ਭੀष੍ਮਪਞ੍ਚਕਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਦ੍ਭੀष੍ਮਪਞ੍ਚਕਮ੍
ਭੀਸ਼ਮ ਪੰਚਕ ਵਰਤ ਦੀ ਰੀਤ ਕੱਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਿਧਾਨਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਤਸ੍ਯ ਫਲਂ ਚ ਯਦੁਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ?
ਯਥਾਵਿਧਿ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਫਲਂ ਚਾਸ੍ਯ ਯਥੋਦਿਤਮ੍
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ,
ਮਯਾਪਿ ਭृਗਵੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭृਗੁਸ਼੍ਚੋਸ਼ਨਸੇ ਦਦੌ
ਮੈਂ ਇਹ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਇਹ ਉਸ਼ਨਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਂ ਯਥਾ ਵਹ੍ਨਿਃ ਪਵਨਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਮਿਨਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ।
ਭੂਲੋਕਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ, ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ।
ਵੇਦੋ ਯਥੈਵ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇਵਾਨਾਮਚ੍ਯੁਤੋ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਚ੍ਯੁਤ।
ਦੁष੍ਕਰਂ ਭੀष੍ਮਮਿਤ੍ਯਾਹੁਰ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਤਦਿਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਵਸ਼ਿष੍ਠਭृਗੁਭਰ੍ਗਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚੀਰ੍ਣਂ ਕृਤਯੁਗਾਦਿषੁ
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਭਰਗ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੀਰਭਦ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਵੈਸ਼੍ਯੈਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰੈਰਨ੍ਯੈਃ ਕਲੌ ਯੁਗੇ 4.72.
ਸੀਰਭਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੈਸ਼ਿਆਂ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਜਪਹੋਮਕ੍ਰਿਯਾਦਿਭਿਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਜਪ, ਹੋਮ ਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।
ਪਰਾਧਿਃ ਪਰਿਹਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਨਿष੍ਠਯਾ
ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਕਾਹਾਰਪਰੈਸ਼੍ਚੈਵ ਕृष੍ਣਾਰ੍ਚਨਪਰੈਰ੍ਨਰੈਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਸਾਕਾਹਾਰੀ ਹਨ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਧਵਾਭਿਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਾਦਿਬ੍ਰੁਦ੍ਧਯੇ
ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਰਮ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਦਾਨੇਨ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੀ ਯਾਵਦੇਵ ਤੁ
ਕਰਤਿਕੀ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਦ੍ਯ ਨਿਰ੍ਝਰਗਰ੍ਤੇ ਵਾ ਸਮਾਲਭ੍ਯ ਚ ਗੋਮਯਮ੍
ਨਦੀ, ਝਰਨੇ ਜਾਂ ਖੱਡ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਗੋ ਮੈਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਦੇਵਾਨृषੀਨ੍ਪਿਤॄਂਸ਼੍ਚੈਵ ਤਤੋਨ੍ਯਾਨ੍ਕਾਮਚਾਰਿਣਃ
ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਤਤੋऽਨੁਪੂਜਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਹਰਿਮ੍
ਫਿਰ, ਹਰਿ ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯੇਨ ਗਂਧਚਂਦਨਵਾਰਿਣਾ
ਉਥੇ, ਪੰਜਗਵਿਆ ਤੇ ਚੰਦਨ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਕਰ੍ਪੂਰੋਸ਼ੀਰ ਮਿਸ਼੍ਰੇਣ ਲੇਪਯੇਦ੍ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਮ੍ 4.72.
ਕਪੂਰ ਤੇ ਉਸ਼ੀਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਗਰੁੜਧਵਜ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਂ ਘृਤਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਦਹੇਤ੍ਕृष੍ਣਾਯ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਗੁਗਗਲੂ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਪਰਮਾਨ੍ਨਂ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਨੈਵੇਦਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜੁਹੁਯਾਚ੍ਚ ਘृਤਾਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਤਿਲਵ੍ਰੀਹੀਂਸ੍ਤਤੋ ਵ੍ਰਤੀ
ਫਿਰ, ਵਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੀ ਲਗੇ ਤਿਲ ਤੇ ਚਾਵਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ।
ਉਪਾਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਂ ਸਂਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਮ੍
ਪੱਛਮੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਗਰੁੜਧਵਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਵਿਧਾਨਂ ਚ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪਂਚਦਿਨੇषੁ ਹਿ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਧਾਨ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮੇऽਹ੍ਨਿ ਹਰੇਃ ਪਾਦੌ ਪੂਜਯੇਤ੍ਕਮਲੈਰ੍ਨਰਃ
ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰਿ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪੂਜਯੇਚ੍ਚ ਤृਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਨਾਭਿਂ ਭृਙ੍ਗਰਸੇਨ ਚ
ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਨਾਬੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਾਲਾ ਭੌਰਾ ਫੁੱਲ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋऽਨੁਪੂਜਯੇਚ੍ਛੀਰ੍षਂ ਮਾਲਤ੍ਯਾਃ ਕੁਸੁਮੈਰ੍ਨਵੈਃ
ਫਿਰ, ਸਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤਾਜ਼ਾ ਮੋਤੀਏ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਹृषੀਕੇਸ਼ਮੇਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਇਕਾਦਸੀ ਨੂੰ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਮਂਤ੍ਰਵਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਦ੍ਵ੍ਰਤੀ 4.72.
ਦਵਾਦਸੀ ਨੂੰ, ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਗੋਮੂਤਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।