ਯਸ੍ਯਾਂ ਮਨੋਰਥਂ ਯਂਯਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਹ੍ਯੁਪੋषਤਿ
ਇਸ ਦਿਨ, ਜਿਸ ਮਨੋਰਥ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਰਾਹਾਰਃ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਮ੍ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਨਿਸ਼ਿ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਪ੍ਯਾਦ੍ਭੂਮੌ ਵਿਮਤ੍ਸਰਃ
ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਤ੍ਰਿਨੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੰਜ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਖਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਦਿਆਰ ਰਹਿ ਕੇ ਸੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਮਥ ਵਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੈਲਕ੍ਸ਼ਾਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਸ਼ਿਆਮਾਕ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ, ਤੇਲ ਤੇ ਖਾਰ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ।
ਅਗ੍ਨਯੇ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਾਯ ਸੋਮਾਯਾਂਗਿਰਸੇ ਨਮਃ
ਅਗਨਿ, ਜੋ ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਆਂਗਿਰਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨੇਨ ਹੋਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਥੈਵ ਚ
ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੋਮ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ।
ਨਮਸ੍ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਤਯੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਨਮਃ ਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿਰੂਪਿਣੇ
ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅਗਨਿ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨੀਰਾਜਨਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੁਂਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ 4.93.
ਨੀਰਾਜਨ ਕਰਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ।
ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਨਮ੍
ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖ ਹਨ ਤੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦਨੇਨਾਨੁਲਿਪ੍ਤਾਙ੍ਗਂ ਸਿਤਮਾਲ੍ਯੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ਸਰ੍ਵਕਾਲਿਕਮੇਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਸਫੈਦ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਰਤ, ਜੋ ਹਰ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਸਮਾਪ੍ਤਂ ਹਿ ਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਤੁ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ ਮृਤਸ੍ਯ ਦੇਹੋ ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਥੋ ਦਿਵ੍ਯਾਲਂਕਾਰਭੂषਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਵਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਦਿਵ੍ਯਨਾਰੀਗਣਵृਤੋ ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਮਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਚਾਗਤ੍ਯ ਕਾਲਾਂਤੇ ਜਾਤਃ ਸ ਚ ਨृਪੋ ਭਵੇਤ੍
ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਵਾਗ੍ਮੀ ਕृਤੀ ਧੀਮਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਧਨਵੰਤ, ਵਾਕਪਟੂ, ਕਰਤਬੀਰ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਹੋਇਆ।
ਯੇ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਾ ਭੁਵਿ ਸੁਰੋਰਗਮਾਨਵਾਨਾਂ ਕਾਮਾ ਹ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਗੁਣੇਨ ਯੁਤਾਃ ਸਦੈਵ
ਜੋ ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਤੇ, ਦੇਵਤਾ, ਨਾਗ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਦੁਲਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृ੍ष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਆਗ੍ਨੇਯੀਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ, ਅਗਨੇਈ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਤਿਰਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਂ ਨृਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚੈਵ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਹ ਵਰਤ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮਾਸਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਸ਼ੁਭ ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਚੌਦਵੀ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ।
ਕਿਂ ਸ਼ੇषਨਾਗ ਆਹੋਸ੍ਵਿਦਨਂਤਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਕੀ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ, ਜਾਂ ਅਨੰਤ, ਜਾਂ ਤਕਸ਼ਕ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਥ ਵਾਨਂਤ ਉਤਾਹੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਕੀ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜਾਂ ਅਨੰਤ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਆਦਿਤ੍ਯਾਦਿषੁ ਵਾਰੇषੁ ਯਃ ਕਾਲ ਉਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲਾਕਾष੍ਠਾਮੁਹੂਰ੍ਤਾਦਿ ਦਿਨਰਾਤ੍ਰਿਸ਼ਰੀਰਵਾਨ੍
ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ — ਕਲਾ, ਕਾਠਾ, ਮੁਹੂਰਤ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ — ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯੋऽਯਂ ਕਾਲੋ ਮਯਾਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਵ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰ
ਜੋ ਸਮਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਹ ਇਹੀ ਹੈ।
ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਵਸੁਦੇਵਕੁਲੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਇਹ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਹੈ ਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਸ਼ੇषਂ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪਿਨਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੂਰਜ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਰ੍ਥਂ ਮਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸੋऽਹਂ ਪਾਰ੍ਥ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ ਅਨਨ੍ਤਵ੍ਰਤਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਿਧਿਂ ਵਦ ਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਪੱਕੀ ਯਕੀਨ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਿਆ; ਮੈਂ ਉਹੀ ਹਾਂ, ਪਾਰਥ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅਨੰਤ ਵਰਤ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਤੇ ਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
ਕਿਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਿਂ ਫਲਂ ਚਾਸ੍ਯ ਹ੍ਯਨੁष੍ਠਾਨਵਤਾਂ ਨृਣਾਮ੍
ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪੁੰਨ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਏਵਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਤਾਰ੍ਯ ਬ੍ਰੂਹ੍ਯਨਂਤਵ੍ਰਤਂ ਹਰੇ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਆਸੀਤ੍ਪੁਰਾ ਕृਤਯੁਗੇ ਸੁਮਂਤੋ ਨਾਮ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਕੇ, ਅਨੰਤ ਵਰਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਹਰੀ। ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਸੁਮੰਤ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ।
ਵਸ਼ਿष੍ਠਗੋਤ੍ਰੇ ਚੋਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸੁਰੂਪਸ਼੍ਚ ਭृਗੋਃ ਸੁਤਾਮ੍
ਉਹ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ, ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਾਲੇਨ ਸਂਜਾਤਾ ਦੁਹਿਤਾਨਂਤਲਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਧੀ ਜਨਮੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਨੰਤ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਸਨ।
ਮਾਤਾ ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਾਲੇਨ ਹਰਦਾਹੇਨ ਪੀਡਿਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਗ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨੇ ਪੀੜਤ ਕੀਤਾ।