ਉਪਾਧ੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਵਚਨਾਦ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਪੁਰੇ ਮਯਾ
ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਆਖਣ ਤੇ, ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ—
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਤਾਮੁਦਾਹृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੌ ਪੁਨਰਾਗਤੌ
ਉਹ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤਃਪ੍ਰਭृਤਿ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਃ ਪੂਜਯਂਤਿ ਜਨਾਃ ਸਦਾ 4.87.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖਾਤਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਾਮੇ ਨਾਰਾਯਣੋ ਹਂਸ ਏਵਮੇਵ ਚ ਕੇ ਭਵੇਤ੍
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਨਾਰਾਇਣ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਮਾਸਿਮਾਸਿ ਯਤਵ੍ਰਤਃ
ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—
ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਮਧੁਭਿਃ ਸੀਧੁਭਿਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਸਵੈਃ
ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ, ਮਧੂ, ਮਿੱਠੀ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਹੋਰ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ—
ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਬਲਿਕ੍ਸ਼ੇਪੈਃ ਪਲਲੌਦਨਸਂਸृਜੈਃ
ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਗੰਧਾਂ, ਧੂਪ ਤੇ ਚੌਲ-ਦਾਲ ਦੇ ਬਣੇ ਖਾਣਿਆਂ ਨਾਲ—
ਭਰ੍ਤृਸਹਿਤਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਉਹ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਂਬਾਂਬਿਕੇ ਦ੍ਵਿਦਸ਼ਮੇऽਹ੍ਨਿ ਸਿਤੇ ਸਦੈਵ ਯਃ ਪੂਜਯੇਤ੍ਕੁਸੁਮਮਾਂਸਸੁਰੋਪਹਾਰੈਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਬਾਰਵੀਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਬਾ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ, ਮਾਸ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਮਨ੍ਦਾਰਕਨਿਮ੍ਬਾਰ੍ਕਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕਟੁਤਿਕ੍ਤਾਮ੍ਲਦੇਹੋਤ੍ਥਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਮਨਂ ਤਥਾ
ਮੰਦਾਰਾ, ਨੀਮ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਇਹ ਤਿੱਖੇ, ਕੌੜੇ ਜਾਂ ਖੱਟੇ ਸਰੀਰਕ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪृष੍ਟੋ ਰਾਜ੍ਞ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕਾਲਨਂਦਨਜਾਤਯਾ
ਕਾਲਨੰਦਨ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—
ਕਥਯਾਮਾਸ ਸਂਪृष੍ਟਾ ਸੂਪਵਿष੍ਟਾ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸਾ
ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਤੇ ਰਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸੀ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਮਾਸਿ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ—
ਸ਼੍ਵੇਤਮਂਦਾਰਮਰ੍ਕਂ ਵਾ ਕਰਵੀਰਂ ਚ ਰਕ੍ਤਕਮ੍
ਸਫੈਦ ਮੰਦਾਰਾ, ਅਰਕ ਜਾਂ ਲਾਲ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯਧੂਪਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਂਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਪਾਂਡਵ
ਫੁੱਲਾਂ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੇਟ, ਧੂਪ ਆਦਿਕ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਸੂਰ੍ਯਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਰਮਂਦਾਰਸ਼੍ਵੇਤਾਰ੍ਕਾਸ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਸੂਰਜ, ਚਿੱਟਾ ਅਰਜੁਨ, ਮੰਦਾਰਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਅਰਕ—ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ।
ਨਿਂਬਂ ਨਵਾਰ੍ਕਕਰਵੀਰਲਤਾਂ ਸੁਪੁष੍ਪਾਂ ਯਾਃ ਪੂਜਯਂਤਿ ਕੁਸੁਮਾਕ੍ਸ਼ਤਧੂਪਦੀਪੈਃ
ਜੋ ਨਿੰਬ, ਨਵੇਂ ਅਰਕ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਕਰਵੀਰ ਬੇਲ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ, ਅੱਖਤ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਮਨ੍ਦਾਰਨਿਮ੍ਬਾਰ੍ਕਕਰਵੀਰਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਮੰਦਾਰਾ, ਨਿੰਬ, ਅਰਕ ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਠਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕਥਂ ਨ ਗਮ੍ਯਤੇ ਕृष੍ਣ ਨਰਕਂ ਨਰਕੇਸਰਿਨ੍
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ?
ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ਮੁਨਿਮਾਯਾਂਤਂ ਮੁਦ੍ਗਲਂ ਨਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਮੈਂ ਮੁਦਗਲ ਨਾਂ ਦੇ ਮুনি ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਂਤਮਿਵਾਦਿਤ੍ਯਂ ਤਪਸਾ ਦ੍ਯੋਤਿਤਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇਜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਯਮਾਦਰ੍ਸ਼ਨਨਾਮੈਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਜਨ੍ਤੁਭਯਾਪਹਮ੍
ਇਹ ਵਰਤ 'ਯਮ ਦਰਸ਼ਨ' ਨਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਂਡਪੁਰੁषੈਰ੍ਮਦ੍ਦੇਹਾਤ੍ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਨਿਵ
ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦੰਡ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਖਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਅਂਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਬਲਦਾਕृष੍ਯ ਰੋषਿਤਃ
ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਛੋਟਾ ਮਨੁੱਖ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਸਭਾਯਾਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਮਂ ਪਿਂਗਲਲੋਚਨਮ੍
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਗਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਯਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਮਹਾਸ਼੍ਲੇष੍ਮੈਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਮਦ੍ਭਿਰੁਪਾਸਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਤੇ ਮਹਾਂ ਕਫ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਸਨ।
ਜ੍ਵਰਗਰ੍ਦਭਸ਼ੀਰ੍षਾਦਿਭਗਂਦਰਮਲਕ੍ਸ਼ਯੈਃ
ਉਥੇ ਬੁਖਾਰ, ਗਧੇ ਦੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਪੇਟ ਫੂਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਅੰਗ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਸਨ।
ਵੇਦਨਾਭਿਃ ਪ੍ਰਮੇਹੈਸ਼੍ਚ ਪਿਟਕੈਰ੍ਗਂਡਬੁਦ੍ਬੁਦੈਃ 4.89.
ਉਥੇ ਦਰਦਾਂ, ਮੂਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਫੋੜੇ, ਗੰਢ ਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਸਨ।
ਇਤ੍ਥਂ ਬਹੁਵਿਧੈ ਰੌਦ੍ਰੈਰ੍ਨਾਨਾਰੂਪਭਯਂਕਰੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੀਵ ਉਥੇ ਸਨ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਦਾਨਵੈਰੁਗ੍ਰੈਰੁਪਵਿष੍ਟੈਃ ਪੁਰਃਸ੍ਥਿਤੈਃ
ਉਥੇ ਰਾਖਸ਼, ਉਗਰੇ ਦਾਨਵ, ਬੈਠੇ ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਯਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।