ਗਚ੍ਛ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨ ਦਹਤੇ ਭੁਵਨਂ ਯਾਵਦਂਗਿਰਾਃ
ਜਲਦੀ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗਿਰਸ ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਦੂਰ ਹੈਂ, ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜੇਗਾ।
ਪਾਟਲੋ ਹਰਿਤਃ ਸ਼ੋਣਃ ਸ਼੍ਵੇਤੋ ਵਰ੍ਣਃ ਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਤਃ ਦਗ੍ਧਮਙ੍ਗਿਰਸਾ ਸਰ੍ਵਂ ਭੂਯੋऽਪਿ ਪ੍ਰਦਹਿष੍ਯਤਿ
ਲਾਲ, ਹਰਾ, ਗੂੜਾ ਲਾਲ, ਤੇ ਚਿੱਟਾ—ਇਹ ਰੰਗ ਮਿਟ ਗਏ ਹਨ; ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਵੀ ਸਾੜੇਗਾ।
ਯਾਵਚ੍ਚ ਦਹਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਭੁਵਨਂ ਤਪਸਾਂਗਿਰਾਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਅੰਗਿਰਸ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਰਹੇ—
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਵਿਭੁਨਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮਧਿਰੂਢਵਾਨ੍
ਭਗਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾਙ੍ਗਿਰਾ ਉਵਾਚੇਦਂ ਗਤਃ ਕਿਂ ਕਰਵਾਣ੍ਯਹਮ੍
ਅੰਗਿਰਾ ਜਦੋਂ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਹੁਣ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਸਂਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯੋਚੁਰਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਤਾਵਨ੍ਮਹੀਤਲੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਅੱਗ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ।'
ਯਾਵਦਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਃ ਕ੍ਵਾਸੌ ਨष੍ਟਃ ਕ੍ਵ ਤਿष੍ਠਤਿ 4.93.
ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?
ਦੇਵੈਰ੍ਦृष੍ਟੋ ਯਥਾ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਸ੍ਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਵੇਦਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨੇऽਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਤ੍ਵਮਂਗਿਰਾਸ੍ਤੁ ਯਥਾ ਪੁਰਾ
ਅੱਗ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ; ਅੰਗਿਰਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰ।
ਕੋ ਮੇऽਪਹृਤਂ ਤੇਜਃ ਕੇਨਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਤ੍ਵਿਹ
ਕਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜੋਤ ਲੈ ਲਈ? ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਨੇ ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੈ?
ਉਵਾਚ ਮੁਞ੍ਚ ਮਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਵਚਸ੍ਤੋषਕਰਂ ਸ਼ृਣੁ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰਾ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦੇ; ਸੁਣ, ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਰੱਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।'
ਬृਹਸ੍ਪਤੀਤਿ ਨਾਮਾ ਵੈ ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਬਹਵਃ ਸੁਤਾਃ
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨਾਮ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਵਹ੍ਨਿਂ ਸਂਜਨਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪੌਤ੍ਰਾਂਸ੍ਤਦਾਂਗਿਰਾਃ
ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੱਗ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤ੍ਰੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਂਜਾਤਂ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਮ੍
ਚੌਦਵੀਂ ਤੀਥ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਹਵਨ ਵਾਲੇ ਅੱਗ ਜਨਮ ਲਏ।
ਤਤੋऽष੍ਟਪਤਿਪਤ੍ਵੇ ਚ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਰੁਦਰ ਨੇ ਅੱਠ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਬਣਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪੈਲਜਾਬਾਲਿਮਨ੍ਵਾਦ੍ਯੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਨਹੁषਾਦਿਭਿਃ
ਪੈਲਾ, ਜਾਬਾਲੀ, ਮਨੁ ਆਦਿ ਹੋਰਾਂ ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਆਦਿ ਨੇ।
ਅਜ੍ਞਾਤਾਵृषਪਾਪੈਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਲੈਰ੍ਯੇ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਹਿਂਸਿਤਾਃ 4.93.
ਅਣਜਾਣ ਪਾਪੀ ਬਲਦਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਤਿਤਾਃ ਪਰ੍ਵਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤੋਯਾਗ੍ਨਿਦਹਨੇ ਮृਤਾਃ ਤੇषਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸੁਖਪ੍ਰਦਮ੍
ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਸੁਖ ਤੇ ਸਵਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਚੈਵ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਸੁਲਘੂਨ੍ਯਪਿ
ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਤੇ ਦਾਨ, ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਛੋਟੇ ਦਾਨ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਤਿਥਿਰਿਯਂ ਰਾਜਨ੍ਨਾਗ੍ਨੇਯੀ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਜਨੈਃ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ, ਲੋਕ ਇਸ ਤੀਥ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਤੀਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯਾਂ ਮਨੋਰਥਂ ਯਂਯਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਹ੍ਯੁਪੋषਤਿ
ਇਸ ਦਿਨ, ਜਿਸ ਮਨੋਰਥ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਰਾਹਾਰਃ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਮ੍ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਨਿਸ਼ਿ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਪ੍ਯਾਦ੍ਭੂਮੌ ਵਿਮਤ੍ਸਰਃ
ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਤ੍ਰਿਨੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੰਜ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਖਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਦਿਆਰ ਰਹਿ ਕੇ ਸੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਮਥ ਵਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੈਲਕ੍ਸ਼ਾਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਸ਼ਿਆਮਾਕ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ, ਤੇਲ ਤੇ ਖਾਰ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ।
ਅਗ੍ਨਯੇ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਾਯ ਸੋਮਾਯਾਂਗਿਰਸੇ ਨਮਃ
ਅਗਨਿ, ਜੋ ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਆਂਗਿਰਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨੇਨ ਹੋਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਥੈਵ ਚ
ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੋਮ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ।
ਨਮਸ੍ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਤਯੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਨਮਃ ਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿਰੂਪਿਣੇ
ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅਗਨਿ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨੀਰਾਜਨਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੁਂਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ 4.93.
ਨੀਰਾਜਨ ਕਰਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ।
ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਨਮ੍
ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖ ਹਨ ਤੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦਨੇਨਾਨੁਲਿਪ੍ਤਾਙ੍ਗਂ ਸਿਤਮਾਲ੍ਯੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ਸਰ੍ਵਕਾਲਿਕਮੇਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਸਫੈਦ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਰਤ, ਜੋ ਹਰ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਸਮਾਪ੍ਤਂ ਹਿ ਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਤੁ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ ਮृਤਸ੍ਯ ਦੇਹੋ ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਥੋ ਦਿਵ੍ਯਾਲਂਕਾਰਭੂषਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਵਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।