ਰਾਵਣੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਗਰੁਡੋ ਯਥਾ
ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਨੇ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਯਂ ਤਮੇਕਂ ਸ ਅਜਪਾਲਮਜਾਵृਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਇੱਕ ਅਜਪਾਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਕਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਯष੍ਟਿਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਰੇਣੁਭृਤਂ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍ 4.71.
ਇੱਕ ਲਾਠੀ ਫੜਨ ਵਾਲਾ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਮਹ੍ਯਾਮਾਲਿਖ੍ਯ ਨਾਮਾਨਿ ਵਿਨਿਘ੍ਨਿਤਂ ਦ੍ਵਿषਾਂ ਗਣਮ੍
ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਨਾਂ ਲਿਖ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹृष੍ਟਮਨਾਃ ਪ੍ਰਾਹ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਰਾਵਣੋਦਿਤਮ੍
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਧੂਮਰਾਖਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲਿਆ।
ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਯਂ ਸਮਾਦਧੇ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਧੂਮਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਲੋੜੀਂਦਾ ਕੰਮ ਕਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਚ੍ਛ ਲਂਕਾਧਿਪਸ੍ਥਾਨਮਾਚਰਸ੍ਵ ਯਥੋਚਿਤਮ੍
ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੌਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰ।
ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਕਂਪਯਾਮਾਸ ਸਗਣਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਿष੍ਠਤੁ ਨृਪਸ੍ਤੇਨ ਮੇ ਨ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਜਾ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹੇ; ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।'
ਤੇਨੈषਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਸ਼ਾਂਤਿਰਜਪਾਲੇਨ ਧੀਮਤਾ
ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਗਿਆਨਵਾਨ ਚਰਵਾਹੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਰਜਨੀਮੁਖੇ
ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਬਾਰਹਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ,
ਵੇਦ੍ਯਂਤੇ ਰਤ੍ਨਮਾਲਾਭੀ ਰਮ੍ਯੇ ਮਾਲਾਨੁਰਂਜਿਤੇ
ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ, ਜੋ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਥੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਤਰੂਤ੍ਥਾਭਿਰ੍ਦੀਪਿਕਾਭਿਰ੍ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ 4.71.
ਫਲਦਾਇਕ ਤਰੂ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਜਲਾਈ ਗਈ।
ਪੁष੍ਪੈਰਭ੍ਯਰ੍ਚਿਤਂ ਦੇਵਂ ਸਮਾਲਬ੍ਧਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨੈਃ
ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ।
ਗਨ੍ਧੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰਂਲਕਾਰੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੈ ਰਤ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤੈਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਗਹਿਣੇ, ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਆਦਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਗੌਰੀਂ ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਗਣਪਤਿਂ ਗ੍ਰਹਾਨ੍
ਸੂਰਜ, ਸ਼ੰਕਰ, ਗੌਰੀ, ਯਕਸ਼, ਗਣਪਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਗਵਾਂ ਨੀਰਾਜਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਹਿष੍ਯਾਦੇਸ਼੍ਚ ਮਂਡਲਮ੍
ਗਾਂਵਾਂ ਲਈ ਨੀਰਾਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਮੰਡਲ ਦੀ ਵੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾ ਗਾਵਃ ਪ੍ਰਸੁਤਾ ਯਾਂਤਿ ਸ੍ਵਾਪੀਡਾਸ੍ਤਬਕਾਂਗਦਾਃ
ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਜਣ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਦੇ ਪੈਣ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਨੁਯਾਂਤਿ ਸਗੋਪਾਲਾਃ ਕਾਲਯਂਤੋ ਧਨਾਨਿ ਤੇ
ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਵਾਲੇ ਵੀ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਗਿਣਦੇ ਹੋਏ।
ਏਵਂ ਕੋਲਾਹਲੇ ਵृਤ੍ਤੇ ਗਵਾਂ ਨੀਰਾਜਨੋਤ੍ਸਵੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਨੀਰਾਜਨ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਹਲਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਰਾਜਚਿਹ੍ਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਗृਹਾਂਗਣੇ
ਸਾਰੇ ਰਾਜਸੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖੇ।
ਸਿਂਹਾਸਨੋਪਵਿष੍ਟਸ਼੍ਚ ਸ਼ਂਖਤੂਰ੍ਯਾਦਿਨਿਸ੍ਵਨੈਃ
ਫਿਰ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਦੀ ਉਪਰ, ਸਾਂਖ, ਤੂਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ।
ਤਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਲਕ੍ਸ਼ਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਵਾਥ ਕੁਲਾਙ੍ਗਨਾ 4.71.
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਔਰਤ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵੈਸ਼ਿਆ ਜਾਂ ਕੁਲ ਦੀ ਮਹਿਲਾ।
ਸ਼ਾਂਤਿਰਸ੍ਤੁ ਸਮृਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਜਨੇਨ ਚ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਦੁਜਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ।
ਏਵਮੇषਾ ਮਹਾਸ਼ਾਂਤਿਃ ਖ੍ਯਾਤਾ ਨੀਰਾਜਨੇ ਜਨੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਰੀਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਰਾਜਨ ਦੀ ਰਸਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਰੋਗਾਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਂਤਿ ਸੁਭਿਕ੍ਸ਼ਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਤਦਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਾਨਾਵਰ੍ਦ੍ਧਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਅਜਪਾਲਵਰੋ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਗੱਛੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਰੀਤ ਨਾਲ ਵੀ ਲੋਕ ਵਧਦੇ ਹਨ।
ਵਰ੍षੇਵਰ੍षੇ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਸ਼ਾਂਤਿਰ੍ਨੀਰਾਜਨਾ ਇਤਿ
ਹਰ ਸਾਲ ਨੀਰਾਜਨ ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨੀਰਾਜਯਂਤਿ ਨਵਮੇਘਨਿਭਂ ਹਰਿਂ ਯੇ ਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਰਥਗਜਾਂਸ਼੍ਚ ਨਰੇਸ਼ਚਿਹ੍ਨਾਨ੍
ਜੋ ਨੀਰਾਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਹਰੀ ਲਈ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਲਈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਨੀਰਾਜਨਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਨੀਰਾਜਨ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਾਲਾ ਇਕਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।