ਦੇਵਾ ਅਨ੍ਵੇषਣੇ ਯਤ੍ਨਮਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਗ੍ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨੇ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਹਂਸਾਃ ਕੇਕਾਃ ਸ਼ੁਕਾ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ਼ਰਵਣਂ ਗਤਾਃ
ਹੰਸ, ਮੋਰ, ਤੋਤਾ ਅਤੇ ਅੱਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਰਵਣ ਦੇ ਝਾੜ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾਥ ਵਿਬੁਧਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਵਰਮ੍
ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ।
ਕਚ੍ਚਿਦृष੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਵਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਟਤਾ ਸਦਾ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸਦਾ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ?
ਭੂਯੋਭੂਯਸ੍ਤੁ ਪृष੍ਟੋऽਪਿ ਨ ਗਾਮੁਚ੍ਚਾਰਯੇਚ੍ਚਿਰਮ੍
ਬਾਰ-ਬਾਰ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ।
ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦੁਕ੍ਤਂ ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਿਤ੍ਰ ਤਨੂਰੁਹਾਃ
ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਇਸ ਲਈ, ਅਜੀਬ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ—
ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤੇ ਵਰਂ ਦਦ੍ਮੋ ਜੀਵਜੀਵਕ ਸ਼ੋਭਨਮ੍ 4.93.
ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਦੂਜਾ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਜੀਵਜੀਵਕ।
ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਯਦਿ ਤਵਾਧਸ੍ਥਾਦ੍ਬੁਧਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇਰੇ ਹੇਠਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ,
ਮਾਸਂ ਯਸ਼੍ਚ ਤृਤੀਯਂ ਵੈ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤ੍ਯਨਿਂਦਿਤਮ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਤੇਰਾ ਤੀਜਾ ਅੰਡਾ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ੀ ਖਾਏ,
ਇਦਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਹ੍ਨਿਤ੍ਵਮਥ ਆਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਇਹ ਵਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਗੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਊष੍ਮਯਾ ਜਾਤਕਲ੍ਮਾषਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਂਹृष੍ਟਮਾਨਸਃ
ਉਸਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਉਹ ਮੈਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ।
ਊष੍ਮਯਾ ਕਲ੍ਮषੀਭੂਯ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਰ੍ਗਰ੍ਭਂ ਧਰਿष੍ਯਤਿ
ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਮੈਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗੀ ਗਰਭ ਨੂੰ ਧਾਰੇਗਾ।
ਪਂਡਾਗ੍ਨਿਪਾਲਨੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਦ੍ਦृष੍ਟਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਭਿਃ
ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਵਂਸ਼ਸ੍ਯਾਨੁਗ੍ਰਹਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵ੍ਯਾਹृਤਿਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਵੰਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭੇਟ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਭੂਯੋऽਪਿ ਕੇਨ ਕਾਲੇਨ ਅਗ੍ਨਿਰਗ੍ਨਿਤ੍ਵਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਗੀ ਨੇ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਤਿਥੀ ਯਸ੍ਯਾ ਪੁਨਰਗ੍ਨਿਤ੍ਵਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ, ਕਿਹੜੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਅੱਗੀ ਨੇ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?
ਉਤਥ੍ਯਾਙ੍ਗਿਰਸੋਃ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਦ੍ਵ੍ਯਤਿਕਰੋ ਮਹਾਨ੍ ਉਤਥ੍ਯੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਅਙ੍ਗਿਰਾਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਂ ਮੁਨਿਮ੍ ।।4.93.
ਉਤਥਿਆ ਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡਾ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਤਥਿਆ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ, ਤਦ ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਗਚ੍ਛਾਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦਨਂ ਮਰੀਚਿਪ੍ਰਮੁਖੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਃ ਉਤਥ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨृषੀਂਸ੍ਤਾਨ੍ਸ੍ਤਬ੍ਧਮਾਨਸਃ
ਆਓ, ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਘਰ ਚੱਲੀਏ। ਉਤਥਿਆ ਨੇ, ਮਨ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਜ੍ਯਾਯਾਨ੍ਵਾ ਕਤਮੋਸ੍ਮਾਕਮਿਤਿ ਨਃ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਸਾਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸੋ, ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਵੱਡਾ ਹੈ?
ਅਥੋਵਾਚ ਮੁਨਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਾਵੁਭੌ ਕੁਦ੍ਧਮਾਨਸੌ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੋਵੇਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਤਤੋ ਵਿਵਾਦਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭਵਤਾਂ ਤੈਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਚ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਏ ਹੋ।
ਲੋਕਪਾਲਾਨ੍ਮਹੇਂਦ੍ਰਾਦੀਨ੍ਸਯਮਾਨ੍ਵਾਰੁਣਾਨਿਲਾਨ੍
ਜਗਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ—ਮਹੇਂਦਰ, ਯਮ, ਵਰੁਣ, ਅਤੇ ਅਨਿਲ—
ਗਂਧਰ੍ਵਾਨ੍ਵਿਤ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ੋਘ੍ਨਾਨ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਾਨ੍
ਗੰਧਰਵ, ਕੁਬੇਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਦੈਤ, ਅਤੇ ਦਾਨਵ—
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਵਿਬੁਧਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਾਨृषੀਨ੍
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਗਤਸ੍ਤਾਵਦੁਤਥ੍ਯਃ ਸੂਰ੍ਯਮਂਡਲਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਤਥਿਆ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ ਉਤਥ੍ਯਮਥੋਵਾਚ ਕਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਤਥਿਆ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ?'
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵ ਦੇਵਸਮਾਗਮਮ੍ 4.93.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਉਵਾਚਾਙ੍ਗਿਰਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਨਂ ਤ੍ਵਮਾਨਯ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ।'
ਏਹ੍ਯੇਹਿ ਭਗਵਨ੍ਸੂਰ੍ਯ ਤਪ੍ਯਤੇ ਭਵਤਾਨ੍ਵਹਮ੍
ਆਓ, ਆਓ, ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ; ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਾੜਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕਿਂ ਵਾ ਕਾਰ੍ਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇੱਕ ਪਲ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਆ ਗਿਆ ਹੈ?'