ਮੇਘਾਸ਼੍ਛਾਦਨ੍ਤਿ ਨृਪਤਿਂ ਦ੍ਰੁਮਪੁष੍ਪਾਦਿਪਂਕ੍ਤਿषੁ
ਬਾਦਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਾਮਿਕਾ ਮਧ੍ਯਕਕ੍ਸ਼ਾਯਾਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਗੀਤਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਮੱਧਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਯਾਮਿਕਾ ਹਨ, ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਗਂਗਾਦ੍ਯਾਃ ਸਰਿਤਃ ਪਾਨੇ ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯੇ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ 4.71.੧
ਗੰਗਾ ਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਪੀਣ ਲਈ ਹਨ, ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿਚ ਪਵਿਤ੍ਰ ਅੱਗ ਜਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰਃਸੇਵਾਵਿਧਾਯਿਨਃ
ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਂਦृਸ਼੍ਯ ਰਾਵਣਃ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਕਮ੍
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਦਂਡਪਾਣਿਰ੍ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ
ਉਸ ਨੇ ਦੰਡ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਨਮ ਸਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਯਯਾਤਿਰ੍ਨਹੁषੋ ਭੀਮੋ ਰਾਘਵੋਯਂ ਵਿਦੂਰਥਃ
ਯਯਾਤੀ, ਨਹੁਸ਼, ਭੀਮ ਤੇ ਇਹ ਰਾਘਵ, ਵਿਦੂਰਥ।
ਮੇਘਾਕਾਰਾਸ੍ਤਵ ਸ੍ਥਾਨੇ ਨਾਜਪਾਲ ਇਹਾਗਤਃ
ਤੇਰੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬਾਦਲ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਅਜਪਾਲਾ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰਹਿਤੋ ਦੂਤੋ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ, ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਨਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
ਸੇਵਾਂ ਕੁਰੁ ਸਮਾਗਚ੍ਛ ਕਬਨ੍ਧੋ ਯਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਕਬੰਧ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਹੈਂ।
ਰਾਵਣੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਗਰੁਡੋ ਯਥਾ
ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਨੇ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਯਂ ਤਮੇਕਂ ਸ ਅਜਪਾਲਮਜਾਵृਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਇੱਕ ਅਜਪਾਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਕਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਯष੍ਟਿਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਰੇਣੁਭृਤਂ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍ 4.71.
ਇੱਕ ਲਾਠੀ ਫੜਨ ਵਾਲਾ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਮਹ੍ਯਾਮਾਲਿਖ੍ਯ ਨਾਮਾਨਿ ਵਿਨਿਘ੍ਨਿਤਂ ਦ੍ਵਿषਾਂ ਗਣਮ੍
ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਨਾਂ ਲਿਖ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹृष੍ਟਮਨਾਃ ਪ੍ਰਾਹ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਰਾਵਣੋਦਿਤਮ੍
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਧੂਮਰਾਖਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲਿਆ।
ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਯਂ ਸਮਾਦਧੇ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਧੂਮਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਲੋੜੀਂਦਾ ਕੰਮ ਕਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਚ੍ਛ ਲਂਕਾਧਿਪਸ੍ਥਾਨਮਾਚਰਸ੍ਵ ਯਥੋਚਿਤਮ੍
ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੌਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰ।
ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਕਂਪਯਾਮਾਸ ਸਗਣਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਿष੍ਠਤੁ ਨृਪਸ੍ਤੇਨ ਮੇ ਨ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਜਾ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹੇ; ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।'
ਤੇਨੈषਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਸ਼ਾਂਤਿਰਜਪਾਲੇਨ ਧੀਮਤਾ
ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਗਿਆਨਵਾਨ ਚਰਵਾਹੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਰਜਨੀਮੁਖੇ
ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਬਾਰਹਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ,
ਵੇਦ੍ਯਂਤੇ ਰਤ੍ਨਮਾਲਾਭੀ ਰਮ੍ਯੇ ਮਾਲਾਨੁਰਂਜਿਤੇ
ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ, ਜੋ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਥੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਤਰੂਤ੍ਥਾਭਿਰ੍ਦੀਪਿਕਾਭਿਰ੍ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ 4.71.
ਫਲਦਾਇਕ ਤਰੂ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਜਲਾਈ ਗਈ।
ਪੁष੍ਪੈਰਭ੍ਯਰ੍ਚਿਤਂ ਦੇਵਂ ਸਮਾਲਬ੍ਧਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨੈਃ
ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ।
ਗਨ੍ਧੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰਂਲਕਾਰੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੈ ਰਤ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤੈਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਗਹਿਣੇ, ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਆਦਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਗੌਰੀਂ ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਗਣਪਤਿਂ ਗ੍ਰਹਾਨ੍
ਸੂਰਜ, ਸ਼ੰਕਰ, ਗੌਰੀ, ਯਕਸ਼, ਗਣਪਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਗਵਾਂ ਨੀਰਾਜਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਹਿष੍ਯਾਦੇਸ਼੍ਚ ਮਂਡਲਮ੍
ਗਾਂਵਾਂ ਲਈ ਨੀਰਾਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਮੰਡਲ ਦੀ ਵੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾ ਗਾਵਃ ਪ੍ਰਸੁਤਾ ਯਾਂਤਿ ਸ੍ਵਾਪੀਡਾਸ੍ਤਬਕਾਂਗਦਾਃ
ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਜਣ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਦੇ ਪੈਣ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਨੁਯਾਂਤਿ ਸਗੋਪਾਲਾਃ ਕਾਲਯਂਤੋ ਧਨਾਨਿ ਤੇ
ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਵਾਲੇ ਵੀ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਗਿਣਦੇ ਹੋਏ।
ਏਵਂ ਕੋਲਾਹਲੇ ਵृਤ੍ਤੇ ਗਵਾਂ ਨੀਰਾਜਨੋਤ੍ਸਵੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਨੀਰਾਜਨ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਹਲਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—