ਪृष੍ਟੋ ਰਾਜ੍ਞ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕਾਲਨਂਦਨਜਾਤਯਾ
ਕਾਲਨੰਦਨ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—
ਕਥਯਾਮਾਸ ਸਂਪृष੍ਟਾ ਸੂਪਵਿष੍ਟਾ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸਾ
ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਤੇ ਰਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸੀ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਮਾਸਿ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ—
ਸ਼੍ਵੇਤਮਂਦਾਰਮਰ੍ਕਂ ਵਾ ਕਰਵੀਰਂ ਚ ਰਕ੍ਤਕਮ੍
ਸਫੈਦ ਮੰਦਾਰਾ, ਅਰਕ ਜਾਂ ਲਾਲ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯਧੂਪਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਂਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਪਾਂਡਵ
ਫੁੱਲਾਂ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੇਟ, ਧੂਪ ਆਦਿਕ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਸੂਰ੍ਯਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਰਮਂਦਾਰਸ਼੍ਵੇਤਾਰ੍ਕਾਸ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਸੂਰਜ, ਚਿੱਟਾ ਅਰਜੁਨ, ਮੰਦਾਰਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਅਰਕ—ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ।
ਨਿਂਬਂ ਨਵਾਰ੍ਕਕਰਵੀਰਲਤਾਂ ਸੁਪੁष੍ਪਾਂ ਯਾਃ ਪੂਜਯਂਤਿ ਕੁਸੁਮਾਕ੍ਸ਼ਤਧੂਪਦੀਪੈਃ
ਜੋ ਨਿੰਬ, ਨਵੇਂ ਅਰਕ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਕਰਵੀਰ ਬੇਲ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ, ਅੱਖਤ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਮਨ੍ਦਾਰਨਿਮ੍ਬਾਰ੍ਕਕਰਵੀਰਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਮੰਦਾਰਾ, ਨਿੰਬ, ਅਰਕ ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਠਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕਥਂ ਨ ਗਮ੍ਯਤੇ ਕृष੍ਣ ਨਰਕਂ ਨਰਕੇਸਰਿਨ੍
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ?
ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ਮੁਨਿਮਾਯਾਂਤਂ ਮੁਦ੍ਗਲਂ ਨਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਮੈਂ ਮੁਦਗਲ ਨਾਂ ਦੇ ਮুনি ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਂਤਮਿਵਾਦਿਤ੍ਯਂ ਤਪਸਾ ਦ੍ਯੋਤਿਤਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇਜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਯਮਾਦਰ੍ਸ਼ਨਨਾਮੈਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਜਨ੍ਤੁਭਯਾਪਹਮ੍
ਇਹ ਵਰਤ 'ਯਮ ਦਰਸ਼ਨ' ਨਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਂਡਪੁਰੁषੈਰ੍ਮਦ੍ਦੇਹਾਤ੍ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਨਿਵ
ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦੰਡ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਖਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਅਂਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਬਲਦਾਕृष੍ਯ ਰੋषਿਤਃ
ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਛੋਟਾ ਮਨੁੱਖ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਸਭਾਯਾਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਮਂ ਪਿਂਗਲਲੋਚਨਮ੍
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਗਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਯਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਮਹਾਸ਼੍ਲੇष੍ਮੈਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਮਦ੍ਭਿਰੁਪਾਸਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਤੇ ਮਹਾਂ ਕਫ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਸਨ।
ਜ੍ਵਰਗਰ੍ਦਭਸ਼ੀਰ੍षਾਦਿਭਗਂਦਰਮਲਕ੍ਸ਼ਯੈਃ
ਉਥੇ ਬੁਖਾਰ, ਗਧੇ ਦੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਪੇਟ ਫੂਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਅੰਗ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਸਨ।
ਵੇਦਨਾਭਿਃ ਪ੍ਰਮੇਹੈਸ਼੍ਚ ਪਿਟਕੈਰ੍ਗਂਡਬੁਦ੍ਬੁਦੈਃ 4.89.
ਉਥੇ ਦਰਦਾਂ, ਮੂਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਫੋੜੇ, ਗੰਢ ਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਸਨ।
ਇਤ੍ਥਂ ਬਹੁਵਿਧੈ ਰੌਦ੍ਰੈਰ੍ਨਾਨਾਰੂਪਭਯਂਕਰੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੀਵ ਉਥੇ ਸਨ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਦਾਨਵੈਰੁਗ੍ਰੈਰੁਪਵਿष੍ਟੈਃ ਪੁਰਃਸ੍ਥਿਤੈਃ
ਉਥੇ ਰਾਖਸ਼, ਉਗਰੇ ਦਾਨਵ, ਬੈਠੇ ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਯਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਸਿਂਹੈਰ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੈਰ੍ਵਰਾਹੈਸ਼੍ਚ ਤਰਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚਾਨੁਜਂਤੁਕੈਃ
ਉਥੇ ਸਿੰਘ, ਬੱਘ, ਸੂਰ, ਤਰਖ਼, ਤੇ ਗਿਦੜ ਵੀ ਸਨ।
ਗृਧ੍ਰੈਰੁਲੂਕੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਮਤ੍ਕੁਣੈਰ੍ਡਾਕਿਨੀਗ੍ਰਹੈਃ
ਉਥੇ ਗਿੱਧ, ਉੱਲੂ, ਬਹੁਤ ਕੀੜੇ ਤੇ ਡਾਇਣਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਜਾਦੂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਪਿਸ਼ਾਚੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਕੂष੍ਮਾਂਡੈਃ ਪਾਸ਼ਖਡ੍ਗਧਨੁਰ੍ਦ੍ਧਰੈਃ
ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਭੂਤਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਫਾਹਿਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ,
ਬृਹਤ੍ਕਾਯੈਰ੍ਨਾਰਕੀਯੈਃ ਪਾਪਿष੍ਠਾਨਾਂ ਨਿਯਾਮਕੈਃ
ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਦੇ ਜੀਵ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ,
ਅਸਿਭਂਗਾਮਿषਚ੍ਛੇਦਰੁਧਿਰਸ੍ਰਾਵਕਾਦਿਭਿਃ
ਟੁੱਟੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਚੀਰੀ ਹੋਈ ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੇ ਵਗਦੇ ਲਹੂ ਆਦਿ ਨਾਲ,
ਸ ਆਹ ਕਿਂਕਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਰਾਜੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨ
ਫਿਰ ਧਰਮਰਾਜ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ,
ਮੁਦ੍ਗਲੋ ਨਾਮ ਕੌਡਿਨ੍ਯੇ ਨਗਰੇ ਭੀष੍ਮਕਾਤ੍ਮਜਃ
ਕੌਡੀਨਿਆ ਨਗਰ ਵਿਚ ਭੀਸ਼ਮਕ ਦਾ ਪੁੱਤ ਮੁਦਗਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਸੀ,
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਗਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਾਯਾਤਾਃ ਪੁਨਰੇਵ ਤੇ 4.89.
ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਆ ਗਏ।
ਅਸ੍ਮਾਭਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਯੁਰ੍ਨ ਦੇਹੀ ਲਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਗਤੈਃ
ਜਦ ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ।
ਕृਤਾ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਯੈਸ੍ਤੁ ਨਰਕਾਰ੍ਤਿਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਰਕ ਦੇ ਦੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਕੀਤੀ,