ਏਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਹਰਂ ਧਨ੍ਯਂ ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਨਾਸ਼ਨਮ੍ 4.102.
ਇਹ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ, ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੁਭਾਗਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ੍ਮृਤ੍ਯਰ੍ਥਵੇਦਜਨਨੀਂ ਸਹਸ਼ਂਭੁਜਾਯਾਂ ਸਂਪੂਜਯੇਦਿਹ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਕृਤੋਪਵਾਸਾ
ਸਮਝਣ ਲਈ, ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਵਟਸਾਵਿਤ੍ਰੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿੱਖ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਵਟ ਸਾਵਿਤਰੀ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸੌ ਦੋਵਾਂ ਚੈਪਟਰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਕृਤ੍ਤਿਕਾਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਲਿਂਗਭਦ੍ਰੇਤਿ ਰੂਪਲਾਵਣ੍ਯਸਂਯੁਤਾ
ਕਾਰਤਿਕ-ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ: ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਲਿੰਗ-ਭਦਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਰੂਪਵਤੀ ਹੈ।
ਤੁਂਗਸ੍ਤਨੀ ਪਦ੍ਮਨੇਤ੍ਰਾ ਹਂਸਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਗਾਮਿਨੀ
ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਚੀ, ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀ, ਤੇ ਚਲਣ ਹੰਸ ਤੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਧਨਰਤ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਸਂਪੂਰ੍ਣਾ ਮਧ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਵृषਸ੍ਥਲੇ ਕਲਿਙ੍ਗਭਦ੍ਰਾ ਲਲਿਤਾ ਮਹਾਦੇਵੀ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਧਨ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੱਧ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਥਲ 'ਤੇ, ਕਲਿੰਗ-ਭਦਰਾ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦਂ ਮਨ੍ਵਾਨਾ ਬਹੁਮਾਨਪੁਰਸ੍ਸਰਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ।
ਤ੍ਯਾਗਸਂਭੋਗਸੌਭਾਗ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਨੈਵ ਤਾਦृਸ਼ੀ
ਦਾਨ, ਸੁਖ-ਭੋਗ ਤੇ ਸੁਭਾਗਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਵਰਗੀ ਦੂਜੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਯਥਾ ਚ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਗृਹੀਤਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਯਾਵ੍ਰਤਮ੍ ਪਾਰਿਤਂ ਚ ਤਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਖੱਤਰੀ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਬਾਕੀ ਸੀ।
ਪਾਰਣੇਪਾਰਣੇ ਵਾਪਿ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੇ
ਉਪਵਾਸ ਖਤਮ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ, ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ—
ਕਦਾਚਿਦਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਸੁਪ੍ਤਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸਹੈਵ ਸਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤੇਨ ਦੋषੇਣ ਸਾ ਬਾਲਾ ਅਜਾਯੋਨੌ ਹ੍ਯਜਾਯਤ
ਉਸ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਬੱਕਰੀ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ।
ਪੂਰ੍ਵਾਭ੍ਯਾਸੇਨ ਤੇਨੈਵ ਗृਹੀਤਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਵ੍ਰਤਮ੍ 4.103.
ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ।
ਪਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇਣ ਗਚ੍ਛਂਤੀ ਅਜਾ ਸਸ੍ਯਾਵਮਰ੍ਦ੍ਦਨੀ
ਦੂਜੇ ਖੇਤ 'ਚ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਬੱਕਰੀ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਫਿਰਦੀ ਸੀ।
ਦृष੍ਟਾਤ੍ਰਿਣਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਪੂਰ੍ਵਜਾਤਿਸ੍ਮਰੇਣ ਸਾ
ਉਹ ਸੁਭਾਗਣੀ, ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ, ਅਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਬਦਰੀਬਦ੍ਧਾ ਚਰਂਤੀ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਵ੍ਰਤਮ੍
ਬਦਰੀ ਵਿੱਚ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਬਦਰੀਪਤ੍ਰਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਕਰਿਣੀ ਪਯਃ ਤਸ੍ਯੈ ਯੋਗਂ ਤਤੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮਾਤ੍ਰਿਸ੍ਤਪੋਵਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਬਦਰੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਲਿਆ ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰਣੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ। ਫਿਰ ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੋਗ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਪ ਤਪੋਵਨ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸਾਪਿ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਿਂਦਿਤ੍ਵਾ ਜਨ੍ਮ ਚਾਤ੍ਮਨਃ ऋषੇਰ੍ਬਭੂਵ ਦੁਹਿਤਾ ਹ੍ਯਹਲ੍ਯਾਗਰ੍ਭਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਉਹ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਂ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਤੇ ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ।
ਯੋਗਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਾ ਕਨ੍ਯਾ ਗੁਣਗਣੈਰ੍ਯੁਤਾ ਤਪੋਧਨਾਯ ਦਾਂਤਾਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਹਚਰੀ ਬਭੌ
ਉਹ ਕੁੜੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜੋਗਲਕਸ਼ਮੀ ਸੀ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਤਪਸਵੀ ਤੇ ਸਯਾਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਦੀ ਸਾਥਣ ਬਣੀ ਰਹੀ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵੇਦਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਯਥਾ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਮੂਰਤੀ ਹੋਵੇ।
ਗੌਰੀ ਰਾਜ੍ਞੀ ਤਥਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਚੋਤ੍ਤਮਾ ਸਤੀ
ਗੌਰੀ ਰਾਣੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਗਾਯਤਰੀ — ਇਹ ਸਭ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੀਆਂ ਹਨ।
ਪਿਤृਦੇਵਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਰਤਾ
ਉਹ ਸਦਾ ਪਿਉ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਚੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਂਤੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮਨਿਂਦਿਤਾ 4.103.
ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭਿੱਖਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ।
ਯੋਗਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ ਮਹਾਭਾਗੇ ਵਰ੍ਤਂਤੇ ਕਤਿ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਃ षਡ੍ਵਰ੍ਤਂਤੇ ਮਹਾਯੋਗਿਨ੍ਨੇਕਾ ਪਰਵਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਹੇ ਜੋਗਲਕਸ਼ਮੀ ਸੁਭਾਗਣੀ, ਕਿੰਨੀ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਹਨ? ਛੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਂ ਜੋਗਿਨੀ, ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾਸ੍ਯੈ ਭਗਵਤਾ ਸਕਾਰੁਣ੍ਯੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਭਰੀ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਿਰਂ ਭੋਗਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸ਼੍ਰਿਯਾ ਵृਤਾ
ਇਥੇ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਿਆਂ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦੀ ਰਹੀ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਕृष੍ਣ ਮਂਤ੍ਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਉਹ ਵਰਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੰਤਰ ਕੀ ਹੈ?
ਯਦਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸੋਮਵਾਰੇਣ ਸਾ ਮਹਾਕਾਰ੍ਤਿਕੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਜਦੋਂ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਕਾਰਤਿਕਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਈਦृਸ਼ੀ ਬਹੁਭਿਰ੍ਵਰ੍षੈਰ੍ਬਹੁਪੁਣ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਨੇਕਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਾਪਿ ਕਾਰ੍ਤਿਕੀ ਪਾਰ੍ਥ ਸਮੁਪੋष੍ਯ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਹੋਰ ਕਾਰਤਿਕਾ ਵੀ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।