ਸ ਭਵੇਤ੍ਕृਤਕृਤ੍ਯਸ੍ਤੁ ਨ ਪੁਨਰ੍ਮਾਤृਕੋ ਭਵੇਤ੍
ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਉਤ੍ਥਾਨਂ ਚਾਪਿ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਸ ਹਰੇਰ੍ਲੋਕਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਭਕ੍ਤਿਂ ਪਰਾਂ ਪਾਰ੍ਥ ਸ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵੈष੍ਣਵਂ ਪਦਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਪ੍ਰਤੀ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪਾਰਥ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਗ੍ਧਾਬ੍ਧਿਭੋਗਸ਼ਯਨੇ ਭਗਵਾਨਨਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਨੇ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਯਤ੍ਰ ਵਿਬੁਧ੍ਯਤੇ ਵਾ
ਜਿਸ ਦਿਨ ਅਨੰਤ ਭਗਵਾਨ ਦੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਵਿਛਾਈਆਂ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁੱਤ ਜਾਂ ਜਾਗਦੇ ਹਨ—
ਨੀਰਾਜਨਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਃ ਸ ਪ੍ਰਜਾਭਿਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਪਨੁਤ੍ਤਯੇ
ਨੀਰਾਜਨ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਦੁਃਖਾਪਨੋਦਂ ਕੁਰੁ ਭੋ ਵ੍ਯਾਧਿਤਾਨਾਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਬਿਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੋ।
ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਹृष੍ਟੋऽਸਾਵਜਪਾਲਸ੍ਤਤੋऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅਜਪਾਲਾ ਪਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਪਾਂਡਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਚ੍ਮਿ ਤੇ ਸ਼ृਣੁ
ਹੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਵਭੂਵਾਥ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਉਭਰਿਆ।
ਅਖਣ੍ਡਮਣ੍ਡਲਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਤਪਤ੍ਰਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਚੰਦਨੀਆਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਗੋਲ ਘੇਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਚਾਂਦ ਦੀ ਛਾਂ ਵਰਗਾ ਛਤਰੀ ਬਣਾਈ।
ਵਰੁਣਂ ਬਦ੍ਧਕਰ੍ਮਸ੍ਥਂ ਧਨਦਂ ਧਨਰਕ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਵਰੁਣ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਧਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਮੇਘਾਸ਼੍ਛਾਦਨ੍ਤਿ ਨृਪਤਿਂ ਦ੍ਰੁਮਪੁष੍ਪਾਦਿਪਂਕ੍ਤਿषੁ
ਬਾਦਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਾਮਿਕਾ ਮਧ੍ਯਕਕ੍ਸ਼ਾਯਾਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਗੀਤਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਮੱਧਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਯਾਮਿਕਾ ਹਨ, ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਗਂਗਾਦ੍ਯਾਃ ਸਰਿਤਃ ਪਾਨੇ ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯੇ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ 4.71.੧
ਗੰਗਾ ਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਪੀਣ ਲਈ ਹਨ, ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿਚ ਪਵਿਤ੍ਰ ਅੱਗ ਜਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰਃਸੇਵਾਵਿਧਾਯਿਨਃ
ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਂਦृਸ਼੍ਯ ਰਾਵਣਃ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਕਮ੍
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਦਂਡਪਾਣਿਰ੍ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ
ਉਸ ਨੇ ਦੰਡ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਨਮ ਸਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਯਯਾਤਿਰ੍ਨਹੁषੋ ਭੀਮੋ ਰਾਘਵੋਯਂ ਵਿਦੂਰਥਃ
ਯਯਾਤੀ, ਨਹੁਸ਼, ਭੀਮ ਤੇ ਇਹ ਰਾਘਵ, ਵਿਦੂਰਥ।
ਮੇਘਾਕਾਰਾਸ੍ਤਵ ਸ੍ਥਾਨੇ ਨਾਜਪਾਲ ਇਹਾਗਤਃ
ਤੇਰੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬਾਦਲ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਅਜਪਾਲਾ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰਹਿਤੋ ਦੂਤੋ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ, ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਨਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
ਸੇਵਾਂ ਕੁਰੁ ਸਮਾਗਚ੍ਛ ਕਬਨ੍ਧੋ ਯਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਕਬੰਧ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਹੈਂ।
ਰਾਵਣੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਗਰੁਡੋ ਯਥਾ
ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਨੇ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਯਂ ਤਮੇਕਂ ਸ ਅਜਪਾਲਮਜਾਵृਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਇੱਕ ਅਜਪਾਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਕਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਯष੍ਟਿਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਰੇਣੁਭृਤਂ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍ 4.71.
ਇੱਕ ਲਾਠੀ ਫੜਨ ਵਾਲਾ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਮਹ੍ਯਾਮਾਲਿਖ੍ਯ ਨਾਮਾਨਿ ਵਿਨਿਘ੍ਨਿਤਂ ਦ੍ਵਿषਾਂ ਗਣਮ੍
ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਨਾਂ ਲਿਖ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹृष੍ਟਮਨਾਃ ਪ੍ਰਾਹ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਰਾਵਣੋਦਿਤਮ੍
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਧੂਮਰਾਖਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲਿਆ।
ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਯਂ ਸਮਾਦਧੇ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਧੂਮਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਲੋੜੀਂਦਾ ਕੰਮ ਕਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਚ੍ਛ ਲਂਕਾਧਿਪਸ੍ਥਾਨਮਾਚਰਸ੍ਵ ਯਥੋਚਿਤਮ੍
ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੌਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰ।
ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਕਂਪਯਾਮਾਸ ਸਗਣਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਿष੍ਠਤੁ ਨृਪਸ੍ਤੇਨ ਮੇ ਨ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਜਾ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹੇ; ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।'
ਤੇਨੈषਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਸ਼ਾਂਤਿਰਜਪਾਲੇਨ ਧੀਮਤਾ
ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਗਿਆਨਵਾਨ ਚਰਵਾਹੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।