ਯਤ੍ਰਾਣ੍ਵਪਿ ਨਰੈਰ੍ਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਜਪ੍ਤਂ ਵਾ ਸੁਮਹਦ੍ਭਵੇਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਵਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਦਿਤਾ ਜਾਂ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਪਾਂਡਵ ਤੇ ਵਚ੍ਮਿ ਰਹਸ੍ਯਂ ਦੇਵਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ ਪਾਂਡਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਕ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸਸ੍ਯ ਤੁ ਯਾ ਤृਤੀਯਾ ਨਵਮ੍ਯਸੌ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ
ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਿਥੀ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨਵੀਂ ਤਿਥੀ—
ਵੈਸ਼ਾਖਸ੍ਯ ਤृਤੀਯਾ ਤੁ ਸਮਾ ਕृਤਯੁਤੇਨ ਤੁ
ਵੈਸ਼ਾਖ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਿਥੀ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨਭਸ੍ਯੇ ਤੁ ਦ੍ਵਾਪਰੇਣ ਸਮਾਗਤਾ
ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਤਿਥੀ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਏਤਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯੁਗਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭਵਾਦ੍ਯਥਾ
ਇਹ ਚਾਰ ਤਿਥੀਆਂ, ਰਾਜਨ, ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਪਵਾਸਸ੍ਤਪੋ ਦਾਨਂ ਜਪਹੋਮਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤਥਾ
ਉਪਵਾਸ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਜਪ ਅਤੇ ਹੋਮ ਦੀਆਂ ਕਰਮਾਂ—
ਵੈਸ਼ਾਖਸ੍ਯ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰੀਸਮੇਤਂ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਂਕਾਰਸਂਭਾਰੈਨੈਵੇਦ੍ਯੈ ਰ੍ਵਿਵਿਧੈਸ੍ਤਥਾ
ਵੈਸ਼ਾਖ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ, ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਧੇਨੁਰ੍ਲਵਣਸ੍ਯਾਢਕੇਨ ਤੁ 4.101.
ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਗਾਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਾਪਾ ਲੂਣ ਵੀ ਹੋਵੇ।
ਅਵਿਚਰ੍ਮੋਪਰਿ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਉਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਕੱਚੀ ਚਮੜੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਧਰਃ ਸ਼੍ਰੀਪਤਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ਛ੍ਰੀਸ਼ਃ ਸਂਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ ਗੋਸਹਸ੍ਰਂ ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤੀਹ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
‘ਸ਼੍ਰੀਧਰ, ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ’ ਇਹ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਬਿਨਾ ਸ਼ੱਕ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਭੁਙ੍ਨਰਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—
ਉਮਾਸਹਾਯਂ ਵਰਦਂ ਨੀਲਕਂਠਮਥਾਰ੍ਚਯੇਤ੍
—ਉਹ ਉਮਾ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਨੀਲਕੰਠ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਧੇਨੁਂ ਤਿਲਮਯੀਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪੁਰਾਣੋ ਕ੍ਤਵਿਧਾਨਤਃ
ਉਹ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ।
ਯਦਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਰ੍ਥ ਤਤ੍ਕੇਨ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ
ਪਾਰਥ, ਇੱਥੇ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨਭਸਿ ਯਾ ਕृष੍ਣਮਸ੍ਯਾਂ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ ਭੋਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗਾਨ੍
ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਨੂੰ, ਵਿਦਿਆਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਿਤॄਨੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਸਵਤ੍ਸਾ ਕਾਂਸ੍ਯਦੋਹਨੀ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵੱਛਾ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਕਾਂਸ ਦੀ ਦੁਹਣ ਵਾਲੀ ਪਤਿਲੀ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ
ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ—
ਕृਤੇਨਾਨੇਨ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਨृਭਿਃ 4.101.
ਰਾਜਾ, ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪੌਤ੍ਰਾਨ੍ਪ੍ਰਪੌਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਧਨਂ ਚ ਮਹਦੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤ, ਪਰਪੌਤ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਚਾਹੀਦੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚ ਮਾਘਸ੍ਯ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪਿਤਾਮਹਮ੍
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਨੂੰ, ਪਿਤਾਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—
ਨਵਨੀਤਮਯੀਂ ਧੇਨੁਂ ਫਲੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਰ੍ਯੁਤਾਮ੍ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਤ੍ਰ ਪਦ੍ਮਯੋਨਿਃ ਪਿਤਾਮਹਃ
—ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ ਦੀ ਬਣੀ ਗਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਪਿਤਾਮਾ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।
ਯਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਯਚ੍ਚ ਪਾਤਾਲੇ ਯਚ੍ਚ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਸਵਰਗ, ਪਾਤਾਲ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਵਸਤੂਆਂ ਮਿਲਣ ਔਖੀਆਂ ਹਨ—
ਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਬਹੂਨ੍ਯਪਿ
—ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਦਾਨ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਹੋਣ, ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ—
ਅਲ੍ਪਮਲ੍ਪਂ ਹਿ ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਦ੍ਧਨੋਪਿ ਸਨ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ—
ਵਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰਂ ਸ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਤਵਾਨ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵੋਪਿ ਵਾ
—ਆਪਣੀ ਹੈਸियत ਜਾਣ ਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ—
ਭੂਰ੍ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਗृਹਂ ਵਾਸਃ ਸ਼ਯਨਾਨ੍ਯਾਸਨਾਨਿ ਚ
ਧਰਤੀ, ਸੋਨਾ, ਘਰ, ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਪਲੰਗ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ—
ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨਪਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ,
ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਾਨਸਂ ਪਾਪਂ ਕਾਯਿਕਂ ਵਾਚਿਕਂ ਤਥਾ 4.101.
ਜੋ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ, ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਪਾਪ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ,
ਉਦ੍ਗੀਯਮਾਨੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਃ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ
ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,