ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਚ ਸਂਜਾਤਃ ਸਂਗ੍ਰਾਮੋ ਜਯਲਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਦਿਨ ਇੱਕ ਜੰਗ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ।
ਤਾਰਾਯਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਸਕ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਭਰ੍ਤਾ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਚੰਦ ਤਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਹੈ।
ਤਾਰਾ ਕਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸਸੁਰਾਰਿਹਾ
ਤਾਰਾ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਤੋਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਹੋਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ?
ਤਾਂ ਬृਹਸ੍ਪਤਯੇ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮੇਕਸੁਂਦਰੀਮ੍
ਉਹ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਦੇਵਾਚਾਰ੍ਯਾਯ ਸਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤ੍ਵਨਿਰ੍ਦੇਸ਼੍ਯਾ ਤਥਾਵਿਧਾ
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਂ ਪਰ੍ਯਚਰਦ੍ਯਥਾ ਚਾਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਕਾਮਸ੍ਯ ਵਸ਼ਮੀਯਿਵਾਨ੍
ਚੰਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਇਂਗਿਤਾਕਾਰਕੁਸ਼ਲਾ ਤਾਰਾ ਸੋਮਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਤਾਰਾ, ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੋਮਾ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਈ।
ਮੁਨੇਰਂਗਿਰਸਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਸੌਮ੍ਯੋऽਸਿ ਸੋਮਰਾਟ੍ ਸਹ ਸੌਮ੍ਯੇਨ ਯੋ ਯੋਗਸ੍ਤਵ ਸਿਦ੍ਧੋऽ ਦ੍ਭੁਤੋ ਮਹਾਨ੍ ।। 4.99.
ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਤੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸੋਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਜੋ ਮਿਲਾਪ ਸੁਭਾਵਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਅਜੋਬਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਂਗਿਰਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਕਿਲ ਪੁਰਾ ਸਸੁਰਾਸੁਰਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ
ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇੱਕ ਵਾਰ—
ਕਥਮਦ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਨਾਥ ਹ੍ਯਨਂਗੇਨਾਸਿ ਪੀਡਿਤਃ ਪਰਵਤ੍ਯਸ੍ਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਨ ਗਮ੍ਯਾਸ੍ਮਿ ਬੁਧੋਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਚਾਸੌ ਨ ਚੈਤਤ੍ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ੍ਤੁ ਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ ਤਂ ਸੋਮਮਗਰ੍ਹਯਤ੍
ਪਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ।
ਏਵਂ ਚਿਰੇਣ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਦਾਰਧੀਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਚ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ।
ਆਚਖ੍ਯੌ ਸਰ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਸੋਮਸ੍ਯੇਦਂ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸੋਮ ਦੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਨ ਸੋਮੋ ਗਣਯਾਮਾਸ ਤਤੋऽਬੁਧ੍ਯਤ ਦੇਵਰਾਟ੍
ਪਰ ਸੋਮ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਗਂਧਰ੍ਵਾਃ ਕ੍ਰੋਧਾਨ੍ਧਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਮਾਨਸਾਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉਤਲ-ਪਤਲ ਹੋ ਗਏ।
ਸੋਮੋऽਪਿ ਦੇਵਾਨ੍ਸੋਦ੍ਯੋਗਾਞ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸੁਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਾਨ੍
ਸੋਮ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ—
ਆਰੁਹ੍ਯ ਚ ਰਥਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯੈਵ ਮਨੋ ਦਧੇ 4.99.
ਉਹ ਵਧੀਆ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕੌਣਪੈਃ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸੁਰੈਃ ਸ਼ੂਲੈਰ੍ਦੇਵਦਾਨਵਦਾਰਣਮ੍ । ਬਭਂਜ ਦੇਵਾਨ੍ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਹੇਮਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ਪਾਕਰਃ
ਕੌਣਪਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਲਾਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਰਾਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੋਮ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ ਜਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨ੍ਸੋਮੋ ਰਾਜਨ੍ਯਸਤ੍ਤਮ
ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਸੋਮ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ—
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਸੋਮੇਨਾਮਿਤਤੇਜਸਾ
ਦੇਵਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਅਣਗਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਏ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਚਖ੍ਯੌ ਸੋਮਸ੍ਯੇਦृਗ੍ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚਾਯੁਧਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯੈਵ ਮਨੋ ਦਧੇ
ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੋਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੂਤ ਦੱਸੇ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਕਰ੍ਤੁਂ ਸੁਮਹਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਚਕ੍ਰਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਗਦਾ ਧਰਃ
ਉਹ ਚਕਰ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਿष੍ਣੁਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸੋਮੋ ਦੈਤ੍ਯਗਣੈਃ ਸਹ
ਸੋਮ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਆ ਚੁਕਿਆ ਹੈ—
ਸ ਜਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵਸਂਘਾਤਂ ਸੇਂਦ੍ਰਂ ਵਾਯੁਪੁਰਸ੍ਸਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਸਮੇਤ, ਜਿੱਤ ਲਈ।
ਯਦਾ ਨਾਸਾਵੁਪਰਮੇਦ੍ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਸਹ ਵਿष੍ਣੁਨਾ
ਜਦੋਂ ਨੱਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉੱਠਦਾ ਨਹੀਂ,
ਅਥਾਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੇਵੇਸ਼ਮਜਿਤਂ ਵਿष੍ਣੁਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਜਿਤ ਤੇ ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ,
ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਧ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇ ਚਕ੍ਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਤਵਾਨਘ 4.99.
ਤੇਰੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ,
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਦ੍ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯੇऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਦ੍ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍
ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਇਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਲਓ.