ਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯੈਤਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ । ਤਦਣ੍ਡਮਭਵਦ੍ਧੈਮਂ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾਕੁਲਂ ਵਿਭੋ
ਉਹ ਨਾਮ ਆਤਮਾ-ਨਿਰਜਾਤ ਵਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ: ਉਸ ਬੀਜ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅੱਗ ਉਭਰੀ, ਜੋ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਦੁਬਾਰਾ ਉਤਰੀ।
ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਜਜ੍ਞੇ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ । ਸੁਰਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਃ ਪਰਮੇष੍ਠੀ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਜਦੋਂ ਸਵੈ-ਜਾਣਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਖੁਦ ਏਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਾਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ — ਚਾਰ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰਾ, ਮਹਾਨ ਸਤਿਕਾਰੀ ਪਿਤਾ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਃ ਪੁਰੁषੋ ਵੇਧਾਃ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਤਥਾ । ਪਰ੍ਯਾਯਵਾਚਕੈਃ ਸ਼ਬ੍ਦੈਰੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਤਰ-ਜਾਣਨਹਾਰ, ਪੁਰੁਸ਼, ਰੇਸ਼ ਭੇਦੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਸੰਬੋਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਉਭਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਦਾ ਮਨੀषਿਭਿਸ੍ਤਾਤ ਵਿਰਞ੍ਚਿਃ ਕਞ੍ਜਜਸ੍ਤਥਾ । ਆਪੋ ਨਾਰਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਆਪੋ ਵੈ ਨਰਸੂਨਵਃ
ਸਦਾ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਨੂੰ ਵੀਰਾਂਚਿ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਜ ਸਿਆਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਾਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਤਾ ਯਦਸ੍ਯਾਯਨਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੇਨ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਅਰਮਿਤ੍ਯੇਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰਾਯ ਨਿਯਤਾਃ ਕਵਿਭਿਃ ਕृਤਾਃ
ਉਹ ਨਾਮ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਯਣ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸ ਲਈ ਅਰਮਾ ਨਾਂ ਰਚ ਲਿਆ।
ਆਪ ਏਵਾਰ੍ਣਵੀਭੂਤ੍ਵਾ ਸੁਸ਼ੀਘ੍ਰਾਸ੍ਤੇਨ ਤਾ ਨਰਾਃ । ਯਤ੍ਤਤ੍ਕਾਰਣਮਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਦਸਦਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਨਦੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ — ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ, ਨਿਤਾ ਅਤੇ ਸਤ-ਅਸਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਕਾਰਨ ਸੀ।
ਤਦ੍ਵਿਸृष੍ਟਃ ਸ ਪੁਰੁषੋ ਲੋਕੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ । ਏਵਂ ਸ ਭਗਵਾਨਣ੍ਡੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਨਿਰੂਪ੍ਯ ਵੈ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਨ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਢਿੱਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਹੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਿਵਸਤਾ ਕੀਤੀ।
ਧ੍ਯਾਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਦਣ੍ਡਮਕਰੋਦ੍ਦ੍ਵਿਧਾ । ਸ਼ਕਲਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦਿਵਂ ਭੂਮਿਂ ਚ ਨਿਰ੍ਮਮੇ
ਧਿਆਨ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਬੀਜ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ; ਉਹ ਵੰਡਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅਮਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਵ੍ਯੋਮ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚਾष੍ਟੌ ਵਾਰੁਣਂ ਸ੍ਥਾਨਮੇਵ ਹਿ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਮਹਾਨ੍ਗਤੋ ਰਾਜਨ੍ ਸਮਨ੍ਤਾਲ੍ਲੋਕਭੂਤਯੇ
ਅੱਠ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ; ਵਾਰੇਣਾ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੈ — ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਮਹਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਘੇਰਿਆ।
ਮਹਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਹਂਕਾਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾ ਅਪਿ । ਤ੍ਰਿਗੁਣਾ ਅਤਿਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸ੍ਤੁ ਬੁਦ੍ਧਿਗਮ੍ਯਾ ਹਿ ਭਾਰਤ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਹੰਕਾਰ ਉਭਰਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਹਨ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਬੜੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਵਿਭੇਦਕ ਬੁੱਧਿ ਨਾਲ ਹੀ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤਾ ਵੈ ਭੂਤਾਨਾਂ ਮਹਤਾਂ ਨृਪ । ਤੇषਾਮੇਵ ਗृਹੀਤਾਨਿ ਸ਼ਨੈਃ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤੁ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਭਰੇ; ਉਹੀ ਜੀਵ langsam-ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਕਾਰਨ ਬਣੇ।
ਤਥੈਵਾਵਯਵਾਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਃ षਣ੍ਣਾਮਪ੍ਯਮਿਤੌਜਸਾਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਕਸ਼ਮ ਅੰਗ ਵੀ ਆਏ — ਜੋ ਛੇ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਨ — ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮਤਾ ਸੀ।
ਸਂਨਿਵੇਸ਼੍ਯਾਤ੍ਮਮਾਤ੍ਰਾਸੁ ਸ ਰਾਜਨ੍ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਭੁਃ । ਭੂਤਾਨਿ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਤਾਤ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਮਹਾਨ, ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤਿਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੀ ਜੀਵਤਾਈਆਂ ਸਿਰਫ ਸਵ-ਏਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ; ਦੋਸਤਰ, ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਚਿਆ।
ਯਨ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਵਯਵਾਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸ੍ਤਸ੍ਯੇਮਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਣਿ षਟ੍ । ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਰੀਰਮਿਤ੍ਯਾਹੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਮਨੀषਿਣਃ
ਉਹ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਅੰਗ ਛੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਜਿਗਿਆਸੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰੀਰ ਉਹਨਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ।
ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਤਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਆਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਵਿਭੁਮ੍ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਸਹ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਗੁਣਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵੈ ਗੁਣਾਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵ-ਪ੍ਰਭੁ ਨੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗੁਣ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਥ ਸਨ, ਕੁਝ ਗੁਣ ਲੱਛਣ-ਸਹਿਤ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਿਨਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ।
ਤੇषਾਮਿਦਂ ਤੁ ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਪੁਰੁषਾਣਾਂ ਮਹੌਜਸਾਮ੍ । ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਭ੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਾਭ੍ਯਃ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯਵ੍ਯਯਾਦ੍ਵਯਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਪੁਰੁਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਅਮਰ ਤੱਤ ਉਪਜੇ: ਇੱਕ ਸੁਖਮ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ।
ਭੂਤਾਦਿਮਹਤਸ੍ਤਾਤ ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਦਂ ਜਗਤ੍ । ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਮਹਾਬਾਹੋ ਪੁਰੁषਾਃ ਪਞ੍ਚ ਏਵ ਹਿ
ਹੇ ਬਹਾਦਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਮੂਲ ਤੋਂ — ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਪਰਿਆਪਤ ਹੈ — ਇਸ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉੱਚਤਮ ਪੂਰੂਸ਼ ਭੀ ਪੰਜ ਹੀ ਵੰਨ ਦੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕੇਚਿਦੇਵਂ ਪਰਾਂ ਤਾਤ ਸृष੍ਟਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ । ਅਨ੍ਯੇऽਪ੍ਯੇਵਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ, ਪੂਤ੍ਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ, ਮਹਾਬਲੀ, ਗਿਆਨੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੈ।
ਯੋऽਸਾਵਾਤ੍ਮਾ ਪਰਸ੍ਤਾਤ ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਸृਜਤੇ ਤਨੁਮ੍ । ਪ੍ਰਜਨਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਉਸ ਸਵੈ ਨੇ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਕਲਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਸਰੂਪ ਕਿਆਰਿਆ ਬਣਾਇਆ; ਅਤੇ, ਹੇ ਬਹਾਦਰ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਣਿਆ।
ਤੇਨ ਸृष੍ਟਃ ਪੁਦ੍ਗਲਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਵਿਸ਼ਤੇ ਨृਪ । ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤਂ ਤੇਨ ਵਿਕਾਰਾਨ੍ਯੁਜਤੇ ਬਹੂਨ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੜਗਲਾ (ਸੰਘਠ) ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚ ਮਿਲ ਗਿਆ; ਓਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹਿਲਿਆ-ਡੁਲਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਰੂਪਬਦਲਾਂ ਤੋਂ ਗੁਜਰਿਆ।
ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਮਹਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤੋ ਭੂਤਾਦਿਰੇਵ ਹਿ । ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਂ ਚ ਭੂਤਾਦੇਃ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕੁੁਰੂਵੰਸ਼ੀ, ਜੀਵ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੀਵ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਾਲਾਚ੍ਚ ਹਰਿਸ੍ਤਾਤ ਹਰੇਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵृਕਾਸ੍ਤਥਾ । ਵृਕੈਰ੍ਮੁष੍ਣਨ੍ਤਿ ਚ ਬੁਧਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਭਵੇਨ੍ਨृਪ
ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੋਂ ਹਰਿ ਅਤੇ ਹਰੇਸ਼ਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਲਾਰੇ ਭੀ; ਮੂਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਲਾਰਿਆਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਘੜੀ ਗਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈषਾਮੇਵ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਤਿ ਵੇਗਤਃ । ਮਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਕੁਰੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਵਿਬੋਧਸ੍ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਉਸੇ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਹੇ ਕੁੁਰੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਖੇ ਬਾਘ, ਜਾਣੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਣਗੇ।
ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਹृषੀਕਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਤਥੇਯਂ ਸृष੍ਟਿਰਾਖ੍ਯਾਤਾऽऽਰਾਧ੍ਯਤਃ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ, ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਕੁੁਰੂਆਂ ਦੇ ਮਨਪਸੰਦ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੂਯੋ ਨਿਬੋਧ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਭੂਤਾਨਾਮਿਹ ਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਗੁਣਾਧਿਕਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪृਥਿਵੀਪਤੇ
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਥੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਰਿਘਟ ਸਮਝੋ: ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਣਾ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ।
ਆਕਾਸ਼ਮਾਦਿਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮੇਵ ਹਿ । ਏਕਂ ਦ੍ਵੌ ਚ ਤਥਾ ਤ੍ਰੀਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਞ੍ਚ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਸਦਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ; ਇਕ, ਦੋ, ਅਤੇ ਇਉਂ ਹੀ ਤਿੰਨ, ਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜ।
ਤਤਃ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਦ੍ਮਾਸਨਗਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤੁ ਸ ਨਾਮਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਗੋਦ-ਨਾਰੀ ਤੇ ਬੈਠਿਆ — ਸਾਰੇ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵੇਦਸ਼ਬ੍ਦੇਭ੍ਯ ਏਵਾਦੌ ਪृਥਕ੍ਸਂਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਮਮੇ । ਕਰ੍ਮੋਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸੋऽਸृਜਦ੍ਦੇਹਿਨਾਂ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਸਿਰਫ਼ 'ਵੇਦ' ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਅਲੱਗ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਬਿਨਾਂ ਸੰਲਗਨ ਦੇ; ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀਆਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।
ਤੁषਿਤਾਨਾਂ ਗਣਂ ਰਾਜਨ੍ਯਜ੍ਞਂ ਚੈਵ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵੀਰ ਸਮਾਨੇਭ੍ਯੋ ਗੁਹ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਤੁਸ਼ਿਤ ਦੇ ਸੈਨਾਂ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਬਲ ਵਾਲੇ ਬੀਰਾਂ ਨੂੰ ਰਹਸਮੀ ਸਦੀਵੀ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਿਤਾ।
ਦੁਦੋਹ ਯਜ੍ਞਸਿਦ੍ਧਯਰ੍ਥਮृਗ੍ਯਜੁਃ ਸਾਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਕਾਲਂ ਕਾਲਵਿਭਕ੍ਤੀਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਹਾਨृਤੂਂਸ੍ਤਥਾ ਨृਪ
ਉਸ ਨੇ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਸਮਾ-ਸਮੇਤ ਚਿੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹਿਰਣ-ਯਜ੍ਞ; ਕਾਲ, ਕਾਲ ਦੇ ਭੇਦ, ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ।