤਾ ਮਹਾਦੁਃਖਮਤਿਦੁਃਖਂ ਕੁਪੁਤ੍ਰਤਾ
ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਪਰ ਮਾੜਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਾ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ।
ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਯੇ ਸੁਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । । ਸ਼ਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਂ ਬਲਿਨਂ ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮਾਗਤਮ੍
ਉਹੀ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਸਮਰਥ, ਸ਼ਾਂਤ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਪਰਮ ਤ੍ਰਿਪਤ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਾਭਿਰਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਵਦ੍ਵਿਜਪਰਾਯਣਮ੍
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੁਇਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤਾਰਿਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਮਨੋਹृਦਯਨਨ੍ਦਨਮ੍
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਇਹ ਮਨ ਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਿਤ੍ਰਸ੍ਵਜਨਸਨ੍ਮਾਨਲਬ੍ਧਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਕਤੀ ਹੈ।
ਸੋऽਹਮੇਵਂਵਿਧਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕਰ੍ਮੇਚ੍ਛਾਮਿ ਮਹਾਮਤੇ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਸੁਣਨਾ ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯੁਪਸ਼ਮਂ ਤਨਯਾਨ੍ਨੇਹ ਕੇਨਚਿਤ੍
ਸੰਤਾਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਯਤ੍ਪੂਰ੍ਵਮਭਵਨ੍ਮੁਨੇ 4.106.
ਹੁਣ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਸੁਣ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰੀ ਸੀ।
ਕृਤਵੀਰ੍ਯੋ ਮਹੀਪਾਲੋ ਹੈਹਯੋ ਨਾਮ ਵੈ ਪੁਰਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਹੈਹਯ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਸੀ।