ਊष੍ਮਯਾ ਜਾਤਕਲ੍ਮਾषਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਂਹृष੍ਟਮਾਨਸਃ
ਉਸਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਉਹ ਮੈਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ।
ਊष੍ਮਯਾ ਕਲ੍ਮषੀਭੂਯ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਰ੍ਗਰ੍ਭਂ ਧਰਿष੍ਯਤਿ
ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਮੈਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗੀ ਗਰਭ ਨੂੰ ਧਾਰੇਗਾ।
ਪਂਡਾਗ੍ਨਿਪਾਲਨੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਦ੍ਦृष੍ਟਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਭਿਃ
ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਵਂਸ਼ਸ੍ਯਾਨੁਗ੍ਰਹਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵ੍ਯਾਹृਤਿਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਵੰਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭੇਟ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਭੂਯੋऽਪਿ ਕੇਨ ਕਾਲੇਨ ਅਗ੍ਨਿਰਗ੍ਨਿਤ੍ਵਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਗੀ ਨੇ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਤਿਥੀ ਯਸ੍ਯਾ ਪੁਨਰਗ੍ਨਿਤ੍ਵਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ, ਕਿਹੜੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਅੱਗੀ ਨੇ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?
ਉਤਥ੍ਯਾਙ੍ਗਿਰਸੋਃ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਦ੍ਵ੍ਯਤਿਕਰੋ ਮਹਾਨ੍ ਉਤਥ੍ਯੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਅਙ੍ਗਿਰਾਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਂ ਮੁਨਿਮ੍ ।।4.93.
ਉਤਥਿਆ ਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡਾ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਤਥਿਆ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ, ਤਦ ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਗਚ੍ਛਾਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦਨਂ ਮਰੀਚਿਪ੍ਰਮੁਖੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਃ ਉਤਥ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨृषੀਂਸ੍ਤਾਨ੍ਸ੍ਤਬ੍ਧਮਾਨਸਃ
ਆਓ, ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਘਰ ਚੱਲੀਏ। ਉਤਥਿਆ ਨੇ, ਮਨ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਜ੍ਯਾਯਾਨ੍ਵਾ ਕਤਮੋਸ੍ਮਾਕਮਿਤਿ ਨਃ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਸਾਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸੋ, ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਵੱਡਾ ਹੈ?
ਅਥੋਵਾਚ ਮੁਨਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਾਵੁਭੌ ਕੁਦ੍ਧਮਾਨਸੌ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੋਵੇਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਤਤੋ ਵਿਵਾਦਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭਵਤਾਂ ਤੈਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਚ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਏ ਹੋ।
ਲੋਕਪਾਲਾਨ੍ਮਹੇਂਦ੍ਰਾਦੀਨ੍ਸਯਮਾਨ੍ਵਾਰੁਣਾਨਿਲਾਨ੍
ਜਗਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ—ਮਹੇਂਦਰ, ਯਮ, ਵਰੁਣ, ਅਤੇ ਅਨਿਲ—
ਗਂਧਰ੍ਵਾਨ੍ਵਿਤ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ੋਘ੍ਨਾਨ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਾਨ੍
ਗੰਧਰਵ, ਕੁਬੇਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਦੈਤ, ਅਤੇ ਦਾਨਵ—
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਵਿਬੁਧਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਾਨृषੀਨ੍
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਗਤਸ੍ਤਾਵਦੁਤਥ੍ਯਃ ਸੂਰ੍ਯਮਂਡਲਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਤਥਿਆ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ ਉਤਥ੍ਯਮਥੋਵਾਚ ਕਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਤਥਿਆ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ?'
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵ ਦੇਵਸਮਾਗਮਮ੍ 4.93.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਉਵਾਚਾਙ੍ਗਿਰਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਨਂ ਤ੍ਵਮਾਨਯ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ।'
ਏਹ੍ਯੇਹਿ ਭਗਵਨ੍ਸੂਰ੍ਯ ਤਪ੍ਯਤੇ ਭਵਤਾਨ੍ਵਹਮ੍
ਆਓ, ਆਓ, ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ; ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਾੜਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕਿਂ ਵਾ ਕਾਰ੍ਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇੱਕ ਪਲ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਆ ਗਿਆ ਹੈ?'
ਗਚ੍ਛ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨ ਦਹਤੇ ਭੁਵਨਂ ਯਾਵਦਂਗਿਰਾਃ
ਜਲਦੀ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗਿਰਸ ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਦੂਰ ਹੈਂ, ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜੇਗਾ।
ਪਾਟਲੋ ਹਰਿਤਃ ਸ਼ੋਣਃ ਸ਼੍ਵੇਤੋ ਵਰ੍ਣਃ ਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਤਃ ਦਗ੍ਧਮਙ੍ਗਿਰਸਾ ਸਰ੍ਵਂ ਭੂਯੋऽਪਿ ਪ੍ਰਦਹਿष੍ਯਤਿ
ਲਾਲ, ਹਰਾ, ਗੂੜਾ ਲਾਲ, ਤੇ ਚਿੱਟਾ—ਇਹ ਰੰਗ ਮਿਟ ਗਏ ਹਨ; ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਵੀ ਸਾੜੇਗਾ।
ਯਾਵਚ੍ਚ ਦਹਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਭੁਵਨਂ ਤਪਸਾਂਗਿਰਾਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਅੰਗਿਰਸ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਰਹੇ—
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਵਿਭੁਨਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮਧਿਰੂਢਵਾਨ੍
ਭਗਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾਙ੍ਗਿਰਾ ਉਵਾਚੇਦਂ ਗਤਃ ਕਿਂ ਕਰਵਾਣ੍ਯਹਮ੍
ਅੰਗਿਰਾ ਜਦੋਂ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਹੁਣ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਸਂਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯੋਚੁਰਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਤਾਵਨ੍ਮਹੀਤਲੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਅੱਗ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ।'
ਯਾਵਦਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਃ ਕ੍ਵਾਸੌ ਨष੍ਟਃ ਕ੍ਵ ਤਿष੍ਠਤਿ 4.93.
ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?
ਦੇਵੈਰ੍ਦृष੍ਟੋ ਯਥਾ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਸ੍ਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਵੇਦਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨੇऽਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਤ੍ਵਮਂਗਿਰਾਸ੍ਤੁ ਯਥਾ ਪੁਰਾ
ਅੱਗ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ; ਅੰਗਿਰਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰ।
ਕੋ ਮੇऽਪਹृਤਂ ਤੇਜਃ ਕੇਨਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਤ੍ਵਿਹ
ਕਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜੋਤ ਲੈ ਲਈ? ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਨੇ ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੈ?