ਤਪਸ੍ਯਤਾ ਤਤ੍ਰ ਤੇषਾਂ ਮੁਨੀਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਿਨਾਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਧੂ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ।
ਬਭੂਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵृਦ੍ਧੋ ਜਰਾਪਾਂਡੁਰਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਃ ਉਮਾਪਿ ਚਕ੍ਰੇ ਗੋਰੂਪਂ ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ਪਾਰ੍ਥ ਯਾਦृਸ਼ਮ੍
ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਵਾਲ ਬੁਢਾਪੇ ਕਰਕੇ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਮਾ ਨੇ ਵੀ ਗਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਸੁਣੋ ਪਾਰਥਾ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਤੋਯਸਂਭੂਤਾ ਯਾਃ ਪੁਰਾਮृਤਮਂਥਨੇ
ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਦੂਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਥਨ ਵੇਲੇ ਜਨਮੀਆਂ ਸਨ,
ਨਨ੍ਦਾ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਸੁਰਭੀ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਬਹੁਲਾ ਇਤਿ
ਨੰਦਾ, ਸੁਭਦਰਾ, ਸੁਰਭੀ, ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਤੇ ਬਹੁਲਾ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਜਮਦਗ੍ਨਿਭਾਰਦ੍ਵਾਜਵਸ਼ਿष੍ਠਾਸਿਤਗੌਤਮਾਃ
ਜਮਦਗਨੀ, ਭਾਰਦਵਾਜ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਅਸ਼ਿਤ ਤੇ ਗੌਤਮ—ਇਹ ਸਾਧੂ ਹਨ।
ਗੋਮਯਂ ਰੋਚਨਾ ਮੂਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਦਧਿ ਘृਤਂ ਗਵਾਮ੍
ਗਾਂ ਦਾ ਲੇੜ, ਰੋਚਨਾ, ਪਿਸਾਬ, ਦੂਧ, ਦਹੀਂ ਤੇ ਘੀ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ।
ਗੋਮਯਾਦੁਤ੍ਥਿਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਬਿਲ੍ਵਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਿਯਃ ਬੀਜਾਨ੍ਯੁਤ੍ਪਲਪਦ੍ਮਾਨਾਂ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਾਨਿ ਗੋਮਯਾਤ੍ ।। 4.69.
ਗਾਂ ਦੇ ਲੇੜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਬਿਲਵਾ ਰੁੱਖ ਉਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਗਾਂ ਦੇ ਲੇੜ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪਲ ਤੇ ਪਦਮ ਦੇ ਬੀਜ ਵੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਏ।
ਗੋਰੋਚਨਾ ਚ ਮਾਂਗਲ੍ਯਾ ਪਵਿਤ੍ਰਾ ਸਰ੍ਵਸਾਧਿਕਾ ਆਹਾਰਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਗਾਂ ਦੀ ਰੋਚਨਾ ਮੰਗਲਮਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ।
ਯਦ੍ਬੀਜਂ ਜਗਤਃ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸਂਭਵਮ੍ ਘृਤਾਦਮृਤਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤृਪ੍ਤਿਕਾਰਣਮ੍
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਬੀਜ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਧ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਣੋ। ਘੀ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗਾਵਸ਼੍ਚ ਕੁਲਮੇਕਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਗੋषੁ ਯਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਂਤੇ ਗੋषੁ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ
ਯਜਨ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ृਙ੍ਗਮੂਲੇ ਗਵਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਥਿਤੌ
ਗਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵੋ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਕਾਰਣਮ੍
ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਕਂਬਲਾਸ਼੍ਵਤਰੌ ਨਾਗੌ ਨਾਸਾਪੁਟਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤੌ
ਕੰਬਲਾ ਤੇ ਅਸ਼ਵਤਰਾ, ਦੋ ਸੱਪ, ਗਾਂ ਦੀ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਦਂਤੇषੁ ਵਸਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜਿਹ੍ਵਾਯਾਂ ਵਰੁਣਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਗਾਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਸੁ ਹਨ, ਤੇ ਜੀਭ ਤੇ ਵਰੁਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸਂਧ੍ਯਾਦ੍ਵਯਂ ਤਥੇष੍ਟਾਭ੍ਯਾਂ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਂ ਚ ਪੁਰਂਦਰਃ
ਦੋ ਸੰਧੀਆਂ ਤੇ ਇੱਛਿਤ ਦੇਵਤਾ ਗਾਂ ਦੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤੇ ਪੁਰੰਦਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁष੍ਪਾਤ੍ਸਕਲੋ ਧਰ੍ਮੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਂਘਾਸੁ ਤਿष੍ਠਤਿ 4.69.
ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੀ ਟੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਧਰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਖੁਰਾਣਾਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਭਾਗੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਸਂਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ
ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੋਣੀਤਟਸ੍ਥਾਃ ਪਿਤਰਃ ਕਪੋਲੇषੁ ਚ ਮਾਨਵਾਃ
ਕੁੱਲ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਮਰ ਦੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਰਸ਼੍ਮਯੋ ਵਾਲਾਃ ਪਿਣ੍ਡੀਭੂਤਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਰੋਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜਾਈਆਂ ਹਨ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵਕੋਟ੍ਯੋ ਰੋਮਕੂਪੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਤ੍ਰੈਂਤੀ ਕਰੋੜ ਦੇਵਤੇ ਰੋਆਂ ਦੇ ਛੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸਾਗਰਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਗਵਾਂ ਯੇ ਤੁ ਪਯੋਧਰਾਃ
ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਥਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਠਰੇ ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਗ੍ਨਿਰ੍ਹृਦਿਸ੍ਥਿਤਃ
ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦਾ ਅੱਗ ਹੈ, ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅੱਗ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਥਿਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸ਼ੈਲਾ ਮਜ੍ਜਾਸੁ ਕ੍ਰਤਵਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਹਨ ਅਤੇ ਮੱਜਾ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰਕ੍ਤਪੀਤਕृष੍ਣਾਦੌ ਗਵਾਂ ਵਰ੍ਣੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਲਾਲ, ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ਗੌਰੀ ਇਯੇष ਸਦृਸ਼ੀਂ ਤਨੁਮ੍
ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਗੌਰੀ ਨੇ ਉਸੇ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਚਾਹਿਆ।
षਡੁਨ੍ਨਤਾਂ ਪਞ੍ਚਨਿਮ੍ਨਾਂ ਮਂਡੂਕਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਸੁਵਾਲਧਿਮ੍ 4.69.
ਛੇ ਉਭਰੇ ਤੇ ਪੰਜ ਥੱਲੇ ਹਿੱਸੇ, ਮੈਡਕ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੂਛ ਉੱਤੇ ਸੋਹਣੇ ਵਾਲ।
ਸੁਸ਼ੀਲਾਂ ਚ ਸੁਤਸ੍ਨੇਹਾਂ ਸੁਕ੍ਸ਼ੀਰਾਂ ਸੁਪਯੋਧਰਾਮ੍
ਉਹ ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮਿੱਠਾ ਦੁੱਧ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਥਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਚਰ੍ਯਯਾ ਪ੍ਰਤਰਨ੍ਹृष੍ਟੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸ੍ਵਚੇਤਸਿ
ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਹਾਦੇਵ ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਲਪਤੇਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਭृਗੋਸ੍ਤਾਂ ਗਾਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਹ ਗਾਂ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ।