ਵਿਸ਼ੇषਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਕਥਿਤਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਹਿਰਣ੍ਮਯਮ੍
ਇੱਥੇ ਖਾਸ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਧਾਨੇਨ ਪਾਰਣੇऽਭ੍ਯਰ੍ਚਯੇਤ੍ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਰਤ ਮੁਕਣ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਹੈਵ ਸ੍ਵਸ੍ਥਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਰਣੇ ਸ੍ਮਰਣਂ ਤਤਃ
ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਮਾਨੁष੍ਯਮਾਸਾਦ੍ਯ ਨਿਰਾਤਂਕੋ ਗਤਜ੍ਵਰਃ
ਫਿਰ, ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲ ਕੇ, ਡਰ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਰ੍ਵਰੀ ਮਧੁਨਿ ਹਾ ਭਗਵਾਞ੍ਛਸ਼ਾਂਕਃ ਸਂਕਲ੍ਪ੍ਯ ਚਨ੍ਦਨਤਿਲਾਕ੍ਸ਼ਤਪੁष੍ਪਮਿਸ਼੍ਰਮ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਮਿਠਿਆਈ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ! ਚੰਦਨ, ਤਿਲ, ਚੌਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਪੂਰ੍ਣਮਨੋਰਥਵ੍ਰਤਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿੱਖ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਰਤ' ਨਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਇੱਕ ਸੌ ਚੌਥਾ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕਿਆ।
ਵਿਸ਼ੋਕਪੂਰ੍ਣਿਮਾਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਨਰਾਃ ਸ਼ੋਕਂ ਨਾਪ੍ਨੁਵਂਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਵਿਸ਼ੋਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਫਾਲ੍ਗੁਨਾਮਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ ਮृਤ੍ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਸ੍ਥਂਡਿਲਂ ਮृਦਾ
ਫੱਗਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ! ਮਿੱਟੀ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਚੌਕ ਬਣਾਕੇ,
ਪੁष੍ਪੈਃ ਪਤ੍ਰੈਸ੍ਤਥਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਭੂਧਰਂ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ
ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਹਾੜ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਸਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਵਿਸ਼ੋਕਾਂ ਧਰਣੇ ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ...
ਯਥਾ ਸਮਸ੍ਤਭੂਤਾਨਾਮਾਧਾਰਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਸਰਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈਂ,
ਧ੍ਯਾਨਮਾਤ੍ਰੇ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਜਾਨਾਸਿ ਮੇਦਿਨਿ
ਜਿਵੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ! ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਯਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਫ਼ਤ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਨੈਵ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਫਾਲ੍ਗੁਨਾਦਯਃ
ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਫੱਗਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆषਾਢਾਦਿषੁ ਮਾਸੇषੁ ਤਦ੍ਵਤ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਮृਦਂਬੁਨਾ
ਅਤੇ ਆਢੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ष੍ਵਨ੍ਯੇषੁ ਚੈਵੋਕ੍ਤਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕਾਦਿषੁ ਪਾਰਣਮ੍ 4.105.
ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੱਤਕ ਤੋਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇषਪੂਜਾ ਦਾਨਂ ਚ ਤਥਾ ਜਾਗਰਣਂ ਨਿਸ਼ਿ
ਖਾਸ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮੇ ਧਰਣੀ ਨਾਮ ਤੁਭ੍ਯਂ ਮਾਸਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ 'ਧਰਣੀ' ਨਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਾਰਣੇਪਾਰਣੇ ਪਾਰ੍ਥ ਯੁਗ੍ਮਾਨੇਵਾਰ੍ਚ੍ਚਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ।। ਧਰਣੀਂ ਦੇਵ ਦੇਵਂ ਚ ਤਤ੍ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨੇਨ ਕੇਸ਼ਵਮ੍
ਉਪਵਾਸ ਮੁਕਣ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋੜੇ-ਜੋੜੇ ਦੁਇਜਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਣੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਾਵੇ ਚ ਸੂਤ੍ਰੇਣ ਪੂਜਯੇਦ੍ਧਰਣੀਂ ਤਥਾ ।। ਘृਤਾਭਾਵੇ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਵਾ ਸਲਿਲਂ ਹਰੇਃ । ।.
ਜੇ ਕਪੜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਧਰਣੀ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਪੂਜ ਲੈ, ਤੇ ਜੇ ਘੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਲੈ।
ਏਵਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਂਤੇ ਗੌਃ ਸਵਤ੍ਸਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ
ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਕ ਗਾਂ ਭਿੱਛੜ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲਸਂਸ੍ਥਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਚੀਰ੍ਣਮੇਤਨ੍ਮਹਾਵ੍ਰਤਮ੍ । । ਧਰਣ੍ਯਾ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸਮੁਨ੍ਨਤਿਃ
ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਰਤ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਧਰਣੀ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਦੇਵੇਨ ਚੋਕ੍ਤਾ ਧਰਣੀ ਵਰਾਹਵਪੁषਾ ਪੁਰਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਣੀ ਨੂੰ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਵ੍ਰਤੇਨਾਨੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਤ੍ਵਯਾਹਂ ਪਰਿਤੋषਿਤਃ
ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਇਸ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵ੍ਰਤਮੇਤਦੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪਾਰਣਂ ਚ ਯਥਾਵਿਧਿ । । ਸਰ੍ਵਬਾਧਾਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਾਂਤਰਾਣ੍ਯਪਿ 4.105.
ਇਹ ਵਰਤ ਧਰ ਕੇ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਜਨਮ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੀ, ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਸੁਧੇ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਨਿਰ੍ਵृਤੇਃ ਪਦਮ੍ । । ਤਥਾ ਸ ਪਰਮਁਲ੍ਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਆਨੰਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁੱਖ ਪਾਵੇਗਾ।
ਏਵਮੇਤਨ੍ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਿਦਮ੍ । । ਵਿਸ਼ੋਕਾਖ੍ਯਂ ਵ੍ਰਤਵਰਂ ਤਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਹਾਵ੍ਰਤਮ੍
ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; 'ਵਿਸ਼ੋਕ' ਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਚੰਗਾ ਵਰਤ, ਤੂੰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਰਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਸ਼ੋਕਕਰਣੀ ਨृਪਪੂਰ੍ਣਿਮਾ ਤੇ ਖ੍ਯਾਤਾ ਮਯਾ ਮਨੁਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਾਨਕੀਰ੍ਤੇ
ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ, ਵਿਸ਼ੋਕ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੂ ਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਵਿਸ਼ੋਕਪੂਰ੍ਣਿਮਾਵ੍ਰਤਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੋਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਵਰਤ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸੌ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕਿਆ।
ਅਨਨ੍ਤਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ।। ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ । । ਪ੍ਰਕਾਰੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਕृष੍ਣ ਯਾਨ੍ਯਾਨਿਚ੍ਛਤਿ ਚੇਤਸਾ
ਅਨੰਤ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।