ਸ਼੍ਰੀਧਰਃ ਸ਼੍ਰੀਪਤਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ਛ੍ਰੀਸ਼ਃ ਸਂਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ ਗੋਸਹਸ੍ਰਂ ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤੀਹ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
‘ਸ਼੍ਰੀਧਰ, ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ’ ਇਹ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਬਿਨਾ ਸ਼ੱਕ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਭੁਙ੍ਨਰਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—
ਉਮਾਸਹਾਯਂ ਵਰਦਂ ਨੀਲਕਂਠਮਥਾਰ੍ਚਯੇਤ੍
—ਉਹ ਉਮਾ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਨੀਲਕੰਠ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਧੇਨੁਂ ਤਿਲਮਯੀਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪੁਰਾਣੋ ਕ੍ਤਵਿਧਾਨਤਃ
ਉਹ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ।
ਯਦਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਰ੍ਥ ਤਤ੍ਕੇਨ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ
ਪਾਰਥ, ਇੱਥੇ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨਭਸਿ ਯਾ ਕृष੍ਣਮਸ੍ਯਾਂ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ ਭੋਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗਾਨ੍
ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਨੂੰ, ਵਿਦਿਆਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਿਤॄਨੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਸਵਤ੍ਸਾ ਕਾਂਸ੍ਯਦੋਹਨੀ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵੱਛਾ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਕਾਂਸ ਦੀ ਦੁਹਣ ਵਾਲੀ ਪਤਿਲੀ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ
ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ—
ਕृਤੇਨਾਨੇਨ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਨृਭਿਃ 4.101.
ਰਾਜਾ, ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪੌਤ੍ਰਾਨ੍ਪ੍ਰਪੌਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਧਨਂ ਚ ਮਹਦੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤ, ਪਰਪੌਤ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਚਾਹੀਦੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚ ਮਾਘਸ੍ਯ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪਿਤਾਮਹਮ੍
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਨੂੰ, ਪਿਤਾਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—
ਨਵਨੀਤਮਯੀਂ ਧੇਨੁਂ ਫਲੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਰ੍ਯੁਤਾਮ੍ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਤ੍ਰ ਪਦ੍ਮਯੋਨਿਃ ਪਿਤਾਮਹਃ
—ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ ਦੀ ਬਣੀ ਗਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਪਿਤਾਮਾ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।
ਯਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਯਚ੍ਚ ਪਾਤਾਲੇ ਯਚ੍ਚ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਸਵਰਗ, ਪਾਤਾਲ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਵਸਤੂਆਂ ਮਿਲਣ ਔਖੀਆਂ ਹਨ—
ਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਬਹੂਨ੍ਯਪਿ
—ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਦਾਨ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਹੋਣ, ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ—
ਅਲ੍ਪਮਲ੍ਪਂ ਹਿ ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਦ੍ਧਨੋਪਿ ਸਨ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ—
ਵਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰਂ ਸ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਤਵਾਨ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵੋਪਿ ਵਾ
—ਆਪਣੀ ਹੈਸियत ਜਾਣ ਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ—
ਭੂਰ੍ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਗृਹਂ ਵਾਸਃ ਸ਼ਯਨਾਨ੍ਯਾਸਨਾਨਿ ਚ
ਧਰਤੀ, ਸੋਨਾ, ਘਰ, ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਪਲੰਗ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ—
ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨਪਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ,
ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਾਨਸਂ ਪਾਪਂ ਕਾਯਿਕਂ ਵਾਚਿਕਂ ਤਥਾ 4.101.
ਜੋ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ, ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਪਾਪ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ,
ਉਦ੍ਗੀਯਮਾਨੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਃ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ
ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਯਦ੍ਦੀਯਤੇ ਕਿਮਪਿ ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਤਦਾਹੁਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਜਪੋਨਿਯਮਮਕ੍ਸ਼ਯਮੇਵ ਸਰ੍ਵਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਜਪ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਯੁਗਾਦਿਤਿਥਿਵ੍ਰਤਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਯੁਗਾਦੀ ਤਿਥੀ ਵਰਤ ਦੇ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਇੱਕਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਵਟਸਾਵਿਤ੍ਰੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਤਤ੍ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਵ੍ਰਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਮੋਪਰਿ ਦਯਾਂ ਕੁਰੁ
ਵਟ-ਸਾਵਿਤਰੀ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਾਵਿਤਰੀ ਵਰਤ ਦੱਸੋ; ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ।
ਯਥਾ ਚੀਰ੍ਣਂ ਵ੍ਰਤਵਰਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਰਾਜਕਨ੍ਯਯਾ
ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਕੁੰਵਰੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ,
ਆਸੀਨ੍ਮਦ੍ਰੇषੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਃ
ਮਦਰਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ,
ਕ੍ਸ਼ਮਾਵਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਪਤਿਃ ਸਤ੍ਯਵਾਂਸ਼੍ਚ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਧੀਰਜਵਾਨ, ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਵ੍ਰਤਸਿਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਜੋ ਵਰਤ ਸਫਲ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭੂਰ੍ਭੁਵਃਸ੍ਵਰਿਤੀਤ੍ਯੇषਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿਮਤੀ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਹ 'ਭੂ, ਭਵ, ਸਵ' ਇਥੇ ਹੀ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਉਵਾਚ ਦੁਹਿਤਾ ਹ੍ਯੇਕਾ ਤਵ ਰਾਜਨ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਹੀ ਧੀ ਹੋਵੇਗੀ।'
ਕਾਲੇਨ ਸਾ ਤਥਾ ਰਾਜਨ੍ਦੁਹਿਤਾ ਦੇਵਰੂਪਿਣੀ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ, ਉਹ ਧੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋਈ।