ਤਪਸਾ ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟੇਨ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਭਾਰਤ ।।4.85.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਚੌਹਾਂ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ!
ਸਮਸ੍ਤਭृਤ੍ਯਸਹਿਤਃ ਸਾਂਤਃਪੁਰਪਰਿਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਸਪ੍ਤਮੇ ਦ੍ਵੀਪੇ ਤੇਨ ਪੁष੍ਕਰਵਾਸਿਨਃ
ਕਲਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਾਸੀਆਂ ਵਲੋਂ.
ਤਦੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਦਤ੍ਤਂ ਯਾਨਮਸ੍ਯ ਯਤੋ ਨृਪ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਥ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ!
ਨਾਗਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਬੁਜਸ੍ਥਸ੍ਯ ਤਪੋऽਨੁਭਾਵਾਤ੍
ਉਸ ਸੱਪ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮ੍ਨਾ ਚ ਲਾਵਣ੍ਯਵਤੀ ਬਭੂਵ ਯਾ ਪਾਰ੍ਵਤੀਵੇष੍ਟਤਮਾ ਭਵਸ੍ਯ
ਉਹ ਲਾਵਣ੍ਯਵਤੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਜੋ ਭਵਾਨੀ ਵਾਂਗ ਭਵ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਸੀ।
ਤਦਾਤ੍ਮਨਃ ਸਰ੍ਵਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਾ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਸਸਾਦ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ।
ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਭੂਤਿਰਮਲਾ ਮਮ ਮਰ੍ਤ੍ਯਪੂਜ੍ਯਾ ਜਾਯਾ ਚ ਸਰ੍ਵਵਿਜਿਤਾਮਰਸੁਨ੍ਦਰੀ ਯਾ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੰਨੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਮਾ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਤੇ ਐਸਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਲੋਕ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਦੇਵੀਆਂ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਹੈ?
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਮਪਿ ਕੋਟਿਸ਼ਤਂ ਨृਪਾਣਾਂ ਸਾਮਾਤ੍ਯਕੁਜਰਨਰਾਸ਼੍ਵਘਨਾਵृਤਾਨਾਮ੍
ਜੇਕਰ ਲੱਖਾਂ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵੀ ਉਸ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵੀ—
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਿਮਨ੍ਯਜਨਨੀਜਠਰੋਦ੍ਭਵੇਨ ਧਰ੍ਮਾਦਿਕਂ ਕृਤਮਸ਼ੇषਜਨਾਤਿਗਂ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਇਕ ਹੋਰ ਜਨਮ, ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ?
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨੇਨਾ ਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਾਖਿਲਮ੍ 4.85.
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ—
ਲੁਬ੍ਧਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਰਾ ਰਾਜਨ੍ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਭਯਂਕਰਃ
ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਯਤਮਧ੍ਯੋ ਹ੍ਰਸ੍ਵਕੇਸ਼ਃ ਕृष੍ਣਾਂਗੋ ਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ
ਤੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹਾਈ ਦਾ, ਛੋਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲੀ ਚਮੜੀ ਤੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਅਭੂਦਨਾਵृष੍ਟਿਰਤੀਵ ਰੌਦ੍ਰਾ ਕਦਾਚਿ ਦਾਹਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਰੋषਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਸੁੱਕਾ ਪਿਆ, ਤੇ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਮੂਲ੍ਯ ਲੋਭਾਚ੍ਚ ਪੁਰਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਭ੍ਰਾਂਤਂ ਤ੍ਵਯਾਸ਼ੇषਮਹਤ੍ਤਦਾ ਸੀਤ੍
ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਪਹੁੰਚਾਈ।
ਉਪਵਿष੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਮੇਕਸ੍ਮਿਨ੍ਸਭਾਰ੍ਯੋ ਭਵਨਾਂਗਣੇ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਗਣੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਾ ਸੀ।
ਸਮਾਪ੍ਯ ਮਾਘਮਾਸਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਲਵਣਾਚਲਮ੍
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦੁਵਾਦਸੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਲਵਣ ਪਹਾੜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਅਲਂਕृਤ੍ਯ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਸੀਵਰ੍ਣਂ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਤੂੰ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਉੱਚੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ।
ਕਿਮੇਭਿਃ ਕਮਲੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਰਂ ਵਿष੍ਣੁਰਲਂਕृਤਃ
ਇਹ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਲੈਣਾ? ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਂਗਾਤ੍ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਕੇਸ਼ਵਂ ਲਵਣਾਚਲਮ੍
ਉਸ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਤੂੰ ਲਵਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—
ਅਥਾਨਂਗਵਤੀ ਤੁष੍ਟਾ ਤਯੋਰ੍ਹੋਨਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍ 4.85.
ਫਿਰ ਅਨੰਗਵਤੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸੌ ਹੋਮ ਕਰਵਾਏ।
ਅਨਂਗਵਤੀ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤਯੋਰਨ੍ਨਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍
ਅਤੇ ਅਨੰਗਵਤੀ ਨੇ ਮੁੜ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਤਦਪਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਭੋਜ੍ਯਾਵਃ ਸ਼੍ਵੋ ਵਰਾਨਨੇ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਹ ਭੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਕੱਲ੍ਹ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਵੀ ਨਾ ਖਾਦਾ।
ਜਨ੍ਮਪ੍ਰਭृਤਿ ਪਾਪਿष੍ਠਾਵਾਵਾਂ ਦੇਵਿ ਦृਢਵ੍ਰਤੇ
ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਪੀ ਹਾਂ ਪਰ ਆਪਣੀ ਕਸਮ ਤੇ ਪੱਕੇ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਜਾਗਰਣਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸਂਗਾਤ੍ਤਦਨੁष੍ਠਿਤਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿ ਕੇ ਜਾਗਰਣ ਕੀਤਾ।
ਗ੍ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਗੁਰਵੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਵ ਹਿ
ਪਿੰਡ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਪਿੰਡ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।
ਭੋਜਨਂ ਚ ਸੁਹृਨ੍ਮਿਤ੍ਰਦੀਨਾਂਧਕृਪਣੈਃ ਸਮਮ੍
ਖਾਣਾ ਦੋਸਤਾਂ, ਸਾਥੀਆਂ, ਗਰੀਬਾਂ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਮਸਕੀਨਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
ਭਵਾਁਸ੍ਤੁ ਲੁਬ੍ਧਕੋ ਜਾਤਃ ਸਪਤ੍ਨੀਕੋ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬਣ ਜਾ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਵੀਰ ਤ੍ਵਯਾ ਪੁष੍ਕਰਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਪੁਸ਼ਕਰ ਮੰਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਯਥਾ ਕਾਮਗਤਂ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਪਦ੍ਮਯੋਨਿਂ ਵਿਰਿਂਚਿਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਰਿੰਚੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਦੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।