ਕਿਂ ਤਤ੍ਰ ਵਦ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਯੇਨ ਜਾਯਤੇ
ਉਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਲ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰੋਪ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਦੱਸੋ।
ਵੈਕਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਗਦਤੋ ਮਮ ਕृਤੋਪਵਾਸੋ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍
ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਜਦੋਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਅਧੂਰੇਪਨ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਤੋ ਨਾਰਾਯਣਂ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਨਾਰਾਯਣਂ ਤਥਾ
ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਜਲਸ੍ਨਾਤੋ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ਇਦਮੁਚ੍ਚਾਰਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਰਤੋ ਹਰੇਃ
ਗਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਨਿ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਯਾ ਖਣ੍ਡਵ੍ਰਤਂ ਕृਤਮ੍
ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਅਧੂਰਾ ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—
ਯਥਾਖਂਡਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੈਂ—
ਚਤੁਰ੍ਭਿਰਪਿ ਮਾਸੈਸ੍ਤੁ ਪਾਰਣਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨਾ ਉਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚੈਤ੍ਰਾਦਿषੁ ਚ ਮਾਸੇषੁ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣ੍ਯਂ ਤੁ ਪਾਰਣਮ੍
ਚੈਤ੍ਰ ਆਦਿਕ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨ ਦਾ ਫਲ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਵਣਾਦਿषੁ ਮਾਸੇषੁ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਾਂਤੇषੁ ਪਾਰਣਮ੍
ਸਾਵਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਤੱਕ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।
ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਰੌਪ੍ਯਂ ਤਾਮ੍ਰਂ ਚ ਮृਨ੍ਮਯਂ ਪਾਤ੍ਰਮਿष੍ਯਤੇ
ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਤਾਂਬੇ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਂਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਸ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ 4.79.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਰਣਦਾਨੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯੇਤ੍
ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯਥਾਨ੍ਯਾਯ੍ਯਮਖਂਡਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਂ ਨਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਹੀ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਸੁ ਵੈਕਲ੍ਯਂ ਯਦ੍ਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕृਤਮ੍
ਜੇਕਰ ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ—
ਤਸ੍ਮਾਦੇषਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਨਰੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਸ਼੍ਚ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਇਸ ਲਈ, ਨੇਕ ਦਿਲੀ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਵਰਤ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਮਖਂਡਮਿਤਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਮਾਰ੍ਗੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਮਧਿਕृਤ੍ਯ ਕृਤੇਨ ਯੇਨ
ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਅਟੁੱਟ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਰਸਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਦਰ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇऽਖਂਡਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕੋਨਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਅਖੰਡ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਉਨਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਮਨੋਰਥਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨਰੋ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਨਾਰੀ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਜਗਤ੍ਪਤਿਮ੍
ਮਨੋਰਥ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਚਾਹੇ ਮਰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—
ਹਰੇਰ੍ਨਾਮ ਵਦਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਵਯੁਕ੍ਤੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਵ ਭਰ ਕੇ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ—
ਤਤੋਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਨੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦ੍ਰਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਯਤੋ ਹਰਿਮ੍
ਫਿਰ, ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹਰਿਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਚੈਵਾਗ੍ਨੌ ਘृਤਹੋਮਕृਤਕ੍ਰਿਯਃ
ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲਸਂਸ੍ਥਾਂ ਵਸੁਧਾਂ ਯਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਮਨੋਰਥਾ
ਜੋ ਧਰਤੀ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦਿਵਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਕਲਾਂਸ਼੍ਚ ਮਨੋਰਥਾਨ੍
ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਦਮੀ ਸਵਰਗ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋਰਥਾਨਭਿਨਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਂਸ਼੍ਚ ਮਨੋਹਰਾਨ੍ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਹਵਿष੍ਯਂ ਪਾਂਡੁਨਨ੍ਦਨ
ਨਵੇਂ ਤੇ ਮਨ ਭਾਉਂਦੇ ਮਨੋਰਥ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਹੇ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਹਵਿਸ਼ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਚੈਤ੍ਰੇ ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਮਾਸਿ ਚ ਸਤ੍ਤਮ
ਫਾਲਗੁਣ, ਚੈਤ, ਵੈਸਾਖ ਤੇ ਜੇਠ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ—
ਰਕ੍ਤਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾ ਨ੍ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਚਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹਵਿष੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭੋਜਨਮ੍ 4.80.੧
ਹਵਿਸ਼ ਦਾ ਭੋਜਨ ਨੈਵੇਦਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਉਹ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਾਤੀਪੁष੍ਪਾਣਿ ਧੂਪਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਤਃ ਸਾਰ੍ਜਰਸੋ ਨृਪ
ਜਾਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਦਰਖਤ ਦੀ ਵਧੀਆ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲਾਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸਭ ਚੰਗੇ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸ੍ਵਯਂ ਤਦੇਵ ਚਾਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਛੇषਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦਾਚਰੇਤ੍
ਉਹੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਆਪ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੁਗਂਧਿਸ਼੍ਚੇਚ੍ਛਯਾ ਧੂਪਂ ਪੂਜਾ ਭृਂਗਾਰਕੇਨ ਚ
ਜੇ ਧੂਪ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਮੇਂ ਚੜ੍ਹਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਭ੍ਰਿੰਗਾਰਾ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।