ਯਥਾ ਭੇਦਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਿਵਵਿष੍ਣ੍ਵਰ੍ਕਪਦ੍ਮਜਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਜਨਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਲਂਕृਤ੍ਯ ਵਿਭੂषਣੈਃ ਅਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਫਲਾਨ੍ਯੇਵ ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਿ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਫਲ ਹੀ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਤਥੋਦਕੁਂਭਸਹਿਤੌ ਸ਼ਿਵਧਰ੍ਮੌ ਚ ਕਾਂਚਨੌ ਅਨ੍ਯਾਨਪਿ ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭੋਜਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵਾਨ੍ ।। 4.98.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਵਿਹਾਤੁਂ ਚੇਤ੍ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਪਿ ਫਲਾਨ੍ਯੁਤ
ਜੇ ਕੋਈ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਫਲ ਵੀ ਖੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਤ੍ਤ੍ਯਾਗਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਤੁ ਗਵੇ ਵੈष੍ਣਵਯੋਗਿਨਾਮ੍ ਨਾਰੀਭਿਸ਼੍ਚ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਤਿਆਗ ਦਾ ਵਰਤ ਗਾਂਵਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨੈਤਸ੍ਮਾਦਪਰਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸੌਵਰ੍ਣਰੌਪ੍ਯਤਾਮ੍ਰੇषੁ ਯਾਵਂਤਃ ਪਰਮਾਣਵਃ ਤਾਵਦ੍ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਸਮਸ੍ਤਕਲੁषਾਪਹਰਂ ਜਨਾਨਾਮਾਜੀਵਨਾਯ ਮਨੁਜੇਸ਼੍ਵਰ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਇਹ ਸਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਲਈ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਵਾ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਪੁਰੁषੋਲ੍ਪਧਨੋ ਨਰੋ ਵਾ ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਭਵਨੇषੁ ਚ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਣਾਮ੍
ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਾਂ ਧਰਮਕ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ—
ਪੌਰ੍ਣਮਾਸੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਪੂਰ੍ਣਮਾਸੋ ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯਾਂ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸੀ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਾ
ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਜਿਸ ਦਿਨ ਚੰਦ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਚ ਸਂਜਾਤਃ ਸਂਗ੍ਰਾਮੋ ਜਯਲਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਦਿਨ ਇੱਕ ਜੰਗ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ।
ਤਾਰਾਯਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਸਕ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਭਰ੍ਤਾ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਚੰਦ ਤਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਹੈ।
ਤਾਰਾ ਕਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸਸੁਰਾਰਿਹਾ
ਤਾਰਾ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਤੋਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਹੋਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ?
ਤਾਂ ਬृਹਸ੍ਪਤਯੇ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮੇਕਸੁਂਦਰੀਮ੍
ਉਹ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਦੇਵਾਚਾਰ੍ਯਾਯ ਸਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤ੍ਵਨਿਰ੍ਦੇਸ਼੍ਯਾ ਤਥਾਵਿਧਾ
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਂ ਪਰ੍ਯਚਰਦ੍ਯਥਾ ਚਾਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਕਾਮਸ੍ਯ ਵਸ਼ਮੀਯਿਵਾਨ੍
ਚੰਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਇਂਗਿਤਾਕਾਰਕੁਸ਼ਲਾ ਤਾਰਾ ਸੋਮਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਤਾਰਾ, ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੋਮਾ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਈ।
ਮੁਨੇਰਂਗਿਰਸਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਸੌਮ੍ਯੋऽਸਿ ਸੋਮਰਾਟ੍ ਸਹ ਸੌਮ੍ਯੇਨ ਯੋ ਯੋਗਸ੍ਤਵ ਸਿਦ੍ਧੋऽ ਦ੍ਭੁਤੋ ਮਹਾਨ੍ ।। 4.99.
ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਤੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸੋਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਜੋ ਮਿਲਾਪ ਸੁਭਾਵਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਅਜੋਬਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਂਗਿਰਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਕਿਲ ਪੁਰਾ ਸਸੁਰਾਸੁਰਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ
ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇੱਕ ਵਾਰ—
ਕਥਮਦ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਨਾਥ ਹ੍ਯਨਂਗੇਨਾਸਿ ਪੀਡਿਤਃ ਪਰਵਤ੍ਯਸ੍ਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਨ ਗਮ੍ਯਾਸ੍ਮਿ ਬੁਧੋਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਚਾਸੌ ਨ ਚੈਤਤ੍ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ੍ਤੁ ਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ ਤਂ ਸੋਮਮਗਰ੍ਹਯਤ੍
ਪਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ।
ਏਵਂ ਚਿਰੇਣ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਦਾਰਧੀਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਚ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ।
ਆਚਖ੍ਯੌ ਸਰ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਸੋਮਸ੍ਯੇਦਂ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸੋਮ ਦੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਨ ਸੋਮੋ ਗਣਯਾਮਾਸ ਤਤੋऽਬੁਧ੍ਯਤ ਦੇਵਰਾਟ੍
ਪਰ ਸੋਮ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਗਂਧਰ੍ਵਾਃ ਕ੍ਰੋਧਾਨ੍ਧਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਮਾਨਸਾਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉਤਲ-ਪਤਲ ਹੋ ਗਏ।
ਸੋਮੋऽਪਿ ਦੇਵਾਨ੍ਸੋਦ੍ਯੋਗਾਞ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸੁਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਾਨ੍
ਸੋਮ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ—
ਆਰੁਹ੍ਯ ਚ ਰਥਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯੈਵ ਮਨੋ ਦਧੇ 4.99.
ਉਹ ਵਧੀਆ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕੌਣਪੈਃ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸੁਰੈਃ ਸ਼ੂਲੈਰ੍ਦੇਵਦਾਨਵਦਾਰਣਮ੍ । ਬਭਂਜ ਦੇਵਾਨ੍ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਹੇਮਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ਪਾਕਰਃ
ਕੌਣਪਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਲਾਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਰਾਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੋਮ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।